Khác với giai đoạn đầu, hiện nhiều doanh nghiệp từng muốn tham gia thị trường tiền số đã dần rút lui. Điều này đặt ra câu hỏi: phải chăng “miếng bánh” tài sản số không còn đủ hấp dẫn, hay các điều kiện tham gia thị trường đang trở nên khắt khe?
Nhiều doanh nghiệp "bỏ" tiền số
Dù từng được xem là một trong những lĩnh vực giàu tiềm năng nhất của thị trường tài chính công nghệ, tài sản số tại Việt Nam đang chứng kiến sự thận trọng ngày càng rõ rệt từ khối công ty chứng khoán.
Nếu như giai đoạn đầu, nhiều doanh nghiệp liên tục bày tỏ tham vọng tham gia, tổ chức hội thảo, xây dựng đội ngũ và nghiên cứu mô hình vận hành, thì hiện nay xu hướng chung lại là chậm lại để quan sát, thậm chí chủ động đứng ngoài cuộc chơi.
Sự dè dặt này phần nào phản ánh thực tế rằng thị trường tài sản số không còn đơn thuần là câu chuyện về cơ hội tăng trưởng hay sức hút của một xu hướng mới. Khi hành lang pháp lý dần được siết chặt và yêu cầu vận hành ngày càng tiệm cận với thị trường tài chính truyền thống, bài toán đặt ra cho doanh nghiệp trở nên phức tạp hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu.
Khác với giai đoạn đầu, hiện nhiều doanh nghiệp từng muốn tham gia thị trường tiền số đã dần rút lui.
Một trong những doanh nghiệp sớm đưa ra quyết định rút lui là Vietcap. Từ tháng 8/2025, công ty này đã dừng kế hoạch xây dựng sàn giao dịch tài sản số với lý do nhu cầu vốn đầu tư quá lớn, trong khi hiệu quả và mức độ phù hợp với chiến lược kinh doanh tại thời điểm hiện tại chưa đủ rõ ràng. Quyết định này cho thấy việc tham gia lĩnh vực tài sản số không chỉ đòi hỏi nguồn vốn mạnh mà còn cần khả năng theo đuổi chiến lược dài hạn trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.
Sau Vietcap, HSC cũng lên tiếng cho biết chưa sẵn sàng tham gia thị trường này. Tại đại hội đồng cổ đông thường niên năm nay, ban lãnh đạo HSC cho biết doanh nghiệp đã nghiên cứu và có nhiều cuộc thảo luận nội bộ liên quan đến tài sản số, tuy nhiên đánh giá đây vẫn là lĩnh vực còn khá mới và cần thêm thời gian để hoàn thiện cả về mô hình hoạt động lẫn định hướng phát triển. Theo HSC, đây không phải cuộc chơi có thể tham gia chỉ vì xu hướng ngắn hạn, mà đòi hỏi sự chuẩn bị dài hơi về công nghệ, quản trị và năng lực kiểm soát rủi ro.
Đáng chú ý nhất là trường hợp của SSI — doanh nghiệp từng được xem là một trong những đơn vị tiên phong trong việc tiếp cận thị trường tiền số tại Việt Nam. Trước đó, SSI liên tục tổ chức các hội thảo chuyên đề về blockchain, tài sản mã hóa và tài chính số, đồng thời thành lập Công ty Cổ phần Công nghệ số SSI (SSID) với tham vọng phát triển hạ tầng tài chính số, giải pháp fintech và các sản phẩm liên quan đến tài sản mã hóa. Những động thái này từng cho thấy SSI có sự chuẩn bị khá nghiêm túc cho kế hoạch tham gia thị trường.
Tuy nhiên, tham vọng đó đã chững lại sau khi hồ sơ của SSID được Bộ Tài chính đánh giá chưa đạt yêu cầu. Chia sẻ về lý do thận trọng, ông Nguyễn Duy Hưng cho biết doanh nghiệp hiện vẫn chưa nhìn thấy mô hình có thể đồng thời đáp ứng ba yếu tố: hiệu quả kinh doanh, an toàn cho nhà đầu tư và phù hợp với yêu cầu pháp lý.
Theo ông, xu hướng quản lý tài sản mã hóa hiện nay đang ngày càng giống với thị trường chứng khoán truyền thống, từ cơ chế lưu ký tập trung đến giao dịch tập trung. Điều đó khiến chi phí đầu tư hạ tầng, công nghệ và tuân thủ pháp lý tăng lên đáng kể, đồng thời kéo theo yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị.
Việc hàng loạt công ty chứng khoán lớn đồng loạt "lùi một bước" cho thấy sân chơi tài sản số đang bước vào giai đoạn sàng lọc mạnh hơn. Đây không còn là lĩnh vực mà doanh nghiệp có thể tham gia chỉ nhờ sức nóng của xu hướng hay kỳ vọng tăng trưởng nhanh.
Thay vào đó, cuộc chơi này đang đòi hỏi tiềm lực tài chính lớn, nền tảng công nghệ đủ mạnh, khả năng thích ứng với khung pháp lý mới và đặc biệt là sự kiên nhẫn để theo đuổi chiến lược dài hạn. Chính những yêu cầu ngày càng cao đó khiến nhiều doanh nghiệp lựa chọn đứng ngoài quan sát thay vì vội vàng đặt cược ở thời điểm hiện tại.
Cuộc chơi của các ngân hàng
Thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang được định hình theo hướng kiểm soát chặt chẽ ngay từ giai đoạn đầu, thay vì mở rộng nhanh như cách nhiều quốc gia từng thực hiện.
Với Nghị quyết 05/2025, Chính phủ lựa chọn triển khai cơ chế thí điểm trong vòng 5 năm nhằm từng bước xây dựng khung pháp lý phù hợp cho lĩnh vực còn khá mới này. Cách tiếp cận được định hướng theo hướng thận trọng, ưu tiên tính minh bạch, khả năng giám sát dòng tiền và bảo vệ nhà đầu tư trước những biến động vốn được xem là đặc trưng của thị trường tài sản số.
Sau nghị quyết trên, Bộ Tài chính cũng liên tục đưa ra thêm nhiều quy định liên quan đến hoạt động vận hành sàn giao dịch, cơ chế lưu ký, kiểm soát giao dịch cũng như nghĩa vụ thuế đối với tài sản mã hóa.
Tuy nhiên, cùng với quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý, các điều kiện tham gia thị trường cũng trở nên khắt khe hơn đáng kể. Điều này khiến không ít doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty chứng khoán và fintech, phải cân nhắc kỹ trước khi quyết định theo đuổi lĩnh vực tài sản số.
Trong số các tiêu chí được đưa ra, yêu cầu về năng lực tài chính được xem là rào cản lớn nhất. Theo định hướng hiện nay, doanh nghiệp muốn tham gia vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa phải đáp ứng mức vốn điều lệ vào khoảng 10.000 tỷ đồng. Đây là con số không nhỏ nếu đặt trong bối cảnh thị trường Việt Nam, đặc biệt với những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính nhưng quy mô vốn còn hạn chế.
"Miếng bánh" tài sản số tại Việt Nam sẽ thuộc về các ngân hàng?
Mức yêu cầu cao này được đặt ra nhằm đảm bảo doanh nghiệp có đủ nguồn lực đầu tư cho hạ tầng công nghệ, hệ thống bảo mật, quản trị rủi ro và khả năng duy trì thanh khoản trong trường hợp thị trường biến động mạnh. Ngoài ra, việc vận hành một sàn giao dịch tài sản số còn đòi hỏi chi phí lớn cho các hoạt động tuân thủ pháp lý, kiểm soát chống rửa tiền, lưu ký tài sản và giám sát giao dịch.
Nếu so với nhiều sàn giao dịch quốc tế, quy mô vốn 10.000 tỷ đồng chưa phải quá lớn, nhưng tại Việt Nam, đây vẫn là ngưỡng mà không nhiều doanh nghiệp có thể dễ dàng đáp ứng.
Chính vì vậy, thị trường tài sản số đang dần trở thành sân chơi dành cho nhóm tổ chức có tiềm lực tài chính mạnh, thay vì mở rộng cho toàn bộ khối doanh nghiệp tài chính như kỳ vọng trước đó. Những cái tên có khả năng tham gia sâu vào lĩnh vực này phần lớn là ngân hàng lớn hoặc các hệ sinh thái được hậu thuẫn bởi tập đoàn đa ngành, nơi có sẵn nguồn vốn lớn, hạ tầng công nghệ và khả năng theo đuổi chiến lược dài hạn.
Thực tế này phần nào được phản ánh qua số lượng hồ sơ đáp ứng đủ điều kiện tương đối hạn chế. Theo công bố của Bộ Tài chính, chỉ khoảng 5 đơn vị vượt qua các tiêu chí để tham gia thị trường tài sản mã hóa trong giai đoạn đầu.
Danh sách này gồm Sàn giao dịch tài sản mã hóa VIX, Sàn Lộc Phát Việt Nam có liên quan LPBank, Sàn Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) - VPBankS, Sàn Techcom (TCEX) - Techcombank và Sàn Tài sản số Việt Nam có liên hệ với Sun Group.
Diễn biến này cho thấy thị trường tài sản số tại Việt Nam có thể sẽ không phát triển theo mô hình "trăm hoa đua nở" như nhiều người từng kỳ vọng trong giai đoạn đầu. Thay vào đó, đây đang dần trở thành sân chơi có tính chọn lọc cao, nơi chỉ những doanh nghiệp sở hữu nguồn lực tài chính lớn, nền tảng công nghệ mạnh và khả năng chấp nhận cuộc chơi dài hạn mới đủ điều kiện tham gia.