Tăng cường vai trò của chính quyền cấp xã trong tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh tiếp thu tối đa ý kiến của các đại biểu Quốc hội cho dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) nhằm tăng cường vai trò của chính quyền cấp xã trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

Bảo đảm quy trình khép kín để người dân được tiếp cận, tham gia ngay từ đầu và thụ hưởng chính sách

Ngày 4/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận ở Tổ về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Quan tâm đến dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) tại Phiên thảo luận Tổ 4, các đại biểu cơ bản tán thành với sự cần thiết ban hành Luật nhằm khắc phục hạn chế, khó khăn, vướng mắc của Luật hiện hành; đổi mới hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật; bảo đảm quyền tiếp cận thông tin pháp luật, quyền tham gia góp ý, phản ánh, kiến nghị về chính sách, pháp luật.

Góp ý vào khoản 4 Điều 3 của dự thảo Luật, đại biểu Phùng Khánh Tài (đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) nhận thấy, hiện nay, cụ thể hóa khoản 4 Điều 3 về tăng cường bồi dưỡng kiến thức pháp luật và ý thức pháp luật nhằm nâng cao tính kỷ luật kỷ cương, gương mẫu của công chức, viên chức trong hoạt động công vụ, hoạt động nghề nghiệp và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật.

Trong Chương 2 bên cạnh việc quy định về phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng đặc thù, đại biểu Phùng Khánh Tài đề nghị thiết kế một mục hoặc một điều về phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức với những quy định, cơ chế rất cụ thể để tạo điều kiện khuyến khích, bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nâng cao năng lực và ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị.

“Việc phổ biến, giáo dục pháp luật đối với cán bộ, công chức, viên chức là hoàn toàn cần thiết. Và tôi cho rằng, đây là vấn đề rất quan trọng, nếu làm tốt việc này thì sẽ góp phần quan trọng và khắc phục được khâu yếu nhất hiện nay là thực thi pháp luật. Việc cán bộ, công chức hiểu và thực thi đúng, đầy đủ các quy định pháp luật sẽ giúp tháo gỡ được nhiều điểm nghẽn vướng mắc, nhất là ngay từ cơ sở, góp phần khơi thông nguồn lực, phục vụ cho sự phát triển của địa phương, của mỗi ngành và của đất nước”, đại biểu Phùng Khánh Tài nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nêu rõ, đây là dự án luật Chính phủ rất quan tâm. Bởi, hiện nay khối lượng công việc trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật là rất lớn, vì vậy đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức về phổ biến, giáo dục pháp luật.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh 3 nội dung trọng tâm khi xây dựng dự án Luật.

Thứ nhất, liên quan đến việc phải khẩn trương cụ thể hóa chủ trương của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, xây dựng xã hội thượng tôn pháp luật, Phó Thủ tướng nêu rõ, vừa qua, Hội nghị Trung ương 3 đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển. Trong đó, Nghị quyết xác định tập trung xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật. Như vậy, nội dung này cũng đã được Chính phủ chú trọng và cụ thể hóa ngay trong dự thảo Luật, để từ đó hình thành ý thức tự giác tuân thủ pháp luật và từng bước xây dựng “trật tự tự thân” trong xã hội.

Thứ hai, dự thảo Luật chuyển cách tiếp cận từ phổ biến văn bản quy phạm pháp luật truyền thống như trước đây sang phát triển năng lực pháp lý cho người dân, giúp người dân hiểu biết và vận dụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Đồng thời, thực hiện tốt hơn việc chấp hành pháp luật, hạn chế tối đa tình trạng vi phạm pháp luật nhưng không hiểu về việc mà mình đã vi phạm.

Thứ ba, quán triệt đầy đủ chủ trương đổi mới về tổ chức bộ máy, về phân cấp, phân quyền. Theo đó, dự án Luật đã quy định rất rõ về thẩm quyền, nhiệm vụ của cấp xã trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; nhiều nội dung phân cấp cho chính quyền địa phương. Cùng với việc tăng thẩm quyền cho địa phương, dự thảo Luật đã bổ sung các quy định để tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu số nền tảng để đa dạng hóa phương thức tuyên truyền và phổ biến, giáo dục pháp luật.

Liên quan đến vấn đề truyền thông chính sách, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đồng tình với các ý kiến đại biểu tại Tổ 4 là phải làm rõ, bổ sung và cụ thể hơn về nguyên tắc thực hiện truyền thông chính sách.

“Không chỉ truyền thông chính sách trước, trong quá trình xây dựng chính sách mà phải là cả một quá trình từ khi xây dựng cho đến khi hoàn thiện chính sách, bảo đảm một quy trình khép kín và để người dân được tiếp cận, được tham gia ngay từ đầu và được thụ hưởng chính sách này”, Phó Thủ tướng chia sẻ.

Về chuyển đổi số, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng, dự thảo Luật mới chỉ quy định ở mức khuyến khích chuyển đổi số, áp dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Như vậy là chưa đủ, phải coi đó là một yêu cầu có tính chất bắt buộc để phù hợp với chủ trương của Đảng, tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Vì vậy, Phó Thủ tướng nêu rõ, Chính phủ sẽ tiếp thu và tiếp tục hoàn thiện nội dung này.

Về hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp thu tối đa ý kiến của các đại biểu Quốc hội để quy định bảo đảm rõ chủ thể, rõ cơ chế phối hợp, và rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, tăng cường vai trò của chính quyền cấp xã trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

Quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc kiểm chứng tính chính xác của nội dung do AI tạo ra 

Thống nhất cao với quan điểm trên, đại biểu Chamaléa Thị Thủy (đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) quan tâm đến quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại Điều 13. Đánh giá cao việc dự thảo Luật đã dành một điều riêng cho vấn đề này, đại biểu Chamaléa Thị Thủy nhấn mạnh, đây là điểm rất tiến bộ so với Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012.

Tuy nhiên, đại biểu nhận thấy, quy định hiện tại mới chỉ dừng ở yêu cầu định danh tài khoản khi phổ biến pháp luật trên không gian mạng, mà chưa đề cập đến trách nhiệm kiểm chứng nội dung do AI tạo ra.

“Công nghệ AI hiện nay hoàn toàn có thể tạo ra những nội dung pháp lý sai lệch một cách rất tự tin và thuyết phục; hiện tượng mà giới chuyên môn quốc tế gọi là "ảo giác AI". Nếu chúng ta chỉ quản lý bằng cách định danh tài khoản mà không ràng buộc trách nhiệm kiểm chứng nội dung, thì một tài khoản được định danh hợp lệ vẫn hoàn toàn có thể vô tình phát tán thông tin pháp luật sai lệch đến hàng triệu người dân”, đại biểu phân tích.

Do đó, đề nghị bổ sung một khoản tại Điều 13, quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc kiểm chứng tính chính xác của nội dung do AI tạo ra trước khi công bố, đồng thời quy định trách nhiệm pháp lý nếu để xảy ra hậu quả.

Đề cập về quy định đối tượng đặc thù tại Điều 16, đại biểu Chamaléa Thị Thủy bày tỏ băn khoăn khi thấy trong 8 nhóm đối tượng đặc thù được liệt kê tại Điều này hoàn toàn vắng bóng nhóm “cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài”.

“Báo cáo thẩm định của Bộ Tư pháp đã hai lần đề nghị rà soát, bổ sung quy định cụ thể cho nhóm này nếu xác định đây là đối tượng ưu tiên, nhưng đến bản dự thảo trình Quốc hội, nội dung này vẫn chưa được tiếp thu. Trong khi đó, báo cáo tổng kết thi hành Luật cũng dẫn chứng nhiều mô hình đã và đang vận hành hiệu quả dành cho kiều bào”, đại biểu lý giải.

Với gần 6 triệu người Việt Nam đang sinh sống ở nước ngoài, nhu cầu tìm hiểu pháp luật trong nước, nhất là về đất đai, hôn nhân có yếu tố nước ngoài, quốc tịch, đầu tư về nước là rất lớn và rất thực tế. Vì vậy, đại biểu Chamaléa Thị Thủy đề nghị Ban soạn thảo bổ sung nhóm này vào Điều 16, đồng thời quy định rõ trách nhiệm phối hợp của Bộ Ngoại giao, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong Chương III của dự thảo Luật.