Nhu cầu nhà ở hiện rất lớn, nhất là đối với người thu nhập thấp, công nhân, người lao động tại các đô thị và khu công nghiệp.
Tuy nhiên, nếu chính sách chủ yếu tập trung hỗ trợ người dân sở hữu nhà ở, một bộ phận lớn người thực sự khó khăn về chỗ ở vẫn chưa được đáp ứng nhu cầu. Mục tiêu quan trọng nhất của chính sách nhà ở không phải là mọi người đều phải sở hữu nhà, mà là mọi người đều có cơ hội tiếp cận chỗ ở an toàn, ổn định, phù hợp với thu nhập và điều kiện sống.
Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) bổ sung Chương mới về phát triển nhà ở cho thuê, trong đó quy định về đối tượng được thuê; chính sách ưu đãi chủ đầu tư dự án; giá cho thuê... (Ảnh minh họa).
Vì vậy, việc xác định phát triển nhà ở cho thuê là một trụ cột quan trọng của chính sách nhà ở, thay vì chỉ coi đây là hình thức bổ sung cho nhà ở để bán, là rất quan trọng.
Dự thảo Luật đã dành Chương IV quy định về nhà ở cho thuê, trong đó mở rộng đối tượng được thuê; quy định Nhà nước đầu tư, tạo lập nhà ở cho thuê thông qua Quỹ nhà ở; quy định việc bố trí quỹ đất phát triển nhà ở cho thuê.
Tuy nhiên, các quy định này mới chủ yếu tạo hành lang pháp lý, chưa giải quyết đầy đủ vấn đề tăng nguồn cung và tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư.
Qua khảo sát thực tế, các doanh nghiệp đầu tư nhà ở xã hội thường ưu tiên xây dựng để bán nhằm thu hồi vốn nhanh hơn. Trong khi đó, đầu tư nhà ở cho thuê phải thu hồi vốn trong nhiều năm, thậm chí hàng chục năm; doanh nghiệp còn phải chịu chi phí lãi vay, quản lý vận hành, bảo trì và rủi ro trong quá trình khai thác...
Tôi kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số quy định cụ thể nhằm thúc đẩy phát triển nhà ở cho thuê. Trước hết, về chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh, đề nghị bổ sung quy định xác định riêng chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội cho thuê và nhà ở phục vụ học sinh, sinh viên, phù hợp với nhu cầu thực tế của địa phương.
Qua đó, chuyển định hướng ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê thành mục tiêu cụ thể để tổ chức thực hiện, phân bổ nguồn lực và đánh giá kết quả, thay vì chỉ dừng ở chủ trương chung.
Đối với hình thức phát triển nhà ở xã hội, đề nghị bổ sung quy định UBND cấp tỉnh căn cứ chương trình phát triển nhà ở và nhu cầu thực tế để xác định tỷ lệ nhà ở xã hội dành cho thuê trong các dự án được hưởng chính sách ưu đãi của Nhà nước. Đồng thời, giao Chính phủ quy định nguyên tắc xác định tỷ lệ này. Không nên áp dụng một tỷ lệ cứng cho tất cả các dự án, nhưng cần có cơ chế bảo đảm một phần nguồn cung nhà ở xã hội thực sự dành cho người có nhu cầu thuê.
Đặc biệt, cần có cơ chế tài chính đặc thù đối với nhà ở xã hội cho thuê. Đây là vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với khả năng huy động doanh nghiệp tham gia đầu tư.
Theo đó, các dự án nhà ở xã hội dành để cho thuê dài hạn cần được hưởng chính sách ưu đãi phù hợp với thời gian thu hồi vốn, tập trung vào tín dụng dài hạn, lãi suất ưu đãi, thời gian ân hạn trả nợ gốc, hỗ trợ chi phí đầu tư hạ tầng và chính sách thuế theo quy định của pháp luật.
Đồng thời, nghiên cứu cơ chế Nhà nước hoặc đơn vị được giao quản lý quỹ nhà ở đặt hàng, thuê lại nhà ở của doanh nghiệp để bố trí cho các đối tượng chính sách. Cơ chế này có thể tạo nguồn thu ổn định, giảm rủi ro và tăng khả năng thu hồi vốn cho doanh nghiệp.