Bám sát Kết luận 224-KL/TW của Bộ Chính trị và Nghị định 269/2025/NĐ-CP của Chính phủ, Thái Nguyên đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, phát triển đô thị thông minh, mở rộng không gian đô thị và tạo động lực bứt phá cho giai đoạn mới.
Đồng bộ hạ tầng, mở rộng dư địa phát triển đô thị
Đi dọc các trục giao thông kết nối trung tâm tỉnh Thái Nguyên với các khu vực động lực như: Vạn Xuân, Sông Công, Đại Phúc hay Phú Bình, dễ dàng cảm nhận rõ nhịp phát triển mạnh mẽ của một đô thị đang chuyển mình từng ngày.
Nhiều khu đô thị, khu dân cư hiện đại mới hình thành trên tuyến Vành đai V qua Thái Nguyên.
Hiện nay, Thái Nguyên sở hữu hệ thống hạ tầng thiết yếu tương đối đồng bộ với mạng lưới giao thông đường bộ dài gần 7.900km. Trong đó có một tuyến cao tốc, một tuyến Vành đai V vùng Thủ đô cùng 9 tuyến quốc lộ với tổng chiều dài hơn 806km; 39 tuyến đường tỉnh dài hơn 841km và khoảng 560km đường đô thị.
Bên cạnh đó, địa phương còn có hệ thống đường sắt, đường thủy nội địa, 11 bến xe cùng nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật quan trọng khác đang tiếp tục được đầu tư hoàn thiện.
Đây được xem là nền tảng quan trọng để Thái Nguyên đẩy mạnh phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và đô thị trong giai đoạn mới.
Từ lợi thế vị trí địa lý, khả năng liên kết vùng thuận lợi cùng tốc độ đô thị hóa nhanh, tỉnh Thái Nguyên đã đặt ra nhiều mục tiêu lớn trong phát triển đô thị đến năm 2030.
Theo định hướng, toàn tỉnh phấn đấu có 31 phường, gồm 15 phường hiện hữu và 16 phường được nâng loại đô thị từ các xã sau hợp nhất có thị trấn, huyện lỵ trước sắp xếp đơn vị hành chính và các khu vực có điều kiện phát triển phù hợp tiêu chí đô thị.
Nhờ đầu tư hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại tạo dư địa phát triển đô thị lớn cho Thái Nguyên.
Đáng chú ý, phát triển đô thị thông minh được tỉnh xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo động lực tăng trưởng mới.
Theo đó, đến năm 2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu tối thiểu 15% các khu đô thị, khu nhà ở xây dựng mới đạt tiêu chí khu đô thị thông minh, đồng thời hình thành ít nhất ba khu đô thị công nghệ cao, hiện đại, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng số.
Đáng chú ý, định hướng phát triển đô thị của tỉnh gắn chặt với Nghị định số 269/2025/NĐ-CP về phát triển đô thị thông minh và Kết luận số 224/KL/TW của Bộ Chính trị tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW về quy hoạch, xây dựng và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Đề án số 19-ĐA/TU ngày 11/12/2025 của Tỉnh ủy Thái Nguyên về phát triển đô thị và hạ tầng thiết yếu giai đoạn 2026 - 2030 cùng Kế hoạch số 42-KH/TU ngày 16/01/2026 triển khai thực hiện trong năm 2026, được xem là “kim chỉ nam” cho quá trình kiến tạo mô hình đô thị hiện đại, thông minh, xanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn phát triển mới.
Theo định hướng của Đề án, Thái Nguyên xác định phát triển đô thị phải đi trước một bước, bảo đảm đồng bộ giữa hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số và hạ tầng xã hội.
Trong đó, tỉnh ưu tiên đầu tư các công trình giao thông mang tính liên kết vùng, kết nối trung tâm thành phố Thái Nguyên cũ với các khu vực động lực như Vạn Xuân, Sông Công, Đại Phúc, và các khu công nghiệp trọng điểm.
Không chỉ tập trung phát triển giao thông, Thái Nguyên còn đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, hạ tầng số và các nền tảng phục vụ chính quyền số, kinh tế số và xã hội số để mở rộng phát triển đô thị.
Quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ nhờ sự phát triển hạ tầng khu dân cư, đô thị.
Ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Sở Xây dựng Thái Nguyên cho biết, tốc độ đô thị hóa của tỉnh hiện đạt trên 40%, thuộc nhóm địa phương có tốc độ đô thị hóa nhanh của khu vực trung du miền núi phía Bắc.
“Đề án đã xác định rõ nhiệm vụ ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật trọng điểm, hạ tầng số, giao thông liên kết vùng, cải tạo chỉnh trang đô thị, phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh.
Đây là nền tảng để Thái Nguyên hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ, giáo dục và đổi mới sáng tạo của vùng trung du miền núi phía Bắc”, ông Phạm Quang Anh nhấn mạnh.
Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, tỉnh đang tập trung huy động đa dạng nguồn lực đầu tư, đẩy mạnh xã hội hóa và tăng cường quản lý quy hoạch nhằm bảo đảm phát triển đô thị bài bản, đồng bộ và bền vững.
Kiến tạo đô thị thông minh, hướng tới phát triển bền vững
Tại phường Vạn Xuân, khu vực được định hướng trở thành cực tăng trưởng phía Nam tỉnh Thái Nguyên, không khí phát triển đô thị thông minh đang diễn ra khá rõ nét.
Theo lãnh đạo địa phương, Đề án số 19-ĐA/TU chính là nền tảng quan trọng để Vạn Xuân có thêm cơ sở pháp lý và định hướng phát triển dài hạn, tạo động lực thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Phường Vạn Xuân đang đô thị hóa nhanh nhờ sự phát triển công nghiệp.
Ông Trần Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy phường Vạn Xuân cho biết, trong nhiệm kỳ 2025 - 2030, địa phương xác định rõ mục tiêu chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển đô thị thông minh, hiện đại.
Theo đó, phường đặt mục tiêu 100% hồ sơ công việc được xử lý trên môi trường mạng; hạ tầng băng rộng cố định được đầu tư đồng bộ; mạng di động 5G phủ sóng toàn địa bàn; 100% người dân được sử dụng nước sạch theo quy chuẩn từ hệ thống cấp nước tập trung.
Địa phương cũng hướng tới tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đô thị đạt 95%; nước thải đô thị được xử lý đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định; đồng thời ưu tiên đầu tư hệ thống giao thông kết nối, điện chiếu sáng, cáp ngầm, cây xanh, xử lý nước thải và các tiện ích công cộng với tiêu chuẩn cao.
“Ngay từ khâu lập quy hoạch và đề xuất dự án, địa phương đã đặt ra các tiêu chí cao về mật độ cây xanh, hạ tầng kỹ thuật, bãi đỗ xe, môi trường sống và ứng dụng công nghệ thông minh nhằm hướng tới xây dựng Vạn Xuân trở thành đô thị thông minh kiểu mẫu, đáng sống ở cửa ngõ phía Nam tỉnh Thái Nguyên”, ông Trường chia sẻ.
Hay tại phường Phan Đình Phùng, sau hợp nhất với diện tích hơn 14,8km², dân số trên 121.000 người cùng hệ thống hạ tầng tương đối hoàn chỉnh, nơi đây được xem là trung tâm hành chính - dịch vụ quan trọng của tỉnh.
Phường sở hữu vị trí chiến lược khi nằm trên các tuyến giao thông huyết mạch như quốc lộ 3, cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên cùng nhiều tuyến liên kết vùng.
Theo bà Phạm Thị Kim Thoa, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phan Đình Phùng, sau sáp nhập, địa phương đang tập trung rà soát quy hoạch, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, chỉnh trang đô thị và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý điều hành.
Trong đó, địa phương ưu tiên cải thiện chất lượng hạ tầng giao thông nội thị, nâng cấp cảnh quan đô thị, phát triển hệ thống chiếu sáng thông minh và xây dựng mô hình chính quyền điện tử nhằm phục vụ người dân tốt hơn.
Với lợi thế về hạ tầng và vị trí trung tâm, phường Phan Đình Phùng có nhiều điều kiện xây dựng đô thị thông minh.
Hiện Thái Nguyên có 23 đô thị gồm một đô thị loại I, một đô thị loại II, hai đô thị loại III, một đô thị loại IV và 18 đô thị loại V; cùng 15 đơn vị hành chính cấp phường và 77 đơn vị hành chính cấp xã.
Tỷ lệ đô thị hóa theo dân số toàn đô thị đạt 48,26%, trong khi tỷ lệ đô thị hóa theo dân số nội thị đạt 31,28%. Đây được xem là nền tảng quan trọng để địa phương đẩy nhanh tiến trình phát triển đô thị theo hướng thông minh, hiện đại, đồng bộ và bền vững.
Đến nay, 100% đô thị trên địa bàn tỉnh đã được phê duyệt quy hoạch chung. Tỷ lệ phủ kín quy hoạch phân khu tại các khu vực nội thị, phường, thành phố, thị xã đạt từ 80-90%; riêng các đô thị như Sông Công và Phổ Yên đạt 100%.
Cùng với phát triển hạ tầng, công tác quản lý quy hoạch và phát triển đô thị cũng được tỉnh định hướng theo mô hình đô thị xanh, thông minh và bền vững, gắn với khai thác tiềm năng cảnh quan, du lịch sinh thái đặc trưng của vùng trung du miền núi phía Bắc.
Theo lãnh đạo UBND tỉnh Thái Nguyên, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, đô thị thông minh không chỉ là xu thế mà còn là yêu cầu tất yếu đối với các địa phương muốn phát triển nhanh và bền vững.
Do đó, tỉnh xác định phát triển hạ tầng số đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật đô thị; tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý giao thông, cấp thoát nước, chiếu sáng, môi trường và cung cấp dịch vụ công.
Thái Nguyên đặt mục tiêu tới năm 2030, tối thiểu 15% các khu đô thị, khu nhà ở xây dựng mới đạt tiêu chí khu đô thị thông minh.
Mục tiêu trong năm 2026, Ngoài hoàn thiện Đề án phát triển đô thị thông minh toàn tỉnh, tỉnh sẽ rà soát, hướng dẫn các khu đô thị, khu nhà ở xây dựng đạt tiêu chí khu đô thị thông minh từ 1 - 2%; đồng thời triển khai các tiêu chí khu đô thị công nghệ cao.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh sẽ xúc tiến đầu tư, thu hút doanh nghiệp phát triển khoảng 7.000 trạm 5G, đồng thời triển khai các nhiệm vụ và giải pháp phát triển đô thị thông minh theo quy định của Chính phủ.
Cùng với đó, địa phương đã và đang triển khai 15 dự án giao thông chiến lược, ba chương trình, đề án phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội cùng 26 công trình, dự án hạ tầng kỹ thuật đô thị khác.
Việc triển khai đồng bộ Đề án số 19-ĐA/TU và Kế hoạch số 42-KH/TU được xem là bước đi chiến lược nhằm bảo đảm quá trình phát triển đô thị của Thái Nguyên diễn ra bài bản, bền vững và có chiều sâu, hướng tới hình ảnh đô thị thông minh, hiện đại và đáng sống của vùng trung du miền núi phía Bắc.