Hàng nghìn mái nhà tạm, nhà dột nát đang dần được thay thế bằng những căn nhà kiên cố hơn. Với Thái Nguyên, xóa nhà tạm không chỉ là hoàn thành những con số hỗ trợ, mà còn là hành trình đưa chính sách an sinh đến đúng những nơi người dân cần nhất.
Từ một mái nhà ở ATK Kha Sơn
Mưa xuống, những vị trí dột trên mái nhà lại trở thành nỗi ám ảnh với vợ chồng ông Nguyễn Văn Nhiên, 74 tuổi, ở xóm An Phú, xã Kha Sơn, tỉnh Thái Nguyên.
Vợ chồng ông Nguyễn Văn Nhiên vui mừng chia sẻ với phóng viên trong căn nhà mới được sửa chữa.
Căn nhà cấp 4 được gia đình xây dựng khoảng 25 năm trước. Sau một thời gian dài sử dụng, công trình xuống cấp, mái nhà bị dột nhiều nơi. Có những trận mưa, nước chảy toàn bộ vào khu vực sinh hoạt của gia đình, khiến gia đình phải di tản đi ở nhờ.
Bản thân ông Nhiên là người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học và là thương binh 61% nên thường xuyên ốm yếu, muốn sửa nhà từ lâu nhưng hoàn cảnh kinh tế khó khăn khiến hai vợ chồng ông Nhiên không thể tự lo liệu.
Tháng 6/2026, gia đình ông được Nhà nước hỗ trợ 40 triệu đồng để sửa chữa nhà ở. Khoản hỗ trợ trở thành nguồn lực quan trọng để gia đình bắt tay vào sửa căn nhà. Tổng chi phí sửa chữa gần 50 triệu đồng, phần còn lại được gia đình vay mượn, huy động thêm.
“Nhà xuống cấp, mưa xuống là dột nhiều chỗ, có những trận mưa nước chảy cả vào nơi sinh hoạt. Hai vợ chồng cũng muốn sửa từ lâu nhưng không có điều kiện. Nay được Đảng, Nhà nước quan tâm hỗ trợ, gia đình rất phấn khởi”, ông Nhiên chia sẻ.
Kha Sơn là xã ATK. Theo ông Dương Thanh Trọng, Phó chủ tịch UBND xã Kha Sơn, những năm qua địa phương được quan tâm thực hiện công tác xóa đói, giảm nghèo, góp phần nâng cao đời sống người dân. Nhiều hộ đã được hưởng lợi từ chương trình xóa nhà dột nát.
Điểm chung của những căn nhà được hỗ trợ là phải bảo đảm tiêu chí “3 cứng”, gồm khung cứng, tường cứng, mái cứng; phù hợp điều kiện sinh hoạt của đồng bào các dân tộc và được xây dựng tại vị trí an toàn, hạn chế thấp nhất nguy cơ ảnh hưởng bởi thiên tai.
Mới đây, thực hiện Văn bản số 11691/UBND-CNN&XD ngày 15/9/2026 của UBND tỉnh Thái Nguyên về rà soát, báo cáo thực hiện xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn 37 xã, phường vùng ATK, xã Kha Sơn tiếp tục rà soát, đối chiếu số liệu.
Kết quả, địa phương xác định còn 5 hộ có nhu cầu hỗ trợ nhà ở, gồm hai hộ người có công với cách mạng, trong đó một hộ có nhu cầu xây mới và một hộ sửa chữa; Hai hộ nghèo và một hộ cận nghèo có nhu cầu sửa chữa.
Theo ông Đinh Hồng Kiên, Phó giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Thái Nguyên, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát hiện vẫn đang được Thái Nguyên tích cực triển khai tại các địa phương, đảm bảo mục tiêu, kế hoạch đề ra.
Đặc biệt tại 37 xã vùng ATK, xóa nhà tạm, nhà dột nát đang là nhiệm vụ cấp thiết, cần được tập trung triển khai với tinh thần quyết liệt, khẩn trương, mục tiêu hoàn thành trước ngày 30/4/2027. Đây cũng là hoạt động thiết thực kỷ niệm 80 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh về ATK Định Hóa, ATK Chợ Đồn cùng Trung ương Đảng, Chính phủ lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1947 - 2027).
Nhiều ngôi nhà dột nát ở ATK Định Hóa đã được xây mới khang trang từ sự hỗ trợ của nhà nước.
Sở Dân tộc và Tôn giáo đang phối hợp với Sở Tài chính và các địa phương rà soát đầy đủ từng trường hợp còn khó khăn về nhà ở, xác định cụ thể nhu cầu xây mới, sửa chữa và phần kinh phí còn thiếu để tham mưu phương án huy động, phân bổ nguồn lực, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa.
Cùng với nguồn lực của Nhà nước, cần phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng công an, quân đội, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư để hỗ trợ người dân ATK có được nơi ở an toàn, ổn định, qua đó góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm an sinh xã hội và tạo chuyển biến thực chất tại vùng căn cứ cách mạng.
Phía trước vẫn còn nhiều việc
Ông Đinh Hồng Kiên, Phó giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Thái Nguyên chia sẻ, tính đến ngày 10/9/2026, toàn tỉnh có 868 hộ thuộc các chương trình hỗ trợ xóa nhà tạm, dột nát đã được phê duyệt. Trong đó, 857 hộ thực hiện, 11 hộ xin rút không thực hiện.
Từ sự hỗ trợ của nhà nước và nỗ lực của gia đình, nhiều hộ nghèo đã nỗ lực xây được những căn nhà mới kiên cố khang trang.
Đáng chú ý, đến thời điểm này, các xã báo cáo đã hoàn thành 702 căn nhà, còn 155 căn đang triển khai xây dựng, sửa chữa.
Một trong những chương trình được triển khai là hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học. UBND tỉnh đã phê duyệt danh sách 136 trường hợp trong năm 2026, gồm 91 hộ xây mới và 45 hộ sửa chữa.
Đến nay, 128/136 hộ tiếp tục thực hiện sau khi 8 hộ xin rút; toàn bộ 128 hộ đã khởi công, trong đó 123 căn nhà hoàn thành, 5 căn đang hoàn thiện, thi công và nghiệm thu.
Bên cạnh đó, Đề án “Xây dựng 1.000 căn nhà ở cho Nhân dân thực hiện mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên sau sáp nhập tỉnh từ nguồn kinh phí đề nghị Bộ Công an hỗ trợ” cũng đang được tiếp tục triển khai.
Riêng năm 2026, chương trình thực hiện 560 hộ xây mới với tổng kinh phí 43,44 tỷ đồng. Trong đó, nguồn Bộ Công an hỗ trợ 33,6 tỷ đồng, mức 60 triệu đồng/hộ; phần đối ứng địa phương cho 492 hộ là 9,84 tỷ đồng từ Quỹ “Vì người nghèo” tỉnh và các nguồn huy động hợp pháp khác.
Đến nay, cả 560 hộ đã khởi công và hoàn thành, trong đó 410 hộ đã hoàn thành nhà. Mưa bão là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ thi công của các hộ còn lại.
Ngoài các chương trình trên, Thái Nguyên còn triển khai hỗ trợ từ nhiều nguồn khác. Tổng số thực hiện đạt 169/172 nhà, gồm 98 nhà sửa chữa và 71 nhà xây mới.
Trong đó, 93/93 hộ phát sinh tại 16 xã, phường khu vực phía Bắc tỉnh được hỗ trợ sửa chữa nhà đã hoàn thành; chương trình từ Quỹ “Vì người nghèo” tỉnh do Agribank Chi nhánh Thái Nguyên tài trợ cũng đã hoàn thành 50/50 căn nhà.
Theo dự thảo Đề án tổng thể xóa nhà tạm, nhà dột nát giai đoạn 2026–2030, qua rà soát đến ngày 28/7, toàn tỉnh còn 5.891 hộ có nhà tạm, nhà dột nát hoặc chưa có nhà ở.
Trong đó, 54 hộ chưa có nhà ở và 5.837 hộ có nhà nhưng thuộc diện nhà tạm, nhà dột nát. Hộ nghèo, cận nghèo chiếm 3.572 hộ, tương đương 60,63%. Nhu cầu tập trung chủ yếu tại các địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực đặc biệt khó khăn.
Qua rà soát nhu cầu thực tế, có 5.763 hộ đề nghị được hỗ trợ, gồm 4.808 hộ xây mới và 955 hộ sửa chữa. Dự thảo Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát đối với các hộ đủ điều kiện và có nhu cầu.
Theo lộ trình dự kiến, năm 2026 hỗ trợ 1.767 hộ; năm 2027 là 1.935 hộ; năm 2028 là 1.492 hộ và năm 2029 là 569 hộ. Năm 2030 tiếp tục rà soát, hỗ trợ các trường hợp phát sinh nếu có và tổng kết Đề án.
Để thực hiện khối lượng công việc này, dự thảo đề xuất mức hỗ trợ tối đa 80 triệu đồng/hộ xây mới và 40 triệu đồng/hộ sửa chữa, tổng nhu cầu kinh phí hỗ trợ trực tiếp cho 5.763 hộ khoảng 422,84 tỷ đồng.
Thái Nguyên cần khoảng 422,84 tỷ đồng để xóa nhà dột nát cho 5.763 hộ từ nay đến 2030.
Tại cuộc họp UBND tỉnh xem xét dự thảo Đề án, ông Nông Quang Nhất, phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu cơ quan chủ trì tiếp thu đầy đủ ý kiến, tiếp tục rà soát, cập nhật số liệu, bảo đảm đúng đối tượng trước khi hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Các sở, ngành được giao phối hợp tháo gỡ điều kiện về đất đai, rà soát đối tượng; đồng thời tiếp tục huy động thêm nguồn lực xã hội để thực hiện có hiệu quả chương trình.