Xã hội

Thêm cơ hội cho người lao động tiếp cận tín dụng chính thức, đẩy lùi cạm bẫy tín dụng đen

-

Trước thực trạng công nhân khó tiếp cận vốn vay ngân hàng, dễ tìm đến tín dụng đen khi cần tiền gấp, việc mở rộng thẻ tín dụng nội địa được kỳ vọng tạo thêm kênh tài chính an toàn, phù hợp với khả năng chi trả.

Ngày 19/11, tại Hà Nội, Báo Lao Động phối hợp với Công ty CP Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), dưới sự chỉ đạo nội dung của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã tổ chức Hội thảo “Giải pháp mở rộng tiếp cận thẻ tín dụng nội địa cho người lao động, đẩy lùi tín dụng đen”.

Thêm cơ hội cho người lao động tiếp cận tín dụng chính thức, đẩy lùi cạm bẫy tín dụng đen - Ảnh 1.

Quang cảnh hội thảo.

Tại hội thảo, các đại biểu cho rằng, nhu cầu tiếp cận dịch vụ tài chính, tín dụng chính thức của công nhân, người lao động ngày càng lớn, nhất là khi phát sinh các khoản chi tiêu đột xuất. Tuy nhiên, không ít người vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận tín dụng ngân hàng do thu nhập thấp, thiếu hồ sơ chứng minh tài chính hoặc chưa có lịch sử tín dụng.

Theo ông Nguyễn Ngọc Hiển, Tổng Biên tập Báo Lao Động, theo số liệu của Cục Thống kê, quý III/2026, cả nước có gần 53 triệu lao động có việc làm. Đây là lực lượng có nhu cầu lớn về các dịch vụ tài chính phục vụ tiêu dùng, thanh toán và xử lý những khoản chi phát sinh.

Trong khi đó, một bộ phận người lao động chưa nắm đầy đủ thông tin về các dịch vụ tín dụng chính thức, dễ bị lôi kéo vào những hình thức cho vay tiêu dùng không chính thức với thủ tục đơn giản, giải ngân nhanh. Điều này khiến người vay đối mặt nguy cơ bị áp dụng lãi suất cao, phát sinh các khoản phí bất hợp lý và rơi vào vòng xoáy nợ nần.

Đáng chú ý, theo báo cáo của Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an), giai đoạn 2019-2025, toàn quốc đã xử lý, giải quyết khoảng 6.958 vụ việc với 11.317 đối tượng liên quan đến tín dụng đen; khởi tố 4.297 vụ án hình sự với 10.836 bị can. Hoạt động cho vay lãi nặng còn biến tướng qua mạng xã hội, ứng dụng điện thoại, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người vay, trong đó có công nhân, người lao động.

Thêm cơ hội cho người lao động tiếp cận tín dụng chính thức, đẩy lùi cạm bẫy tín dụng đen - Ảnh 2.

Ông Nguyễn Ngọc Hiển, Tổng Biên tập Báo Lao Động phát biểu đề dẫn tại Hội thảo.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh, phát triển tài chính toàn diện không chỉ là mở rộng số người có tài khoản ngân hàng mà quan trọng hơn là bảo đảm người dân, trong đó có nhóm thu nhập thấp, được tiếp cận và sử dụng các sản phẩm, dịch vụ tài chính chính thức thuận tiện, an toàn, phù hợp với chi phí hợp lý.

Trong tổng thể đó, thẻ tín dụng nội địa có thể trở thành công cụ hỗ trợ thanh toán, mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng chính thức, giúp người lao động chủ động hơn trước những nhu cầu chi tiêu hợp pháp và phát sinh đột xuất.

Tuy nhiên, Phó Thống đốc lưu ý, phát triển thẻ tín dụng không đồng nghĩa với khuyến khích vay tiêu dùng bằng mọi giá. Bản chất thẻ tín dụng là một hình thức cấp tín dụng, gắn với nghĩa vụ hoàn trả của khách hàng. Do đó, mục tiêu không phải là phát hành được nhiều thẻ mà là tạo điều kiện để người dân tiếp cận những sản phẩm tài chính có trách nhiệm, phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả.

Thông tin về thực trạng thị trường, ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) cho biết, đến hết tháng 9/2026, có 17 tổ chức phát hành thẻ tín dụng nội địa, với hơn 7,4 triệu thẻ đang lưu hành, tăng 63% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong giai đoạn 2021-2025, số lượng thẻ tín dụng nội địa phát hành tăng bình quân 88%/năm. So với tổng số hơn 21,1 triệu thẻ tín dụng đang lưu hành trên thị trường, thẻ tín dụng nội địa hiện chiếm khoảng 35%, cho thấy dư địa phát triển còn lớn.

Dù vậy, việc mở rộng khả năng tiếp cận và sử dụng thẻ vẫn đối mặt nhiều rào cản. Một bộ phận công nhân có thu nhập không cao, biến động hoặc đến từ nhiều nguồn khác nhau. Hồ sơ chứng minh thu nhập, lịch sử tín dụng chưa đầy đủ khiến họ khó đáp ứng điều kiện thẩm định theo phương thức truyền thống của các tổ chức tín dụng.

Bên cạnh đó, hạn mức, lãi suất, phí, thời gian miễn lãi và điều kiện phát hành của một số sản phẩm chưa thực sự phù hợp với mọi nhóm khách hàng. Tại những khu vực tập trung đông công nhân, nhiều cửa hàng nhỏ, hộ kinh doanh vẫn ưu tiên tiền mặt, trong khi chi phí đầu tư thiết bị, kết nối thanh toán cũng là rào cản khiến mạng lưới chấp nhận thẻ chưa được mở rộng như kỳ vọng.

Một vấn đề khác là kiến thức tài chính và thói quen sử dụng. Không ít người lao động chưa hiểu đầy đủ thẻ tín dụng là khoản vay phải hoàn trả, không phải nguồn thu nhập bổ sung. Nếu thiếu kỹ năng quản lý chi tiêu, không thanh toán đúng hạn, người sử dụng có thể phát sinh chi phí lãi và phí, làm gia tăng áp lực tài chính.

Để tháo gỡ những rào cản trên, ông Lê Anh Dũng cho rằng, cần phát triển thẻ tín dụng nội địa theo hướng lấy nhu cầu và khả năng chi trả của người lao động làm trọng tâm, đồng thời phát huy lợi thế hạ tầng thanh toán quốc gia.

Trước hết, NHNN tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về hoạt động thẻ, cấp tín dụng qua thẻ, an toàn bảo mật và bảo vệ quyền lợi người sử dụng. Các tổ chức tín dụng cần đổi mới phương thức đánh giá khách hàng trên cơ sở dữ liệu hợp pháp, kết hợp thông tin thu nhập qua tài khoản, dòng tiền, lịch sử giao dịch và lịch sử trả nợ, có sự đồng ý của khách hàng và cơ chế bảo vệ dữ liệu phù hợp.

Cùng với đó, cần thiết kế các sản phẩm có hạn mức thận trọng, quy trình đăng ký thuận tiện, công khai, minh bạch lãi suất, phí, thời gian miễn lãi, ngày đến hạn và cách tính lãi. Các tiện ích nhắc thanh toán, cảnh báo chi tiêu, theo dõi dư nợ trên ứng dụng cũng cần được phát triển để hỗ trợ người lao động quản lý tài chính cá nhân.

Đặc biệt, ông Lê Anh Dũng đề xuất NAPAS, các ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ tăng cường tích hợp thẻ vào các hệ thống POS, SoftPOS và phần mềm bán hàng; nghiên cứu giải pháp giảm chi phí gia nhập cho hộ kinh doanh nhỏ. Mạng lưới chấp nhận thanh toán cần ưu tiên mở rộng tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu nhà trọ, cửa hàng tiện ích, nhà thuốc và các điểm cung ứng hàng hóa thiết yếu cho người lao động.

Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường bảo vệ người tiêu dùng và giáo dục tài chính. Người lao động cần được cung cấp thông tin dễ hiểu về nghĩa vụ trả nợ, lãi suất, phí, rủi ro nợ quá hạn, bảo mật thông tin và phòng chống gian lận. Các ngân hàng cần có cơ chế cảnh báo sớm, hỗ trợ khách hàng khi gặp khó khăn, không khuyến khích cấp tín dụng vượt quá khả năng trả nợ.

Thêm cơ hội cho người lao động tiếp cận tín dụng chính thức, đẩy lùi cạm bẫy tín dụng đen - Ảnh 3.

Đoàn chủ tọa phiên thảo luận.

Về tổ chức thực hiện, NHNN định hướng chính sách; NAPAS hỗ trợ kết nối hạ tầng; các ngân hàng phát triển sản phẩm và quản trị rủi ro; Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, công đoàn cơ sở và doanh nghiệp phối hợp truyền thông, kết nối nhu cầu. Các bên có thể lựa chọn một số khu công nghiệp lớn để triển khai thí điểm, đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng.

Theo các đại biểu, mở rộng tiếp cận thẻ tín dụng nội địa không chỉ góp phần thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt mà còn tạo thêm kênh tín dụng chính thức, giúp công nhân, người lao động giảm phụ thuộc vào các nguồn vay không chính thức. Tuy nhiên, hiệu quả cần được đánh giá bằng khả năng tiếp cận và sử dụng thực chất, an toàn, bền vững, thay vì chỉ căn cứ vào số lượng thẻ phát hành.