Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn yêu cầu việc hoàn thiện dự án Luật Cấp, thoát nước phải bảo đảm tính thống nhất, khả thi, giải quyết những vướng mắc từ thực tiễn quản lý và cung cấp dịch vụ.
Sáng 10/11, tại Hà Nội, Bộ Xây dựng tổ chức Hội thảo lấy ý kiến Hồ sơ dự án Luật Cấp, thoát nước. Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn chủ trì Hội thảo, với sự tham dự của đại diện các cơ quan Quốc hội, Chính phủ, Bộ, ngành, địa phương, chuyên gia, nhà khoa học, các hội, hiệp hội và đơn vị hoạt động trong lĩnh vực cấp, thoát nước.
Hoàn thiện hành lang pháp lý đồng bộ cho lĩnh vực cấp, thoát nước
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh, cấp nước sạch, thoát nước và xử lý nước thải là dịch vụ thiết yếu, gắn trực tiếp với sức khỏe cộng đồng, an sinh xã hội và chất lượng môi trường.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn phát biểu khai mạc Hội thảo lấy ý kiến hồ sơ dự án Luật Cấp, thoát nước sáng 10/11.
Tuy nhiên, các quy định hiện hành còn phân tán ở nhiều luật; một số vấn đề về quy hoạch, đầu tư đồng bộ, tổ chức dịch vụ, trách nhiệm quản lý và cơ chế tài chính chưa được điều chỉnh thống nhất. Thực tiễn còn tình trạng công trình cấp nước nông thôn nhỏ lẻ, nhà máy xử lý nước thải thiếu mạng thu gom, khó điều phối hệ thống liên tỉnh.
Trong khi đó, biến đổi khí hậu, hạn hán, xâm nhập mặn, ô nhiễm nguồn nước và ngập úng ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn về an toàn, dự phòng và khả năng chống chịu.
Theo Thứ trưởng, việc xây dựng Luật Cấp, thoát nước là cần thiết nhằm hình thành khuôn khổ pháp lý thống nhất, xác định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước, đơn vị cung cấp dịch vụ và người sử dụng; thúc đẩy đầu tư đồng bộ, bảo đảm dịch vụ an toàn, liên tục, hiệu quả.
Về quá trình xây dựng Luật, Thứ trưởng cho biết, năm 2023, Bộ Xây dựng đã triển khai xây dựng hồ sơ đề nghị xây dựng Luật và dự án Luật với 7 chương, 33 điều.
Năm 2026, Bộ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ chính sách phù hợp với địa giới hành chính mới, mô hình chính quyền địa phương hai cấp và hệ thống pháp luật có liên quan; đồng thời hoàn thiện dự thảo Luật và chuẩn bị dự thảo Nghị định để bảo đảm tính đồng bộ, khả năng thi hành.
Sau đợt tham vấn chính sách tháng 7/2026, dự thảo Luật hiện gồm 8 Chương, 57 Điều, cụ thể hóa ba nhóm chính sách trọng tâm.
Một là, phát triển cấp, thoát nước đồng bộ, thống nhất, hiệu quả theo chiến lược, quy hoạch và kế hoạch. Chính sách tập trung gắn kết công trình đầu mối, mạng lưới và đấu nối; tổ chức vùng cấp nước, lưu vực thoát nước; tăng cường kết nối, điều phối liên tỉnh và phát triển hạ tầng phù hợp giữa đô thị, nông thôn.
Hai là, quản lý, vận hành và khai thác hệ thống cấp, thoát nước. Dự thảo làm rõ trách nhiệm quản lý, vận hành; bảo đảm an toàn, kiểm soát rủi ro, ứng phó sự cố; chất lượng, tính liên tục của dịch vụ; quyền và nghĩa vụ của đơn vị cung cấp, khách hàng; thu gom, xử lý nước thải, tái sử dụng nước và quản lý dữ liệu.
Ba là, bảo đảm nguồn lực phát triển cấp, thoát nước. Dự thảo đề cập huy động hiệu quả nguồn lực nhà nước, tư nhân và PPP; quản lý, khai thác tài sản; nguyên tắc chuyên ngành trong định giá; bảo đảm kinh phí vận hành, bảo trì, đồng thời quan tâm khả năng chi trả và hỗ trợ phù hợp cho nhóm đối tượng cần thiết.
Theo Thứ trưởng, đây là giai đoạn quan trọng để rà soát tính thống nhất, khả thi và điều kiện tổ chức thực hiện trước khi tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án Luật theo tiến độ được giao.
Tập trung thảo luận 10 vấn đề trọng tâm, tháo gỡ vướng mắc thực tiễn
Để hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận 10 nội dung chính.
Thứ nhất, thống nhất đầu mối quản lý Nhà nước về cấp, thoát nước. Dự thảo đề xuất Chính phủ thống nhất quản lý Nhà nước, giao Bộ Xây dựng làm đầu mối, đồng thời phân định trách nhiệm của các bộ và chính quyền địa phương, khắc phục tình trạng quản lý phân tán.
Thứ hai, xác định nội dung cấp, thoát nước trong quy hoạch. Dự thảo đề xuất tích hợp các nội dung về nguồn nước, công trình đầu mối, mạng lưới và không gian thoát nước vào quy hoạch có liên quan, làm cơ sở đầu tư công trình liên kết vùng, bảo đảm quỹ đất, hành lang công trình và không gian tiêu thoát nước.
Hội thảo tập trung thảo luận nhiều vấn đề trọng tâm nhằm hoàn thiện các quy định về đầu tư, quản lý và vận hành hệ thống cấp, thoát nước.
Thứ ba, lập kế hoạch phát triển cấp, thoát nước cấp tỉnh. Kế hoạch nhằm cụ thể hóa quy hoạch, xác định mục tiêu, thứ tự ưu tiên, nhu cầu nguồn lực và trách nhiệm triển khai, khắc phục tình trạng đầu tư thiếu đồng bộ giữa công trình đầu mối, mạng thu gom và đấu nối.
Thứ tư, phát triển hệ thống theo vùng cấp nước, vùng phục vụ, lưu vực và khu vực phục vụ thoát nước. Dự thảo đề xuất tổ chức phát triển theo vùng cấp nước, lưu vực thoát nước, xác định phạm vi phục vụ và trách nhiệm đơn vị cung cấp dịch vụ, tăng cường phối hợp liên tỉnh.
Thứ năm, đáp ứng nhu cầu cấp nước biến động theo ngày. Dự thảo đề xuất yêu cầu tổ chức vận hành đáp ứng biến động nhu cầu sử dụng theo mùa, theo ngày, gắn với dự phòng nguồn và công suất, đồng thời tuân thủ điều kiện giấy phép khai thác tài nguyên nước.
Thứ sáu, duy trì dịch vụ khi di dời mạng lưới để thực hiện dự án giao thông. Cần làm rõ phương án kỹ thuật, thời điểm chuyển tuyến, trách nhiệm phối hợp và căn cứ bố trí kinh phí ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, hạn chế gián đoạn dịch vụ khi di dời đường ống, cống thoát nước.
Thứ bảy, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu cấp, thoát nước. Dự thảo đề xuất xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu thống nhất, quy định trách nhiệm cập nhật, kết nối, chia sẻ và bảo đảm an toàn dữ liệu, phục vụ quản lý, vận hành và ứng phó sự cố.
Thứ tám, hướng dẫn nội dung chuyên ngành trong phương pháp định giá. Dự thảo đề xuất quy định các yếu tố chuyên ngành trong định giá nước sạch và giá dịch vụ thoát nước, giao Bộ Xây dựng hướng dẫn theo pháp luật về giá, phù hợp với điều kiện nguồn nước, công nghệ xử lý và yêu cầu vận hành.
Thứ chín, thúc đẩy đầu tư PPP trong thu gom, xử lý nước thải. Dự thảo đề xuất tạo cơ sở huy động đầu tư PPP, gắn nhà máy xử lý với mạng thu gom, yêu cầu chất lượng dịch vụ và nguồn lực thực hiện theo pháp luật về PPP.
Thứ mười, bảo đảm chuyển tiếp khi thay đổi địa giới và tổ chức quản lý. Dự thảo đề xuất quy định chuyển tiếp đối với kế hoạch, vùng phục vụ, hợp đồng, tài sản và dữ liệu, xác định rõ chủ thể tiếp nhận, bảo đảm duy trì dịch vụ trong quá trình bàn giao.
Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng hồ sơ dự án Luật, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn đề nghị các đại biểu góp ý cụ thể, gắn với những tình huống phát sinh trong thực tiễn.
"Tôi đề nghị các ý kiến đi thẳng vào quy định cụ thể, nêu rõ điều, khoản, tình huống phát sinh trong thực tiễn và phương án xử lý; đồng thời chỉ rõ cơ quan chịu trách nhiệm, điều kiện nguồn lực và tác động đến người dân, doanh nghiệp", Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh.