Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh: VIUP đổi mới tư duy, phát huy vai trò đầu ngành về quy hoạch

Ngày 13/11, Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (VIUP) long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 70 năm thành lập Viện (1956 - 2026). Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đã tham dự, chỉ đạo và trao tặng Bằng khen cho tập thể, cá nhân của Viện.

Không ngừng lớn mạnh về quy mô và năng lực chuyên môn

Phát biểu khai mạc lễ kỷ niệm, ông Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng VIUP cho biết, Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia có xuất phát điểm là Phòng Đô thị, được thành lập năm 1956 trong Nha Kiến trúc, thuộc Bộ Thủy lợi và Kiến trúc, với hơn 10 cán bộ.

Đến nay, Viện đã phát triển thành đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ Xây dựng với quy mô 19 đơn vị trực thuộc và hơn 500 cán bộ, nhân viên.

Hôm nay, đội ngũ cán bộ VIUP không chỉ lớn mạnh về quy mô mà còn trưởng thành về năng lực chuyên môn, khả năng nghiên cứu, ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Trong suốt hành trình đó, dấu ấn của VIUP hiện rõ trên hành trình phát triển đất nước qua hàng nghìn án quy hoạch. 

Từ Quy hoạch Thủ đô Hà Nội giai đoạn 1960 - 1964 được Bác Hồ và Bộ Chính trị trực tiếp cho ý kiến đến Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn Việt Nam thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quy hoạch các vùng kinh tế - xã hội; Quy hoạch các tỉnh; Quy hoạch chung các thành phố trực thuộc Trung ương đến quy hoạch các khu kinh tế, khu công nghiệp, các điểm dân cư nông thôn.

Những quy hoạch này đã cung cấp công cụ quản lý phát triển kinh tế - xã hội cho chính quyền của các cấp trong cả nước, góp phần tạo dựng diện mạo đô thị và nông thôn của đất nước ngày càng khang trang, hiện đại.

Bên cạnh đó, VIUP còn đóng góp tích cực vào công tác quản lý nhà nước, hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, hạ tầng kỹ thuật, môi trường, nhà ở.

Đơn vị đầu ngành về quy hoạch đô thị và nông thôn

Báo cáo thành tích hoạt động của VIUP trong 70 năm qua, ông Hoàng Vĩnh Hưng cho biết, với xuất phát ban đầu là Phòng Đô thị được thành lập năm 1956, Viện đã không ngừng phát triển, đổi mới để trở thành đơn vị đầu ngành về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Trong giai đoạn 1965 - 1975, Viện vừa trực tiếp tham gia chiến đấu bảo vệ cơ quan, vừa đẩy mạnh thiết kế quy hoạch nông thôn.

Giai đoạn 1976 - 1985, Viện lần đầu tiên chịu trách nhiệm xây dựng định hướng và chiến lược phát triển đô thị cho cả nước trong điều kiện hòa bình, với xuất phát điểm là nền kinh tế kém phát triển cùng tàn dư chiến tranh nặng nề.

Giai đoạn 1986 - 1995, công cuộc đổi mới đặt ra nhiều yêu cầu mới như bùng nổ dân số đô thị, thiếu nhà ở, ách tắc giao thông; bắt đầu xuất hiện thị trường bất động sản và các dự án đầu tư nước ngoài. Trong bối cảnh đó, Viện xác định đồ án quy hoạch là công cụ quan trọng giúp Nhà nước quản lý đô thị.

Năm 2003, Luật Xây dựng ra đời, lần đầu tiên có chương riêng về quy hoạch xây dựng. Viện chuyển từ "thụ động" nhận việc theo kế hoạch của Bộ sang "chủ động" tìm kiếm, mở rộng thị trường, cạnh tranh với các tổ chức tư vấn nước ngoài và các viện, trung tâm quy hoạch địa phương.

Bước sang giai đoạn 2008 - 2016, tốc độ đô thị hóa ở Việt Nam tăng nhanh, Viện đã tham gia góp ý, biên soạn nhiều Luật, Nghị định, quy chuẩn, tiêu chuẩn; thực hiện các đề tài cấp Nhà nước, tiêu biểu là đề tài về đổi mới toàn diện công tác lập quy hoạch đô thị.

Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Viện đẩy mạnh tinh gọn bộ máy, đồng thời tích cực hỗ trợ công tác quản lý nhà nước, đóng góp cho quá trình soạn thảo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, các Nghị định và Thông tư hướng dẫn. Đặc biệt, Viện đã chủ trì biên soạn Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia 01:2026/BXD về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Kể từ năm 2022 đến nay, hơn 200 đồ án quy hoạch do Viện lập đã được phê duyệt, tiêu biểu như Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn quốc gia, Quy hoạch hệ thống du lịch quốc gia, Quy hoạch hệ thống văn hóa thể thao quốc gia, Quy hoạch vùng Tây Nguyên, Quy hoạch chung của các thành phố trực thuộc Trung ương như Hà Nội, TP.HCM, Huế, Đà Nẵng…

Quy hoạch vì sự phát triển bền vững của đô thị và nông thôn Việt Nam

Hiện nay, VIUP là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ Xây dựng, thực hiện 3 chức năng, nhiệm vụ chính. Một là tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học về lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn.

Hai là thực hiện các nhiệm vụ phục vụ công tác quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng, bao gồm: Nghiên cứu lập quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn quốc gia; đề xuất cơ chế chính sách quy hoạch đô thị và nông thôn, hạ tầng kỹ thuật và môi trường; tham gia xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Ba là thực hiện các hoạt động tư vấn trong lĩnh vực quy hoạch, phục vụ chính quyền địa phương tại các tỉnh thành phố.

Từ chỗ tiếp nhận quy trình của các nước và sự giúp đỡ của chuyên gia nước ngoài, VIUP đã từng bước làm chủ phương pháp, chủ động đổi mới công tác lập quy hoạch đô thị, quy hoạch tích hợp đa ngành, kiến tạo các đô thị xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu; đi đầu triển khai lập các quy hoạch theo Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Với những đóng góp lớn ngành Xây dựng và đất nước, Viện đã được Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Bộ Xây dựng tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý bao gồm: Huân chương Lao động hạng Ba năm 1982; Huân chương Độc lập hạng Nhì năm 2007; Huân chương Độc lập hạng Nhất năm 2011; Cờ thi đua của Chính phủ năm 2009 và Cờ thi đua xuất sắc năm 2013; hai Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2016 và 2026; cùng nhiều Bằng khen của các Bộ, ngành và địa phương.

Các đồ án, công trình của Viện cũng liên tục giành được những giải thưởng cao tại các cuộc thi quy hoạch, kiến trúc trong nước và quốc tế.

"Phát huy truyền thống quý báu suốt 70 năm qua, toàn thể viên chức và người lao động của Viện nguyện sẽ tiếp tục đoàn kết, nỗ lực phấn đấu, hoàn thành tốt hơn nữa sứ mệnh quy hoạch đô thị và nông thôn, xứng đáng với phương châm: Quy hoạch vì sự phát triển bền vững của đô thị và nông thôn Việt Nam", Viện trưởng Hoàng Vĩnh Hưng nhấn mạnh.

Tiếp tục đổi mới tư duy, phương pháp lập quy hoạch

Phát biểu chỉ đạo tại lễ kỷ niệm, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh đánh giá, trong suốt 70 năm hình thành và phát triển, VIUP đã đặt nền móng cho ngành quy hoạch của đất nước.

Những thành tích của Viện đã góp phần xây dựng hệ thống đô thị và nông thôn ngày càng đồng bộ, văn minh, hiện đại, tạo ra không gian phát triển mới cho đất nước.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và nhiều Nghị quyết Trung ương tiếp tục khẳng định vai trò của công tác quy hoạch xây dựng đô thị, coi đô thị hóa và phát triển đô thị là động lực quan trọng góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển nhanh, bền vững.

Để tiếp tục phát huy thành quả đạt được trong suốt 70 năm qua và phát huy vai trò là đơn vị nghiên cứu đầu ngành Xây dựng, Thứ trưởng đề nghị VIUP cần thực hiện tốt một nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Thứ nhất, tổng kết thực tiễn để đề xuất và tham mưu cho Bộ Xây dựng trong quá trình hoàn thiện thể chế, chính sách, quy chuẩn - tiêu chuẩn về quy hoạch và quản lý phát triển đô thị, nông thôn, hạ tầng kỹ thuật, nhà ở.

Thứ hai, tiếp tục đổi mới tư duy, phương pháp lập quy hoạch đô thị và nông thôn, phù hợp với tình hình mới.

Thứ ba, kết hợp chặt chẽ công tác quy hoạch với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu.

Thứ tư, công tác quy hoạch phải chú trọng tăng cường tính kết nối giữa đô thị với nông thôn, giữa các đô thị với nhau, kết nối đô thị với các hạ tầng giao thông chiến lược.

Thứ năm, tăng cường công tác hợp tác quốc tế, nâng cao hiệu quả lập quy hoạch.

Thứ sáu, tập trung xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ chuyên gia nghiên cứu có trình độ cao, không ngừng nâng cao, cập nhật kiến thức về pháp luật, kinh tế, xã hội; ứng dụng về khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Thứ trưởng tin tưởng, với bề dày truyền thống, năng lực chuyên môn vững vàng và tinh thần đổi mới sáng tạo, tập thể lãnh đạo, viên chức và người lao động của VIUP sẽ tiếp tục phát huy truyền thống, không ngừng tìm tòi, nghiên cứu để hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ về quy hoạch phát triển đô thị, nông thôn mà Đảng, Nhà nước và Bộ Xây dựng giao phó.

Nhân dịp kỷ niệm 70 thành lập, VIUP đã khai trương giao diện website mới của Viện (viup.vn). Trong khi đó, thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đã trao tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho tập thể VIUP vì có thành tích xuất sắc trong lập quy hoạch chung của ba thành phố trực thuộc Trung ương; trao tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho hai cá nhân có thành tích xuất sắc trong triển khai nhiều giải pháp, sáng kiến trong hoạt động chuyên môn, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản kiến trúc đô thị Việt Nam, đó là ông Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng VIUP và ông Đoàn Trịnh Tùng, Giám đốc Cung Triển lãm kiến trúc, quy hoạch xây dựng quốc gia (VIUP).

Thừa ủy quyền Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh đã trao tặng bức trướng của Bộ Xây dựng cho tập thể VIUP nhân kỷ niệm 70 thành lập Viện; trao tặng Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho tập thể VIUP vì có thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ năm 2025; trao tặng Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho bốn cá nhân thuộc VIUP vì có thành tích xuất sắc trong giai đoạn 2024 - 2025, bao gồm: ông Nguyễn Xuân Anh, Phó Trưởng phòng Khoa học, đào tạo và hợp tác quốc tế; ông Lê Hoàng Phương, Giám đốc Trung tâm Kiến trúc, quy hoạch Hà Nội; ông Sầm Minh Tuấn, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Thiết kế đô thị; ông Đoàn Trịnh Tùng - Giám đốc Cung Triển lãm kiến trúc, quy hoạch xây dựng quốc gia.