Đề cập về Luật Nhà ở (sửa đổi), Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh việc tập trung ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, coi đây là một định hướng quan trọng nhằm bảo đảm an sinh xã hội và góp phần hạn chế nguy cơ đầu cơ bất động sản.
Chiều 22/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại tổ về các dự án: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).
Tại Tổ 3 (gồm các đoàn TP Hải Phòng, tỉnh Lạng Sơn và tỉnh Hà Tĩnh), sau khi lắng nghe 17 ý kiến phát biểu thảo luận, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã trao đổi, làm rõ những nội dung tại dự thảo 3 luật này.
Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại thảo luận tổ chiều 22/10. Ảnh: Văn Duẩn.
Thủ tướng đánh giá rất cao những ý kiến rất tâm huyết của các đại biểu cũng như nội dung báo cáo thẩm tra.
Thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan chủ trì phối hợp tiếp thu, giải trình đầy đủ để hoàn thiện các dự thảo luật và các văn bản hướng dẫn, bảo đảm đồng bộ, thống nhất, không trùng lặp, khả thi khi áp dụng.
Phát triển nhà ở cho thuê là trụ cột chiến lược
Đối với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), người đứng đầu Chính phủ cho biết, tinh thần xuyên suốt là "nhà trước hết là để người dân có chỗ ở, gắn với an sinh xã hội".
Thực tế, hiện nay cơ cấu nhà ở còn thiên về sở hữu và các loại hình nhà ở chưa được phân định rõ, nên chính sách hỗ trợ chưa trúng và chưa đúng đối tượng cần ưu tiên, đó là nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.
Dự thảo luật đã phân rõ thành 4 nhóm: nhà thương mại; nhà ở cho thuê; nhà ở công vụ; nhà ở chính sách.
Trong đó, nhà ở thương mại theo điều tiết của thị trường, ai có điều kiện thu nhập cao thì tiếp cận phân khúc cao cấp. Còn mục tiêu của Nhà nước là quản lý nhà ở cho thuê, nhà công vụ, nhà ở chính sách.
Nhấn mạnh mỗi nhóm đối tượng có cơ chế ưu đãi và cách quản lý riêng, Thủ tướng khẳng định Nhà nước không bao cấp về nhà ở, nhưng cũng không để thị trường tự điều tiết hoàn toàn.
Đối với nhà ở công vụ, dự thảo đã bổ sung chính sách về miễn tiền thuê cho cán bộ, công chức, viên chức được điều động, luân chuyển, biệt phái đến công tác tại các xã đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo để cán bộ yên tâm công tác.
Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại thảo luận tổ. Ảnh: Văn Duẩn.
Vấn đề thứ hai là tập trung ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê. Theo Thủ tướng, đây là chính sách mới, là mục tiêu ưu tiên và là trụ cột chiến lược để bảo đảm an sinh xã hội, góp phần kiềm chế nguy cơ đầu cơ bất động sản.
Cho rằng giá nhà ở thương mại vừa qua tăng cao, vượt quá khả năng chi trả của người dân, người lao động trẻ phải mất rất nhiều thời gian mới tích lũy được, Thủ tướng cho biết nhu cầu thuê nhà với giá hợp lý, thuê nhà dài hạn, đảm bảo tiêu chuẩn mức bình thường đối với công nhân, người lao động, học sinh, sinh viên là rất lớn.
Nhà ở xã hội chủ yếu hiện nay là để bán, còn nhà ở cho thuê tuy đã có trong luật nhưng chưa có cơ chế chính sách ưu tiên đủ rõ, đủ cụ thể và đủ khả thi để phát triển loại hình này. Vì vậy cần phải có chính sách để người dân được thuê nhà lâu dài, ổn định và giá phù hợp.
Theo Thủ tướng, trong dự thảo luật dành một chương riêng về nhà ở cho thuê. Đi cùng với những ưu đãi cụ thể là trách nhiệm: Giá thuê không được vượt khung giá do UBND cấp tỉnh quy định, để đảm bảo ưu đãi của Nhà nước được chuyển hóa thành ưu đãi cho người dân. Cùng với đó là luật hóa chính sách nhà ở xã hội đã được kiểm chứng và ngăn ngừa trục lợi.
Sau 5 năm, người mua chỉ được bán lại nhà ở xã hội cho đối tượng thuộc diện mua nhà ở xã hội. Quy định này nhằm kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm nhà ở xã hội luôn nằm trong hệ sinh thái an sinh và phục vụ đúng đối tượng.
Dự thảo cũng quy định các biện pháp để hạn chế tối đa phân lô bán nền tại đô thị để tập trung phát triển nhà cao tầng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng lắng nghe ý kiến phát biểu của các đại biểu. Ảnh: Văn Duẩn.
Bên cạnh đó, thực tế cho thấy nhiều chung cư xuống cấp nhưng việc cải tạo, xây dựng còn chậm, một phần vì quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu khi nhà hết niên hạn chưa được quy định rõ.
Lần này, dự thảo quy định thời hạn sử dụng căn hộ chung cư theo niên hạn công trình xây dựng. Khi phải phá dỡ, chủ sở hữu được bồi thường, hỗ trợ tái định cư hoặc đóng góp kinh phí để xây dựng lại.
Để giảm tranh chấp trong quản lý vận hành, dự thảo cũng làm rõ phần sở hữu riêng, sở hữu chung. "Trong nghị định hướng dẫn của Chính phủ sẽ phải đề cập rất cụ thể để bảo đảm giải quyết được các vướng mắc này", Thủ tướng nói.
Giá đất phải phục vụ mục tiêu phát triển trong từng thời kỳ
Thông tin về Luật Đất đai, Thủ tướng cho biết nội dung quan trọng nhất là phân loại đất, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Dự thảo lần này quy định phân loại đất thay đổi đáng kể, không quy định quá chi tiết mà phân thành 3 nhóm chính: đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất dự trữ phát triển. Điều này phục vụ công tác quy hoạch và quản lý nhà nước về đất đai như thu hồi, giao, cho thuê, chuyển mục đích sử dụng đất, tính tiền sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận.
Đối với công tác quy hoạch, thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan, Thủ tướng nhấn mạnh cùng với sửa Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Chính phủ đang chỉ đạo khẩn trương sửa đổi Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, tiến tới chỉ xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi một đơn vị hành chính.
Đối với lĩnh vực đất đai, chỉ còn quy hoạch sử dụng đất quốc gia; quy hoạch quy hoạch sử dụng đất quốc phòng, quy hoạch sử dụng đất an ninh. Đối với cấp tỉnh, sẽ không lập quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất độc lập mà tích hợp vào quy hoạch tỉnh. Cấp xã thực hiện lập kế hoạch sử dụng đất theo hướng đơn giản, số hóa và lồng ghép vào các quy hoạch.
Đối với tài chính đất đai và giá đất, theo Thủ tướng, dự thảo tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất. Giá đất được xác định theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, thay cho một số cơ chế xác định giá đất cụ thể như quy định trước đây. Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất sẽ do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh ban hành theo quy định.
Tinh thần của Nghị quyết 21 của Trung ương là việc định giá đất phải bảo đảm trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, phù hợp với mục tiêu phát triển trong từng thời kỳ, tuân thủ đúng trình tự, thủ tục, dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan. Đồng thời, phải bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
Người đứng đầu Chính phủ chia sẻ và đồng tình với ý kiến của nhiều đại biểu về việc cần làm rõ các tiêu chí xác định giá đất, song cho rằng "không nên quy định quá cứng các tiêu chí này trong luật, bởi khi cần điều chỉnh sẽ gặp khó khăn". Trường hợp cần thiết, Chính phủ có thể báo cáo Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét cơ chế phù hợp để quy định và điều chỉnh các tiêu chí này.
"Mục tiêu quan trọng nhất là giá đất phải phục vụ mục tiêu phát triển trong từng thời kỳ", Thủ tướng nhấn mạnh.
Lý giải thêm, Thủ tướng cho biết, trước đây, khi xác định giá đất theo thị trường, các địa phương phải căn cứ vào những kết quả đấu giá đất ở mức rất cao. Giá đất cao được tính vào chi phí dự án, từ đó đẩy giá nhà tăng.
"Nếu để giá đất quá cao, địa phương có thể tăng thu ngân sách trong một thời điểm nhất định, nhưng hệ lụy đối với phát triển kinh tế - xã hội là rất lớn.
Khi đó, chúng ta sẽ rất khó giải quyết vấn đề nhà ở cho những đối tượng cần được ưu tiên như cán bộ, công chức, người lao động, học sinh, sinh viên và lực lượng vũ trang", Thủ tướng lưu ý.
Đây cũng là lý do Thủ tướng nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên điều tiết giá đất, giá nhà, đặc biệt đối với nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.
"Chúng ta cần chuyển tư duy từ sở hữu nhà ở sang bảo đảm người dân có chỗ ở", Thủ tướng nói và nhấn mạnh đây là sự thay đổi tư duy rất quan trọng.