Tính mạng nguy kịch chỉ vì vết gai đâm

Từ những tổn thương rất nhỏ như vết gai đâm hay vết trầy xước đôi khi có thể trở thành tác nhân gây bệnh uốn ván.

Đáng nói, hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với độc tố uốn ván đã gắn vào thần kinh. Uốn ván vẫn là bệnh có tỷ lệ tử vong cao nếu phát hiện muộn.

Dấu hiệu bất thường sau khi tự sơ cứu

Ông N.V.A (65 tuổi, ở Ninh Bình) được gia đình đưa vào Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng đau họng, cứng hàm, khó nuốt, run chân tay, lơ mơ; vết thương tại khuỷu tay phải sưng viêm, có mủ.

Theo người nhà, khoảng một tuần trước khi nhập viện, người bệnh bị ngã và xước khuỷu tay phải khi đi chặt tre sau vườn. Sau đó, bệnh nhân tự vệ sinh, sơ cứu tại nhà và chỉ ít ngày sau xuất hiện những dấu hiệu bất thường.

Với các dấu hiệu lâm sàng ở bệnh nhân, các bác sĩ xác định vết thương ở khuỷu tay phải là đường vào nghi ngờ của vi khuẩn uốn ván. Tại bệnh viện, ông A được điều trị tích cực bằng huyết thanh kháng độc tố uốn ván (SAT), kháng sinh, thuốc an thần; đồng thời kiểm soát đường thở, hút đờm hầu họng liên tục.

Đến ngày thứ 16, người bệnh mới có thể cắt thuốc an thần, ý thức dần hồi phục và bắt đầu tập phục hồi chức năng vận động, hô hấp. Sau 25 ngày điều trị, người bệnh đã có đáp ứng khi gọi hỏi, dấu hiệu sinh tồn ổn định, tình trạng nhiễm khuẩn được kiểm soát và được chuyển về bệnh viện tuyến dưới tiếp tục phục hồi chức năng.

Mắc uốn ván vì gai đâm

Cũng tại Bệnh viện Bạch Mai, bà N.T.P (71 tuổi, ở Ninh Bình) nhập viện trong tình trạng tương tự. Trước khi xuất hiện các dấu hiệu cứng hàm, co cứng cơ, bà P bị gai hoa giấy đâm vào gan bàn chân phải. Tại bệnh viện, bà P được chẩn đoán uốn ván toàn thể.

Dù được điều trị uốn ván tích cực, tình trạng của bà P trở nặng hơn do viêm phổi, ứ đờm nên buộc phải mở khí quản, thở máy. Sau nhiều nỗ lực của các ê-kíp bác sĩ điều trị, bà A đã cai được máy thở và bắt đầu phục hồi chức năng vận động, hô hấp.

Còn tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, ghi nhận bệnh nhân tái mắc uốn ván sau khi điều trị lần 1 tại cơ sở y tế khác.

BS Lê Sơn Việt, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, nữ bệnh nhân P.T.G (67 tuổi, ở Bắc Ninh) bị vi khuẩn uốn ván xâm nhập từ vết thương ở cẳng chân do thanh tre đâm vào khi đi làm đồng. Sau khi nhập viện trong tình trạng nguy kịch, bệnh nhân may mắn vượt qua và xuất viện về nhà.

Tuy nhiên, gần 20 ngày sau khi ra viện, bệnh nhân lại xuất hiện tình trạng cứng hàm, sau đó co cứng lan xuống ngực, bụng và toàn thân nên được gia đình đưa thẳng vào Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương.

Tại đây, bệnh nhân phải đặt nội khí quản cấp cứu, thở máy. Tại vết thương cũ đã đóng vảy, không sưng đỏ nhưng khi siêu âm các bác sĩ đã thấy bên trong vẫn còn sót một mảnh tre dài khoảng 3cm. Đây chính là thủ phạm khiến bệnh nhân tái mắc uốn ván. Bệnh nhân hiện vẫn đang được điều trị tích cực tại bệnh viện.

Đừng đợi cứng người mới đến viện

TS.BS Nguyễn Văn Dũng, Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai cho biết, uốn ván là bệnh nguy hiểm nhưng có thể chủ động phòng ngừa hiệu quả bằng vaccine.

"Người dân đừng nhìn kích thước vết thương, tình trạng chảy máu để đánh giá nguy cơ uốn ván. Sau khi bị tai nạn giao thông, tai nạn lao động, vết thương nhiễm bẩn hay kể cả khi có những vết thương da nhỏ, cần xử trí vết thương đúng cách và đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ uốn ván cũng như chỉ định dự phòng phù hợp", BS Dũng khuyến cáo.

BS Lê Sơn Việt cũng đặc biệt lưu ý người dân không nên chờ đến khi xuất hiện những cơn gồng cứng toàn thân mới đến bệnh viện. Ở giai đoạn đầu, bệnh có thể chỉ biểu hiện bằng mỏi hàm, khó há miệng hoặc cứng hàm. Nếu trước đó có tiền sử vết thương, đặc biệt là vết đâm sâu hoặc vết thương nhiễm bẩn, những biểu hiện này cần được xem là dấu hiệu cảnh báo.

"Có bệnh nhân ban đầu chỉ thấy hơi mỏi hàm, cứng hàm nên tiếp tục theo dõi ở nhà. Tuy nhiên, tình trạng có thể tiến triển nhanh sang co cứng cơ ngực, cơ bụng và toàn thân. Khi ảnh hưởng đến hô hấp, bệnh nhân có thể nguy hiểm đến tính mạng rất nhanh", BS Việt nhấn mạnh.

Để phòng uốn ván, BS Nguyễn Văn Dũng khuyến cáo, khi có vết thương nguy cơ nhiễm bẩn, người dân cần rửa sạch vết thương dưới vòi nước và xà phòng, sát khuẩn phù hợp; tuyệt đối không đắp lá, thuốc nam hay các chất không rõ nguồn gốc lên vết thương, không khâu kín vết thương. Người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí phù hợp, đặc biệt với các vết thương sâu, bẩn, do vật sắc nhọn gỉ sắt gây ra hoặc có tiếp xúc với đất, bùn.

Đặc biệt lưu ý với những người thường xuyên tiếp xúc với môi trường nguy cơ cao như đất, bùn, kim loại, công trường xây dựng... cần tiêm phòng vaccine uốn ván đầy đủ. Khi có vết thương nguy cơ cao, cần đi khám sớm để được chỉ định tiêm huyết thanh kháng độc tố uốn ván hoặc vaccine nếu cần thiết.