Top 500 doanh nghiệp lợi nhuận tốt nhất: cuộc đua chuyển từ quy mô sang hiệu quả

Dù 94,8% doanh nghiệp tăng doanh thu, 88,2% tăng lợi nhuận, sức ép nguyên liệu, tỷ giá và cạnh tranh đang buộc doanh nghiệp chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang hiệu quả, AI và quản trị rủi ro.

Bảng xếp hạng PROFIT500 – Top 500 Doanh nghiệp lợi nhuận tốt nhất Việt Nam năm 2026  vừa được Vietnam Report công bố cho thấy một đặc điểm đáng chú ý: lợi nhuận vẫn tập trung rất lớn vào nhóm doanh nghiệp đầu bảng, song mức độ phụ thuộc vào một số ít doanh nghiệp đang giảm. 

Trong giai đoạn 2017-2026, Top 100 thường xuyên đóng góp khoảng 80-82% tổng lợi nhuận trước thuế của 500 doanh nghiệp trong bảng xếp hạng, riêng Top 50 chiếm xấp xỉ 70%. Đến năm 2026, Top 100 chiếm 81,8% tổng lợi nhuận.

Tuy nhiên, tỷ trọng lợi nhuận của Top 10 giảm từ 41% năm 2017 xuống 36,2% năm nay. Theo Vietnam Report, sự dịch chuyển này cho thấy lợi nhuận trong nhóm dẫn đầu đang được phân bổ rộng hơn trong Top 100, thay vì phụ thuộc quá lớn vào một số doanh nghiệp.

Sau 10 năm, 1.828 doanh nghiệp từng xuất hiện trong PROFIT500. Chỉ 108 doanh nghiệp duy trì sự hiện diện liên tục trong suốt một thập kỷ sau khi loại các trường hợp trùng lặp giữa hai bảng xếp hạng doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp tư nhân.

Điều này phần nào phản ánh mức độ khắc nghiệt của cuộc đua lợi nhuận: doanh thu và quy mô tài sản có thể tăng nhanh trong một chu kỳ thuận lợi, nhưng duy trì khả năng sinh lời qua đại dịch, biến động địa chính trị và những chu kỳ thị trường khác nhau đòi hỏi năng lực quản trị và kiểm soát chi phí dài hạn.

94,8% doanh nghiệp tăng doanh thu, 88,2% tăng lợi nhuận

Khảo sát cộng đồng doanh nghiệp PROFIT500 của Vietnam Report cho thấy bức tranh kinh doanh năm nay cải thiện mạnh. Có 94,8% doanh nghiệp được khảo sát cho biết doanh thu tăng và 88,2% ghi nhận lợi nhuận tăng, mức cao nhất trong 5 năm khảo sát.

Top 10 doanh nghiệp lợi nhuận lớn nhất gồm: Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam, Tập đoàn Công nghiệp Viễn thông Quân đội, Công ty SamSung Việt Nam Thái Nguyên, Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam, Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam, Ngân hàng TMCP Quân đội, Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng.

Trong đó, top 10 doanh nghiệp tư nhân có lợi nhuận cao nhất thuộc về Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng, Tập đoàn Vingroup – Công ty Cổ phần, Ngân hàng TMCP Phát triển TP. Hồ Chí Minh, Ngân hàng TMCP Á Châu, Công ty Cổ phần Tập đoàn Hòa Phát, Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội, Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam, Công ty Cổ phần FPT, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam.

Tỷ lệ doanh nghiệp có lợi nhuận suy giảm còn 11,8%, giảm mạnh so với 38,8% năm 2025 và 39,7% năm 2024.

Tuy nhiên, khoảng cách 6,6 điểm phần trăm giữa số doanh nghiệp tăng doanh thu và số tăng lợi nhuận cũng cho thấy tăng trưởng thị trường chưa tự động chuyển thành lợi nhuận. Phần doanh thu tăng thêm vẫn có thể bị bào mòn bởi nguyên liệu, năng lượng, tỷ giá, lạm phát và chi phí vận hành.

Đây cũng là những rủi ro doanh nghiệp nhìn thấy rõ nhất trong nửa cuối năm. Có 82,4% doanh nghiệp khảo sát coi giá nguyên vật liệu đầu vào và biến động thị trường năng lượng là thách thức lớn; 70,6% lo ngại bất ổn kinh tế - chính trị thế giới; 58,8% chịu sức ép từ tỷ giá và lạm phát, còn 52,9% đề cập cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Các con số cho thấy bài toán của doanh nghiệp đang thay đổi. Khi thị trường mở rộng, vấn đề không còn đơn thuần là bán được nhiều hơn mà là giữ lại được bao nhiêu lợi nhuận trên phần tăng trưởng đó.

AI trở thành bài toán lợi nhuận, không còn là cuộc thử nghiệm công nghệ

Trước áp lực này, hai ưu tiên chiến lược cùng được 82,4% doanh nghiệp lựa chọn trong nửa cuối năm là đẩy mạnh AI, chuyển đổi số và tự động hóa; đồng thời tăng cường quản trị rủi ro và khả năng chống chịu.

Đáng chú ý, 86,7% doanh nghiệp dự kiến tăng ngân sách đầu tư công nghệ so với năm 2025, trong đó 66,7% dự kiến tăng đáng kể. Không doanh nghiệp nào trong khảo sát cho biết sẽ cắt giảm ngân sách công nghệ. Riêng AI, 71,4% dự kiến tăng đầu tư và 73,3% cho rằng công nghệ này sẽ ảnh hưởng đáng kể đến sản xuất kinh doanh trong 12 tháng tới.

AI cũng đã vượt khỏi giai đoạn thăm dò. Có 88,2% doanh nghiệp khảo sát đã ứng dụng công nghệ này ở ít nhất một cấp độ; 47,1% triển khai tại một số bộ phận, 23,5% trên toàn doanh nghiệp và 17,6% đã tích hợp AI vào chiến lược kinh doanh.

Ứng dụng phổ biến nhất là phân tích dữ liệu, dự báo nhu cầu và hỗ trợ ra quyết định, chiếm 39,4%; tiếp đến là sản xuất, vận hành và tự động hóa quy trình với 36,4%. Marketing, truyền thông và xây dựng thương hiệu đứng thứ ba, 33,3%.

Nhưng đầu tư AI chưa đồng nghĩa với hiệu quả. Có 53,3% doanh nghiệp coi bảo mật dữ liệu, an ninh mạng và quyền riêng tư là rào cản lớn nhất; 46,7% lo thiếu nhân sự AI và dữ liệu, tỷ lệ tương tự lo ngại độ chính xác và khả năng kiểm soát kết quả AI. 40% gặp khó trong đánh giá hiệu quả đầu tư.

Điều này đặt ra một thước đo mới cho cuộc đua công nghệ: không phải doanh nghiệp nào chi nhiều hơn cho AI, mà doanh nghiệp nào biến khoản đầu tư đó thành năng suất, giảm chi phí và lợi nhuận có thể đo lường.

Cùng với AI, ESG cũng dịch chuyển từ cam kết sang hoạt động kinh doanh. 93,75% doanh nghiệp khảo sát cho rằng thực thi ESG ảnh hưởng tới kết quả kinh doanh. Tỷ lệ doanh nghiệp đã lập kế hoạch và triển khai toàn diện cam kết ESG đạt 43,8%, cao gấp 2,7 lần mức 16,4% năm 2024.

Dữ liệu 10 năm của PROFIT500 vì vậy cho thấy một sự dịch chuyển đáng chú ý: quy mô vẫn quan trọng, nhưng khả năng chuyển doanh thu thành lợi nhuận và duy trì hiệu quả qua nhiều chu kỳ mới đang trở thành thước đo sức khỏe của doanh nghiệp.

Theo Vietnam Report công bố, PROFIT500 ra đời năm 2017. Lễ tôn vinh các doanh nghiệp trong bảng xếp hạng năm 2026 dự kiến tổ chức vào tháng 10 tại Hà Nội.