Trước sự phát triển nhanh của thị trường xe máy điện, Bộ Xây dựng đã ban hành các quy chuẩn kỹ thuật mới đối với động cơ và ắc quy nhằm tăng kiểm soát chất lượng, hạn chế nguy cơ mất an toàn và cháy nổ.
Những năm gần đây, xe máy điện dần trở thành phương tiện thông dụng trong xã hội. Từ học sinh, sinh viên, nhân viên văn phòng đến tài xế giao hàng, ngày càng nhiều người lựa chọn phương tiện điện nhờ chi phí vận hành thấp, ít tiếng ồn và phù hợp xu hướng giảm phát thải.
Bộ Xây dựng chuẩn hóa động cơ, ắc quy xe điện nhằm hạn chế rủi ro cháy nổ.
Tuy nhiên, cùng với tốc độ tăng trưởng nhanh là những lo ngại liên quan chất lượng pin, bộ sạc và độ an toàn kỹ thuật của phương tiện. Không ít vụ cháy liên quan xe điện xảy ra tại nhà dân, chung cư hay khu nhà trọ thời gian qua khiến người tiêu dùng trở nên thận trọng hơn khi lựa chọn sản phẩm.
Theo nhiều doanh nghiệp kinh doanh xe điện tại TP.HCM, thị trường hiện vẫn tồn tại tình trạng linh kiện trôi nổi, pin thay thế không rõ nguồn gốc hoặc phương tiện bị thay đổi kết cấu nhằm tăng công suất, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong quá trình sử dụng.
Trong bối cảnh đó, Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư số 12/2026/TT-BXD quy định Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về động cơ sử dụng cho xe mô tô điện, xe gắn máy điện và Thông tư số 13/2026/TT-BXD quy định Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về ắc quy sử dụng cho xe mô tô điện, xe gắn máy điện (QCVN 31:2026/BXD). Cả hai quy chuẩn sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 9/10/2026.
Đáng chú ý, hai quy chuẩn này không ban hành độc lập mà thay thế trực tiếp các nội dung tương ứng tại Thông tư số 48/2024/TT-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải trước đây. Trong đó, Thông tư số 12/2026/TT-BXD thay thế khoản 19 Điều 1 và Thông tư số 13/2026/TT-BXD thay thế khoản 20 Điều 1 của Thông tư số 48/2024/TT-BGTVT.
Theo quy định mới, các quy chuẩn áp dụng đối với động cơ và ắc quy mới sử dụng cho xe mô tô điện, xe gắn máy điện trong hoạt động sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và theo yêu cầu quản lý nhà nước. Đồng thời, các quy định cũng áp dụng với doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp trong nước; tổ chức, cá nhân nhập khẩu; đơn vị kiểm tra, thử nghiệm, chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
Chuẩn hóa động cơ và pin xe điện để tăng an toàn cho người dùng.
Ông Bùi Hòa An, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM đánh giá, đây là bước đi cần thiết nhằm thiết lập "hàng rào kỹ thuật" đối với thị trường xe điện đang tăng trưởng rất nhanh tại Việt Nam.
Theo đó, việc siết tiêu chuẩn kỹ thuật có thể tạo áp lực cho doanh nghiệp trong ngắn hạn nhưng sẽ giúp thị trường phát triển bền vững hơn.
Hiện nay, người tiêu dùng rất khó phân biệt pin đạt chuẩn với pin chất lượng thấp. Khi có quy chuẩn rõ ràng, doanh nghiệp đầu tư bài bản sẽ được hưởng lợi vì thị trường minh bạch hơn, đồng thời giảm nguy cơ hàng kém chất lượng trà trộn.
Theo các chuyên gia kỹ thuật, quy chuẩn mới đối với động cơ sẽ tập trung vào các yêu cầu về an toàn điện, độ bền vận hành, khả năng chống nước, chống rung và chống quá nhiệt. Trong khi đó, quy chuẩn đối với ắc quy sẽ siết chặt tiêu chí an toàn cháy nổ, quy trình thử nghiệm sạc - xả, khả năng ổn định nhiệt và độ an toàn trong điều kiện vận hành thực tế.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Hùng, chủ cửa hàng xe điện trên đường Phạm Văn Đồng (phường Hiệp Bình), cho biết khoảng hai năm trở lại đây, lượng khách mua xe điện tăng rất nhanh, đặc biệt là nhóm khách hàng trẻ và tài xế giao hàng công nghệ.
TP.HCM lên lộ trình chuyển đổi phương tiện từ xăng sang sử dụng điện để giảm ô nhiễm.
"Tuy nhiên hiện nay khách hàng không còn chỉ hỏi giá mà quan tâm rất nhiều đến pin, công nghệ chống cháy, chế độ bảo hành hay độ an toàn khi sạc qua đêm. Sau nhiều vụ cháy, người dân cẩn trọng hơn rất nhiều", ông Hùng chia sẻ.
Chị Lê Minh Anh, nhân viên văn phòng sống tại phường Hoà Hưng cho biết bản thân rất lo ngại khi sạc xe điện qua đêm. Do đó, nếu có tiêu chuẩn rõ ràng về pin và hệ thống điện, các sản phẩm bán ra thị trường đạt chuẩn thì người dùng sẽ yên tâm hơn.
Theo quy định chuyển tiếp, các kiểu loại động cơ và ắc quy đã được tiếp nhận hồ sơ đăng ký kiểm tra, thử nghiệm hoặc chứng nhận trước ngày 9/10/2026 vẫn được tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành tại thời điểm tiếp nhận hồ sơ. Các báo cáo thử nghiệm được cấp trước thời điểm này vẫn có giá trị phục vụ công tác chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
Nhiều chuyên gia nhận định, việc ban hành đồng bộ các quy chuẩn kỹ thuật mới sẽ là nền tảng quan trọng để thị trường xe điện Việt Nam phát triển theo hướng an toàn, minh bạch và bền vững hơn trong thời gian tới.