Ưu tiên cấp nước sinh hoạt, ứng phó hạn hán tại lưu vực sông Cửu Long, Srêpốk và Sê San

Trước nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn mùa cạn 2026-2027, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng đề nghị ưu tiên cấp nước sinh hoạt, chủ động nguồn dự phòng tại các khu vực có nguy cơ thiếu nước.

Ưu tiên cấp nước sinh hoạt, chủ động nguồn dự phòng 

Tại Văn bản số 2039/KCHT-CTN gửi Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) góp ý dự thảo Kịch bản nguồn nước trên các lưu vực sông Cửu Long, Srêpốk và Sê San mùa cạn 2026-2027, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) đề nghị bổ sung các giải pháp bảo đảm nguồn nước sinh hoạt, ứng phó với hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn.

Bảo đảm nguồn nước sinh hoạt là nhiệm vụ ưu tiên trong ứng phó với hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn mùa cạn 2026-2027.

Theo Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng, việc công bố kịch bản nguồn nước mùa cạn trên ba lưu vực sông là cần thiết, tạo cơ sở để các bộ, ngành, địa phương chủ động khai thác, sử dụng, điều hòa, phân phối tài nguyên nước và ứng phó với nguy cơ thiếu nước.

Trên cơ sở nghiên cứu các dự thảo và Chỉ thị số 39/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về ứng phó với các loại hình thiên tai do ảnh hưởng của El Nino năm 2026-2027, Cục cơ bản thống nhất với nội dung các kịch bản. Đồng thời, đề nghị cụ thể hóa nguyên tắc ưu tiên phân bổ nguồn nước phục vụ khai thác, sản xuất và cung cấp nước sạch sinh hoạt khi nguồn nước không đáp ứng đầy đủ nhu cầu sử dụng.

Đặc biệt, cần duy trì nguồn nước tại các vị trí khai thác của công trình cấp nước sinh hoạt trong quá trình điều hòa, phân phối tài nguyên nước.

Cục đề nghị bổ sung trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc rà soát các nhà máy nước, công trình cấp nước tập trung có nguy cơ thiếu nguồn nước thô hoặc phải giảm công suất; xác định nhu cầu cấp nước thiết yếu, khả năng duy trì cấp nước, nguồn và công suất dự phòng.

Các địa phương cần huy động nguồn cấp thay thế, kết nối, hỗ trợ giữa các hệ thống cấp nước khi cần thiết. Đơn vị cấp nước có trách nhiệm xây dựng phương án vận hành, kịp thời báo cáo nguy cơ gián đoạn cấp nước và đề xuất biện pháp xử lý.

Đối với trường hợp phải khai thác nước vượt lưu lượng quy định trong giấy phép để duy trì cấp nước sinh hoạt khi xảy ra hạn hán, thiếu nước hoặc sự cố ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng gây thiếu nước, Cục đề nghị UBND cấp tỉnh tổ chức các biện pháp khẩn cấp theo thẩm quyền.

Đồng thời, xác định bằng văn bản tình huống, thời gian, phạm vi, công trình và đơn vị cấp nước được huy động; ghi nhận đầy đủ lưu lượng, thời gian khai thác và nhu cầu thực tế, phục vụ xem xét áp dụng quy định về tình thế cấp thiết tại Nghị định số 290/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Bên cạnh đó, Cục đề nghị tăng cường chia sẻ thông tin về lưu lượng, mực nước, chất lượng nguồn nước, độ mặn và kế hoạch điều tiết hồ chứa giữa các cơ quan quản lý, đơn vị vận hành công trình thủy lợi, hồ chứa và đơn vị cấp nước để chủ động điều chỉnh phương án lấy nước sinh hoạt.

Chủ động ứng phó nguy cơ thiếu nước tại ba lưu vực sông

Đối với lưu vực sông Cửu Long, dự thảo kịch bản dự báo nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng trên phạm vi rộng trong tình huống bất lợi, đặc biệt tại khu vực cuối nguồn, ven biển, vùng chịu ảnh hưởng xâm nhập mặn và bán đảo Cà Mau.

Cục đề nghị các địa phương rà soát nhà máy nước, công trình cấp nước tập trung có nguy cơ thiếu nguồn nước thô hoặc phải giảm công suất; xác định thời gian duy trì cấp nước, khả năng trữ nước và công suất dự phòng để ứng phó trong các tháng cao điểm mùa cạn.

Tại vùng lợ - mặn, ven biển, bán đảo Cà Mau, vùng cù lao và khu vực thường xuyên thiếu nước sinh hoạt, cần xác định địa bàn, công trình cần hỗ trợ, khả năng kết nối, chuyển tải nước giữa các hệ thống và phương án cấp nước trực tiếp cho người dân.

Đồng thời, các đơn vị quản lý công trình thủy lợi cần phối hợp với đơn vị cấp nước xác định vị trí, thời điểm và nhu cầu lấy nước thô phục vụ sinh hoạt, làm cơ sở điều tiết, chuyển nước, kiểm soát mặn, giữ ngọt, nhất là trong thời kỳ xâm nhập mặn cao điểm.

Đối với lưu vực sông Sê San, Cục đề nghị UBND các tỉnh Gia Lai, Quảng Ngãi rà soát công trình cấp nước sinh hoạt khai thác nguồn nước tại hạ du hồ chứa có nguy cơ bị ảnh hưởng khi dòng chảy suy giảm.

Các đơn vị liên quan cần xác định nhu cầu, thời điểm lấy nước, khả năng duy trì cấp nước và nguồn dự phòng; phối hợp với đơn vị vận hành hồ chứa thống nhất kế hoạch lấy nước, đề xuất phương án điều tiết phù hợp với quy trình vận hành, ưu tiên cấp nước sinh hoạt.

Đồng thời, rà soát khả năng kết nối, chuyển tải, hỗ trợ giữa các công trình và chuẩn bị phương án cấp nước thay thế tại khu vực có nguy cơ thiếu nước.

Đối với lưu vực sông Srêpốk, Cục đề nghị UBND các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng rà soát công trình khai thác nước dưới đất tại khu vực có nguy cơ suy giảm mực nước và công trình lấy nước trực tiếp từ sông, suối có nguy cơ thiếu nước trong mùa cạn; xác định khả năng duy trì cấp nước, nguồn dự phòng và phương án kết nối giữa các hệ thống.

"Riêng các công trình sử dụng nguồn nước từ hồ chứa hoặc khai thác tại hạ du hồ chứa, cần xác định vị trí, lưu lượng, thời điểm lấy nước phục vụ sinh hoạt; phối hợp với đơn vị vận hành hồ chứa cập nhật thông tin, đề xuất phương án bảo đảm nguồn nước theo quy trình vận hành và quy định liên quan", nội dung văn bản nêu.