Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023

Chiều 29/7, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.

Phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, hướng tới mục tiêu mọi người dân đều có chỗ ở

Tại phiên họp Thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã trình bày Tờ trình số 440/TTr-CP ngày 24/7/2026 của Chính phủ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, trong đó nêu rõ sự cần thiết và mục tiêu, quan điểm xây dựng dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp Thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Theo đó, sau gần hai năm thi hành, Luật Nhà ở năm 2023 đã góp phần thúc đẩy phát triển nhà ở, tăng tính công khai, minh bạch và tạo sự thống nhất với pháp luật về đầu tư, đất đai, quy hoạch.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng cho thấy một số quy định cần được sửa đổi để phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, mô hình chính quyền địa phương hai cấp và những thay đổi của hệ thống pháp luật có liên quan.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp.

Việc sửa đổi Luật Nhà ở nhằm tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch, an toàn; đơn giản hóa thủ tục hành chính trong đầu tư xây dựng; có chính sách phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, hướng tới mục tiêu mọi người dân đều có chỗ ở; tạo điều kiện bình đẳng cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) gồm 13 chương, 145 điều, giảm 53 điều so với Luật hiện hành. Nội dung sửa đổi tập trung vào 6 nhóm chính sách lớn, bao quát các vấn đề từ phát triển, sở hữu, tài chính, quản lý, sử dụng đến giao dịch về nhà ở, trong đó định hướng đáng chú ý là ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, từng bước hình thành thị trường cho thuê ổn định, lâu dài; bổ sung loại hình chung cư có thời hạn; bổ sung mới quy định về 4 loại hình nhà ở và chính sách pháp luật tương ứng đối với từng loại hình nhà ở.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày Tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.

Trình bày báo cáo tóm tắt ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu tán thành với sự cần thiết xây dựng Luật Nhà ở (sửa đổi), cho rằng các nhóm chính sách cơ bản đã bám sát chủ trương, định hướng về phát triển nhà ở.

Tuy nhiên, đây là dự án luật có nội dung phức tạp, liên quan trực tiếp đến nhiều luật và tác động lớn đến người dân, doanh nghiệp. Do đó, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát các chính sách mới, các quy định cần được tiếp tục nghiên cứu thận trọng, đánh giá tác động đầy đủ, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ với các luật, dự án luật có liên quan.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo tóm tắt ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023

Tại phiên họp, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến làm rõ những định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, yêu cầu quy định rõ về thời hạn sở hữu nhà chung cư, công tác quy hoạch phát triển nhà ở cấp tỉnh và các chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội.

Ngoài ra, các ý kiến đóng góp cũng nhấn mạnh việc cần luật hóa loại hình nhà ở cho thuê của hộ gia đình để đảm bảo an toàn và đáp ứng nhu cầu thực tế của người lao động, làm rõ quyền và nghĩa vụ của các chủ thể trong quản lý, sử dụng nhà ở cho thuê; bổ sung chính sách hỗ trợ của Nhà nước về nhà ở cho thuê, tháo gỡ khó khăn về thủ tục hành chính, ưu tiên quỹ đất và hạ tầng kỹ thuật để phát triển loại hình nhà ở cho thuê dành cho công nhân và cán bộ công chức.

Tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế đang cản trở phát triển nhà ở

Phát biểu chỉ đạo tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao sự chủ động, khẩn trương của Chính phủ, Bộ Xây dựng cũng như sự phối hợp thẩm tra kịp thời của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội để có thể hoàn thiện hồ sơ dự thảo.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý rà soát kỹ lưỡng để tránh trùng lắp, đồng thời đảm bảo tính chính xác và thống nhất của dự thảo với các luật và dự án luật khác như Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Quy hoạch... theo nguyên tắc luật phải dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh Luật Nhà ở có phạm vi điều chỉnh rất rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền có chỗ ở của nhân dân, chính sách an sinh xã hội, sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản và sự thống nhất của hệ thống pháp luật, vì vậy, việc sửa đổi luật nhận được sự quan tâm, mong đợi rất lớn từ nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh bất động sản. 

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu trong xây dựng luật cần quán triệt các quan điểm chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và định hướng của Đảng, mục tiêu bao trùm của lần sửa đổi luật là tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế đang cản trở phát triển nhà ở; khơi thông các nguồn lực đất đai, nguồn lực đầu tư và nguồn lực xã hội; mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở cho người dân, nhất là đối tượng chính sách và người có thu nhập thấp, đồng thời tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đồng bộ, minh bạch để thị trường phát triển an toàn, lành mạnh và bền vững.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng chỉ rõ ba trụ cột chính sách và mục tiêu cốt lõi trong xây dựng luật. Theo đó, Chính phủ và các cơ quan liên quan cần tập trung hoàn thiện 6 nhóm chính sách theo 3 trụ cột định hướng.

Lấy người dân làm trung tâm: Mọi chính sách phải hướng tới mục tiêu nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân; tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân tiếp cận nhà ở, tuyệt đối không tạo thêm rào cản.

Lấy cải cách thủ tục hành chính làm động lực: Cắt giảm quy định rườm rà, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường cơ chế hậu kiểm.

Lấy hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội làm mục tiêu: Thiết kế minh bạch, khả thi các chính sách về nhà ở thương mại giá phù hợp, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ... bảo đảm hài hòa vừa thúc đẩy phát triển vừa thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội.

Đối với những nội dung còn có ý kiến khác nhau, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần nghiên cứu kỹ lưỡng, đánh giá tác động thực chất, phải lượng hóa được nguồn lực thực hiện, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển và lợi ích quốc gia, dân tộc.

Cùng với đó, phải phân định rõ thẩm quyền, những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội có tính ổn định lâu dài mới đưa vào luật, những nội dung mang tính quy trình, thủ tục chi tiết thuộc thẩm quyền của Chính phủ và các Bộ thì mạnh dạn đưa ra khỏi dự thảo luật để thiết kế tại Nghị định và Thông tư. Những vấn đề đã chín, đã rõ, được thực tế kiểm nghiệm chứng minh thì đưa ngay vào luật. Những vấn đề chưa chín, chưa rõ, chưa được thực tế kiểm nghiệm thì tiếp tục nghiên cứu, lấy ý kiến rộng rãi địa phương, chuyên gia, doanh nghiệp và người dân.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận nội dung thảo luận.

Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao tinh thần chủ động, khẩn trương của Chính phủ trong việc chuẩn bị Hồ sơ định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với mục đích, quan điểm xây dựng dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) theo Tờ trình của Chính phủ và nhận thấy 06 nhóm chính sách, nội dung của dự thảo Luật đã thể hiện tương đối đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng về nhà ở.

Hồ sơ định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023 đáp ứng yêu cầu để trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến về định hướng chính sách xây dựng dự án Luật tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Để hoàn thiện Hồ sơ dự án Luật theo quy định, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, rà soát các nhóm chính sách và nội dung của dự thảo Luật để bảo đảm phù hợp với Nghị quyết của Đảng.

Rà soát các quy định của dự thảo Luật để bảo đảm phù hợp với quy định của Hiến pháp, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, đặc biệt là với một số dự án luật có liên quan.

Rà soát các quy định của dự thảo Luật để đẩy mạnh phân quyền, phân cấp, cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc để thúc đẩy phát triển nhà ở, hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở, gắn với bảo đảm an sinh xã hội.

Đồng thời tiếp tục nghiên cứu, làm rõ cơ chế, chính sách gắn với từng loại hình nhà ở theo theo định hướng mới, bảo đảm phân định rõ từng loại hình nhà ở, trong đó lưu ý rà soát các quy định về phát triển nhà ở, tránh các chính sách ưu đãi, khuyến khích đầu tư dàn trải, không trọng tâm, có cơ chế kiểm soát phù hợp để bảo đảm đúng đối tượng được thụ hưởng.

Đối với một số chính sách mới được đề xuất cần đánh giá kỹ lưỡng, toàn diện về sự cần thiết, tính khả thi, nguồn lực thực hiện… và xin ý kiến cấp có thẩm quyền để xem xét, quyết định.