Bánh chưng không chỉ là món ăn truyền thống mà còn là biểu tượng của sự đoàn viên, gắn kết và lòng biết ơn tổ tiên. Nghệ thuật gói và nấu bánh chưng ở xã Hùng Việt, tỉnh Phú Thọ được xem như một cách gìn giữ hồn Tết Việt qua bao thế hệ.
Trong ngày Tết, bánh chưng không chỉ để thưởng thức mà còn là lời nhắc nhở con cháu về cội nguồn, về đạo lý “ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. Để có chiếc bánh chưng ngon, người gói cần chuẩn bị kỹ lưỡng như: Gạo nếp chọn loại nếp cái hoa vàng, hạt tròn, dẻo, thơm; đậu xanh ngâm mềm, hấp chín, giã nhuyễn.
Ngoài ra, thịt lợn thường dùng thịt ba chỉ để nhân vừa có nạc vừa có mỡ; lá dong rửa sạch, lau khô, chọn lá to, xanh, không rách; lạt giang chẻ từ cây giang, ngâm nước cho mềm dễ buộc.
Để có một chiếc bánh chưng vừa ngon vừa thẩm mỹ, các nghệ nhân gói bánh đã phải tỷ mẩn xếp từng lá dong theo hình vuông, mặt xanh bóng ngược vào trong, rải gạo nếp một lớp mỏng đều dưới đáy thêm nhân lần lượt đậu xanh - thịt ba chỉ - đậu xanh và cuối cùng phủ gạo nếp bao kín nhân.
Sau đó, gấp lá thật gọn gàng, buộc chắc tay để bánh vuông vức, cân đối. Để có một thành phẩm bánh chưng chất lượng thời gian nấu từ 8 - 12 tiếng, giữ lửa đều. Sau khi bánh chín rửa sạch lớp nhựa lá để thật nguội hút túi chân không và dán tem mác nhãn hiệu rồi đưa ra thị trường tiêu thụ.
Ông Phạm Xuân Hiếu, Giám đốc Hợp tác xã nông thương Đất Tổ cho hay, tại cơ sở chúng tôi, cứ sau ngày 15 tháng Chạp sẽ là cao điểm của vụ sản xuất bánh chưng Tết, sản lượng tăng cao gấp 10 lần các tháng thông thường, mỗi ngày cung ứng ra thị trường khoảng 4.000 chiếc bánh.
Mỗi chiếc bánh chưng đưa ra thị trường với giá từ 70 - 95 nghìn đồng (loại 1 - 1,2 kg/chiếc), sau khi trừ chi phí chủ cơ sở thu lãi khoảng 20%.
Ông Nguyễn Trọng Phú, Phó chủ tịch UBND xã Hùng Việt cho biết, hiện trên địa bàn xã có hai cơ sở sản xuất bánh chưng đó là Hợp tác xã Nông thương Đất Tổ và cơ sở sản xuất bánh chưng Chính Ảnh. Hai cơ sở này có số lượng đơn đặt hàng và chất lượng đảm bảo, không những cung cấp trong địa bàn tỉnh Phú Thọ còn vươn ra các tỉnh bạn.
Ông Phú cho biết thêm, đối với sự phát triển của làng nghề nói chung và nghề nấu bánh chưng nói riêng, chúng tôi hết sức quan tâm tạo điều kiện về cơ chế chính sách, đồng thời thường xuyên kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm đối với các cơ sở nấu bánh chưng đất Tổ.
Thống kê trong những năm gần đây, hàng năm số lượng bánh chưng sản xuất tại các cơ sở này, đặc biệt là dịp Tết cũng được 10 vạn chiếc đã mang lại giá trị kinh tế cao cho các hộ.
Được biết, huyện Cẩm Khê nay là xã Hùng Việt nổi tiếng với thành tích xuất sắc, nhiều năm liền giành giải Nhất tại Hội thi "Gói, nấu bánh chưng và giã bánh giầy" dâng Vua Hùng. Sản phẩm bánh chưng của đoàn huyện Cẩm Khê được đánh giá cao về hương vị thơm ngon và vẻ đẹp truyền thống, trở thành lễ vật trang trọng dâng lên đền Hùng.