Viện Khoa học công nghệ xây dựng: Đóng góp nền tảng khoa học, công nghệ cho ngành Xây dựng
Với nhiều kết quả nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, Viện Khoa học công nghệ xây dựng đã đóng góp quan trọng vào hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, làm chủ công nghệ kỹ thuật xây dựng kỹ thuật trong thực tiễn.
Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật
Một trong những đóng góp nổi bật của Viện Khoa học công nghệ xây dựng là tham gia xây dựng, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trong lĩnh vực xây dựng. Đến nay, Viện đã biên soạn gần 700 dự thảo tiêu chuẩn, quy chuẩn; chủ trì thực hiện 10/17 QCVN lĩnh vực xây dựng.
Với nhiều kết quả nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, Viện Khoa học công nghệ xây dựng đã đóng góp quan trọng vào hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, làm chủ công nghệ xây dựng và giải quyết những vấn đề kỹ thuật trong thực tiễn.
Các quy chuẩn tiêu biểu do Viện chủ trì biên soạn gồm: QCVN 02:2022/BXD - Số liệu điều kiện tự nhiên dùng trong xây dựng; QCVN 03:2022/BXD - Phân cấp công trình phục vụ thiết kế xây dựng; QCVN 04:2021/BXD - Nhà chung cư; Sửa đổi 01:2026 QCVN 04:2021/BXD - Nhà chung cư; QCXDVN 05:2008/BXD - Nhà ở và công trình công cộng - An toàn sinh mạng và sức khỏe; QCVN 06:2022/BXD - An toàn cháy cho nhà và công trình.
Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD - An toàn cháy cho nhà và công trình; QCVN 08:2018/BXD - Công trình tàu điện ngầm; QCVN 12:2014/BXD - Hệ thống điện của nhà ở và nhà công cộng; QCVN 13:2018/BXD - Gara ô-tô; QCVN 18:2014/BXD - An toàn trong xây dựng; Quy chuẩn Hệ thống cấp thoát nước trong nhà và công trình; QCVN 04-3:2026/BXD - Công trình dân dụng - Phần 3: Công trình xây dựng sử dụng năng lượng hiệu quả; QCVN 07-11:2026/BXD - Hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật - Bãi đỗ xe.
Viện cũng chủ trì biên soạn nhiều tiêu chuẩn thiết kế cốt lõi như: TCVN 2737, TCVN 5573, TCVN 5574, TCVN 5575, TCVN 9386, TCVN 10304, TCVN 9346, TCVN 12251, TCVN 3105, TCVN 4419... Đây là cơ sở kỹ thuật quan trọng phục vụ khảo sát, thiết kế, thi công và quản lý chất lượng công trình.
Riêng lĩnh vực an toàn cháy, Viện tham gia xây dựng QCVN 06 từ phiên bản đầu tiên năm 2010 đến các lần sửa đổi, cập nhật.
Viện cũng biên soạn các tài liệu hướng dẫn giải pháp nâng cao an toàn cháy, thoát nạn, ngăn cháy lan đối với nhà và công trình hiện hữu; đồng thời triển khai hàng nghìn thử nghiệm xác định chỉ tiêu kỹ thuật về cháy của vật liệu, cấu kiện và bộ phận công trình.
Làm chủ nhiều công nghệ, tạo dấu ấn trong công trình thực tiễn
Trong nghiên cứu ứng dụng, Viện đã làm chủ và chuyển giao nhiều công nghệ thuộc các lĩnh vực địa kỹ thuật, bê tông, vật liệu xây dựng, kết cấu và công nghệ thi công.
Ở lĩnh vực bê tông và vật liệu xây dựng, Viện nghiên cứu, ứng dụng thành công nhiều loại bê tông đặc biệt như bê tông đầm lăn, bê tông cốt sợi phân tán, bê tông cường độ cao, bê tông nhẹ, bê tông khối lớn và bê tông phù hợp với điều kiện khí hậu nóng ẩm.
Các công nghệ này được ứng dụng trong xây dựng, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả kinh tế của công trình.
Nhà mẫu LEAP hai tầng tại khuôn viên Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng, phục vụ nghiên cứu các giải pháp nhà ở phát thải các-bon thấp.
Đáng chú ý, Viện thúc đẩy nghiên cứu vật liệu xanh thông qua tận dụng phế thải công nghiệp như tro bay, xỉ lò cao, bùn thải và vật liệu địa phương.
Một số kết quả đã được ứng dụng như bê tông thoát nước tại dự án Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, bê tông cốt sợi phi kim phục vụ công trình biển đảo và nghiên cứu sản xuất gạch không nung từ bùn đỏ.
Viện cũng nghiên cứu, chế tạo các dòng phụ gia thế hệ mới, hóa phẩm xây dựng và vữa trộn sẵn chuyên dụng, có khả năng cạnh tranh, thay thế sản phẩm ngoại nhập.
Với bê tông siêu tính năng UHPC, Viện đã làm chủ công nghệ, ứng dụng trong hệ mặt dựng trang trí, nắp hố ga chịu tải trọng lớn và thử nghiệm mô hình nhà lắp ghép hai tầng diện tích 170m² tại Đồn Biên phòng Nghi Sơn, Thanh Hóa.
Viện cũng chuyển giao công nghệ bê tông cốt sợi thép thành mỏng cho doanh nghiệp, được ứng dụng thi công hơn 1.400km mương thoát nước nội đồng tại Tuyên Quang và các tỉnh phía Bắc.
Trong lĩnh vực địa kỹ thuật, Viện làm chủ các công nghệ xử lý nền móng như trụ đất - xi măng, bấc thấm, cọc khoan nhồi, cọc tiết diện nhỏ; công nghệ kích đẩy tuyến ống, kích nâng cân bằng công trình lún lệch và thi công hố đào tại khu vực đô thị, địa chất phức tạp.
Công nghệ quan trắc tự động thời gian thực cũng được triển khai cho các công trình hạ tầng phức tạp như tàu điện ngầm, đường sắt trên cao, nhà siêu cao tầng và đập thủy điện lớn.
Ở lĩnh vực kết cấu và công nghệ xây dựng, Viện chuyển giao các giải pháp bê tông ứng lực trước, sửa chữa và gia cường kết cấu công trình, khắc phục hư hỏng nhà dân sau động đất, kết cấu giàn lưới không gian nhịp lớn, giảm thiểu thiệt hại do gió bão, lốc tố.
Viện còn hỗ trợ kỹ thuật cho nhiều công trình quan trọng như Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Phủ Chủ tịch, Nhà Quốc hội mới.
Các nghiên cứu về chống ăn mòn, chống thấm và bảo vệ công trình cũng được ứng dụng tại nhiều công trình chính trị, công nghiệp và năng lượng như Nhà họp Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Phủ Chủ tịch, các nhà máy nhiệt điện Uông Bí, Phả Lại, Đạm Phú Mỹ và thủy điện Thác Mơ, Sông Tranh 2.
Bên cạnh đó, Viện thực hiện nhiều nhiệm vụ kiểm định, đánh giá chất lượng và giám định sự cố công trình; nghiên cứu giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải carbon, công trình xanh và thích ứng biến đổi khí hậu.
Các công nghệ trùng tu, phục hồi di tích cũng được chuyển giao tại nhiều công trình như Cố đô Huế, Hải Vân quan, Điện Kiến Trung và các tháp Chămpa.
Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số
Giai đoạn 2025 - 2026, Viện tiếp tục triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn và phục vụ quản lý nhà nước.
Năm 2025, Viện thực hiện 8 nhiệm vụ nghiên cứu, 22 nhiệm vụ tiêu chuẩn, quy chuẩn; trình ban hành 7 TCVN, tổ chức 36 hội nghị, hội thảo và công bố 82 bài báo khoa học.
Viện thường xuyên phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức các Hội thảo khoa học.
Năm 2026, Viện đang triển khai 12 nhiệm vụ khoa học công nghệ và 56 nhiệm vụ xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn. Tính đến tháng 10/2026, Viện thực hiện 240 lượt nhiệm vụ phục vụ quản lý nhà nước, 51 lượt báo cáo số liệu; triển khai 11 nhiệm vụ biên soạn văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, trong đó 3 QCVN và 2 văn bản hợp nhất đã được ban hành.
Cùng với hoạt động nghiên cứu, Viện đẩy mạnh ứng dụng BIM, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ theo dõi thông minh trong thiết kế, xây dựng, giám sát, quản lý vận hành và kiểm định công trình. Viện cũng phát triển công nghệ công trình xanh, công trình phát thải thấp; trong đó có nhà kết cấu gỗ lắp ghép đạt chứng nhận EDGE Advanced và EDGE Zero Carbon.
Trong giai đoạn tới, lãnh đạo Viện Khoa học công nghệ xây dựng cho biết, sẽ tiếp tục gắn hoạt động nghiên cứu khoa học với yêu cầu phục vụ quản lý nhà nước và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp; tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực nghiên cứu thế mạnh, phát huy hiệu quả hệ thống phòng thí nghiệm chuyên ngành và các phòng thí nghiệm trọng điểm.
Viện đồng thời đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, mở rộng hợp tác quốc tế và liên kết với doanh nghiệp nhằm thúc đẩy thương mại hóa, chuyển giao kết quả nghiên cứu, nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo nguồn lực phát triển bền vững.