Viện Kiến trúc Quốc gia khảo sát 1.388 mộ liệt sĩ ngành Giao thông vận tải ở Quảng Trị

Thực hiện nhiệm vụ Bộ Xây dựng giao, Đoàn công tác Viện Kiến trúc Quốc gia đã khảo sát bốn nghĩa trang ngành Giao thông vận tải ở tỉnh Quảng Trị với 1.388 ngôi mộ liệt sĩ, trong đó có 113 mộ chưa xác định được thông tin.

Thực hiện kế hoạch đề ra, Đoàn công tác số 3 của Viện Kiến trúc Quốc gia do Phó Viện trưởng Nguyễn Thanh Tùng làm Trưởng đoàn đã khảo sát bốn nghĩa trang ở tỉnh Quảng Trị.

Trong đó, tại xã Trường Ninh có hai địa điểm khảo sát là Nghĩa trang Liệt sĩ Cục Công trình - Xuân Ninh có 208 mộ và Nghĩa trang Liệt sĩ Thanh niên xung phong Vạn Ninh có 300 mộ. 

Tại xã Bố Trạch có Nghĩa trang Liệt sĩ Thanh niên xung phong Thọ Lộc với 556 mộ. Tại xã Tuyên Sơn có Nghĩa trang Liệt sĩ Thanh niên xung phong Tân Ấp với 324 mộ. 

Theo số liệu thống kê của Bộ Xây dựng, bốn nghĩa trang ngành Giao thông vận tải ở tỉnh Quảng Trị có tổng cộng 1.388 ngôi mộ liệt sĩ, trong đó 113 mộ chưa xác định được thông tin. Đây được xác định là trọng tâm của cuộc khảo sát.

Với số lượng mộ phần lớn, Đoàn công tác dự kiến tổ chức hai tổ đo vẽ để kiểm đếm, lập sơ đồ hiện trạng và đối chiếu hồ sơ, tạo cơ sở đề xuất phương án trùng tu, cải tạo, sửa chữa, nâng cấp phù hợp với từng công trình.

Mặt khác, để hoàn thành nhiệm vụ đúng tiến độ được giao, Viện Kiến trúc Quốc gia đã đề nghị Sở Xây dựng tỉnh Quảng Trị làm đầu mối, phối hợp với các Sở, chính quyền địa phương, đơn vị quản lý nghĩa trang và Hội Cựu Thanh niên xung phong tỉnh. 

Nội dung phối hợp gồm: Cung cấp danh sách mộ, hồ sơ quy tập, sơ đồ phần mộ, hồ sơ các lần tu bổ; thông tin về chế độ quản trang, kinh phí duy tu, tình trạng xếp hạng di tích và các dự án tu bổ đã, đang hoặc dự kiến sẽ thực hiện.

Đối với 113 phần mộ chưa xác định được thông tin, Viện đề nghị được phối hợp với Sở Nội vụ để tiếp cận hồ sơ và thông tin về tình hình lấy mẫu ADN. Việc khảo sát sẽ gắn đánh giá hiện trạng kiến trúc, hạ tầng với rà soát dữ liệu phần mộ và công tác quản lý, chăm sóc lâu dài. 

Kết quả sẽ góp phần thực hiện nhiệm vụ Bộ Xây dựng giao để hoàn thành công việc trong tháng 10/2026, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Trong cùng thời gian này, Đoàn công tác số 1 của Viện Kiến trúc Quốc gia do Quyền Viện trưởng Nguyễn Thành Công làm Trưởng đoàn đang khảo sát bốn nghĩa trang tại các tỉnh Điện Biên, Lai Châu và Thái Nguyên. 

Đoàn công tác số 2 do Phó viện trưởng Trịnh Hồng Việt làm Trưởng đoàn đang khảo sát năm nghĩa trang, di tích, đài tưởng niệm ở các tỉnh Hải Phòng, Nghệ An và Hà Tĩnh.

Trong đó, Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ ngành Giao thông vận tải tại xã Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh được ghi nhận, đánh giá sơ bộ theo yêu cầu riêng đối với công trình nằm trong quần thể di tích.

Ông Nguyễn Thành Công, Quyền Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia cho biết, mỗi địa điểm trong hành trình khảo sát gắn với một phần lịch sử của ngành Giao thông vận tải. 

Đó là những con người đã tham gia mở đường, bảo đảm giao thông, bảo vệ đường sắt, rà phá bom mìn và giữ vững các tuyến vận tải trong những năm tháng chiến tranh. Những phần mộ, bia ghi danh và công trình tưởng niệm hôm nay lưu giữ dấu tích về sự cống hiến, hy sinh đó.

Vì vậy, công việc của các Đoàn khảo sát đòi hỏi sự kết hợp giữa chuyên môn kỹ thuật và thái độ trân trọng đối với lịch sử. Một vết nứt trên nhà bia, một tuyến thoát nước bị hư hỏng hay một dòng chữ đã mờ đều cần được ghi nhận cẩn thận, đánh giá đúng nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng.

Kết quả khảo sát sẽ là cơ sở để Viện Kiến trúc Quốc gia tổng hợp, báo cáo và đề xuất Bộ Xây dựng xem xét nhu cầu trùng tu, cải tạo, sửa chữa, nâng cấp tại từng địa điểm. Yêu cầu đặt ra là xác định đúng hạng mục cấp thiết, lựa chọn giải pháp phù hợp và sắp xếp thứ tự ưu tiên có căn cứ.