Bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch, thương mại đang được Vĩnh Long chú trọng triển khai. Qua đó, những giá trị văn hóa truyền thống không chỉ được gìn giữ, lan tỏa mà còn trở thành nguồn lực phát triển trong giai đoạn mới.
Bảo tồn và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống
Vĩnh Long là vùng đất hội tụ, giao thoa văn hóa của các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa, Chăm. Qua nhiều thế hệ, sự cộng cư và gắn bó đã hình thành nên những nét văn hóa đặc trưng, thể hiện qua phong tục, tín ngưỡng, lễ hội, nghệ thuật dân gian và sinh hoạt cộng đồng.
Chùa ChamKa (tỉnh Vĩnh Long), một trong những ngôi chùa cổ kính với lối kiến trúc độc đáo mang đậm bản sắc văn hóa của cộng đồng dân tộc Khmer.
Trong đó, văn hóa Khmer để lại dấu ấn đậm nét với hệ thống di sản văn hóa phi vật thể phong phú. Nổi bật là nghệ thuật Chầm riêng Chà pây, nghệ thuật Rô-băm, Lễ hội Ok Om Bok, Lễ hội Đom Lơng Néak Tà, lễ dâng y Kathina, Lễ Sene Dolta và nghệ thuật diễn tấu nhạc cụ ngũ âm.
Mỗi loại hình nghệ thuật và lễ hội đều mang giá trị riêng, phản ánh đời sống tinh thần, tín ngưỡng, quan niệm nhân sinh và bản sắc cộng đồng. Đây không chỉ là tài sản của đồng bào Khmer mà còn góp phần làm phong phú diện mạo văn hóa Vĩnh Long.
Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị di sản này, từ ngày 18/11 đến ngày 24/11, tỉnh Vĩnh Long tổ chức Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long năm 2026. Sự kiện do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương thực hiện nhằm chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và tôn vinh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Ok Om Bok.
Sự kiện có nhiều hoạt động đặc sắc như hội thi trình diễn trang phục truyền thống Khmer, liên hoan biểu diễn nhạc cụ ngũ âm tại Khu di tích Ao Bà Om. Bên cạnh đó còn có liên hoan Câu lạc bộ Đờn ca tài tử Nam Bộ tại xã Đôn Xuân và liên hoan trình diễn di sản văn hóa phi vật thể, diễn xướng dân gian tỉnh Vĩnh Long lần thứ I năm 2026 tại phường An Hội.
Đặc biệt, Không gian Văn hóa dân tộc chủ đề "Hành trình di sản" và "Con đường nghệ thuật" sẽ giới thiệu các giá trị văn hóa, nghệ thuật, trang phục, nhạc cụ, nghề truyền thống cùng sản phẩm tiêu biểu của các dân tộc.
Ngoài các điểm tổ chức chính, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long còn phối hợp với các xã, phường đưa hoạt động vui chơi, biểu diễn nghệ thuật về các chùa Khmer, phum sóc. Điều này tạo điều kiện để người dân trong và ngoài tỉnh trực tiếp thưởng thức, sinh hoạt văn hóa ngay tại cộng đồng.
Ông Dương Hoàng Sum, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long chia sẻ, Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 14 của Tỉnh ủy Vĩnh Long là tiền đề rất quan trọng để Vĩnh Long triển khai các chương trình bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa.
Trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng, ông Dương Hoàng Sum, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long, cho biết đơn vị đang tăng cường các hoạt động trình diễn dân gian, giới thiệu sản phẩm văn hóa Khmer và trò chơi dân gian phục vụ người dân.
Đối với các loại hình di sản, tỉnh chú trọng tổ chức trình diễn, tái hiện giá trị đặc trưng của từng vùng văn hóa. Tại khu vực Bến Tre, các hoạt động giới thiệu nói thơ Vân Tiên, hát sắc bùa Phú Lễ, hát bội và đờn ca tài tử được tổ chức kết hợp cùng trình diễn múa Rô-băm, Chầm riêng Chà pây của đồng bào Khmer.
Theo ông Sum, việc tạo thêm không gian tương tác, trình diễn di sản giúp người dân và du khách tiếp cận trực tiếp nghệ thuật truyền thống. Đồng thời, hoạt động này phát huy vai trò của nghệ nhân và cộng đồng trong việc bảo tồn, trao truyền di sản.
Kết nối di sản với du lịch và phát triển kinh tế
Không dừng lại ở bảo tồn và quảng bá văn hóa, tuần lễ còn mở rộng không gian kết nối di sản với du lịch, thương mại và xúc tiến sản phẩm địa phương.
Trong đó, Không gian ẩm thực Nam Bộ năm 2026 diễn ra tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Vĩnh Long (phường Nguyệt Hóa) với khoảng 50 gian hàng. Du khách đến đây sẽ được thưởng thức đặc sản địa phương, bánh dân gian Nam Bộ, xem trình diễn chế biến món ăn và giao lưu đờn ca tài tử, múa hát Khmer.
Múa khỉ Hanuman, một điệu múa trong nghệ thuật vũ kịch dân gian Rô-băm của đồng bào dân tộc Khmer.
Cùng với đó, Hội chợ Xúc tiến thương mại - Sản phẩm công nghiệp nông thôn và sản phẩm OCOP dự kiến tổ chức tại Quảng trường phường Nguyệt Hóa với quy mô khoảng 350 - 400 gian hàng của doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh.
Không gian trưng bày du lịch chủ đề "Vĩnh Long - Trái tim xanh của Đồng bằng sông Cửu Long" sẽ giới thiệu hình ảnh, điểm đến và chương trình du lịch, tạo cơ hội để doanh nghiệp kết nối, hợp tác phát triển tour, tuyến. Các gian hàng trưng bày sản phẩm đặc trưng của đồng bào Khmer tại Khu di tích Ao Bà Om cũng góp phần quảng bá nghề truyền thống, mở rộng tiêu thụ sản phẩm và tạo sinh kế cho người dân.
Đáng chú ý, ngành văn hóa còn phối hợp với các sở, ngành đưa hội chợ thương mại về nông thôn, tạo không gian vui chơi và điều kiện để người dân tiếp cận hàng hóa. Cách làm này giúp kích cầu thương mại gắn với quảng bá du lịch, thúc đẩy kinh tế địa phương.
Khép lại chuỗi sự kiện là Đêm Lễ hội Ok Om Bok, dự kiến diễn ra lúc 19 giờ ngày 24-11 tại Khu di tích Ao Bà Om. Đây là hoạt động trọng tâm tôn vinh giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống của đồng bào Khmer gắn với nghi lễ cúng trăng, thể hiện lòng tri ân thiên nhiên và ước vọng mùa màng tốt tươi, cuộc sống bình an, no ấm.
Từ ngày 21-22/11 tại khu vực sông Láng Thé (xã Bình Phú) diễn ra giải đua ghe Ngo- đây là một trong những hoạt động thuộc chuỗi sự kiện Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long năm 2026.
Đưa văn hóa trở thành nguồn lực phát triển
Theo ông Dương Hoàng Sum, Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết 14 của Tỉnh ủy Vĩnh Long về xây dựng văn hóa, con người Vĩnh Long giai đoạn 2025 - 2030 là tiền đề quan trọng để địa phương triển khai các chương trình bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa.
"Sở đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Đề án tổ chức các lễ hội văn hóa đặc trưng trên địa bàn tỉnh đến năm 2030, định hướng đến năm 2045. Đồng thời, tiếp tục đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể gắn với hệ thống di tích được xếp hạng và các loại hình di sản thuộc danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, quốc tế nhằm gìn giữ và lan tỏa bản sắc địa phương", Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long cho biết thêm.
Từ bảo tồn, trình diễn di sản đến kết nối du lịch, thương mại và xúc tiến sản phẩm, Vĩnh Long đang từng bước khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa. Qua đó, tỉnh không chỉ gìn giữ bản sắc truyền thống mà còn tạo thêm sản phẩm du lịch đặc trưng, thúc đẩy dịch vụ, thương mại, nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.