Đổi mới công nghệ đang tái cấu trúc toàn diện thị trường lao động, thay đổi triệt để cách thức vận hành và tiêu chí tuyển dụng của doanh nghiệp.
Công nghệ tái chuẩn hóa bộ lọc nhân sự và nghịch lý "thừa - thiếu"
Sự chuyển mình của nền kinh tế số đang tạo ra xung lực lớn cho thị trường lao động, nhưng đồng thời cũng thiết lập một bộ lọc vô cùng khắt khe.
Lấy dữ liệu từ Hà Nội làm hệ quy chiếu, nửa đầu năm 2026, kinh tế Thủ đô bứt phá với GRDP ước tính tăng 8,22%. Tốc độ tăng trưởng này kéo theo nhu cầu tuyển dụng bùng nổ với khoảng 56.000 vị trí việc làm trống, tập trung mạnh vào các khối ngành Công nghiệp chế biến chế tạo – xây dựng (25,8%) và Bán buôn, bán lẻ (54,0%).
Sự chuyển mình của nền kinh tế số đang tạo ra xung lực lớn cho thị trường lao động, nhưng đồng thời cũng thiết lập một bộ lọc vô cùng khắt khe.
Tuy nhiên, đằng sau con số tăng trưởng bề rộng là sự thay đổi sâu sắc về chất lượng. Đổi mới công nghệ khiến các doanh nghiệp không còn tuyển dụng ồ ạt mà tập trung săn đón bộ khung nhân sự có khả năng vận hành hệ thống thông minh. Báo cáo cho thấy, nhu cầu tuyển dụng đang dồn áp đảo vào nhóm Nhà chuyên môn bậc trung (21,42%) và bậc cao (19,00%), với yêu cầu trình độ Cao đẳng và Đại học trở lên chiếm tới 51,3% tổng cầu.
Điều này dẫn đến một nghịch lý cung - cầu sâu sắc dưới tác động của công nghệ: Thị trường "thừa lượng nhưng thiếu chất". Trong khoảng 40.000 hồ sơ tìm việc, nhóm lao động chưa qua đào tạo vẫn chiếm tới 31,2%, dẫn đến tình trạng dư thừa khó hấp thụ. Ngược lại, nhân sự kỹ thuật có tay nghề, am hiểu công nghệ lại thiếu hụt cục bộ.
Quản lý nhân sự một doanh nghiệp xây lắp tại Hà Nội chia sẻ câu chuyện thực tế từ doanh nghiệp mình, công nghệ thi công hiện nay đã thay đổi. Chúng tôi ứng dụng nhiều phần mềm quản lý, đo đạc và vận hành thiết bị thông minh.
Do đó, doanh nghiệp sẵn sàng trả đãi ngộ từ 30 đến 50 triệu đồng/tháng cho kỹ sư chất lượng cao và khoảng 22 - 29 triệu đồng cho công nhân kỹ thuật. Tuy nhiên, tìm được người vừa có chuyên môn xây dựng, vừa biết đọc hiểu dữ liệu số và linh hoạt trên công trường hiện đại là vô cùng nan giải.
Sự bứt phá thu nhập và xu hướng rẽ hướng sang "vận hành"
Dưới sức ép của chuyển đổi số, ranh giới các ngành nghề đang dần thay đổi. Các công việc mang tính lặp lại hoặc giản đơn đang bị thu hẹp, nhường chỗ cho nhóm ngành đòi hỏi khả năng phân tích và vận hành công nghệ.
Hiện nay, dải lương chi trả chủ đạo trên thị trường dao động từ 10 - 20 triệu đồng (chiếm 51,7%). Đáng chú ý, các khối ngành kỹ thuật - công nghệ đang ghi nhận sự bứt phá biệt lập về thu nhập nhờ hàm lượng chất xám cao.
Làn sóng đổi mới công nghệ đang làm thay đổi triệt để cách thức vận hành và tiêu chí tuyển dụng, biến kỹ năng số trở thành điều kiện tiên quyết để sinh tồn.
Đánh giá về xu hướng dịch chuyển này, ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội) phân tích: "Đổi mới công nghệ đang định hướng lại cơ cấu việc làm. Lợi thế cạnh tranh lúc này hoàn toàn thuộc về nhóm nhân sự giàu kinh nghiệm, đa nhiệm và linh hoạt ứng dụng công nghệ/AI.
Dữ liệu thị trường cho thấy sự dịch chuyển mạnh từ khối "xây dựng" thuần túy sang mảng "Vận hành". Các vị trí quản lý tòa nhà thông minh, bảo trì hệ thống cơ điện và kỹ thuật viên vận hành hạ tầng đô thị đang được săn đón ráo riết khi các công trình lớn đi vào hoạt động".
Nắm bắt được sự chuyển dịch cốt lõi này, nhiều lao động trẻ đã chủ động thay đổi tư duy để bứt phá. Phản ánh rõ nét xu hướng của nhóm tuổi 15 - 24 (chiếm 17,8% lượng người tìm việc), bạn Trần Văn Nam, một sinh viên vừa tốt nghiệp Đại học chuyên ngành kỹ thuật chia sẻ, khi nhận thấy khối sản xuất nội đô thu hẹp để nhường chỗ cho công nghệ tự động hóa và mảng vận hành lên ngôi, em đã thay đổi chiến lược.
Thay vì chỉ dựa vào bằng cấp, em học thêm sâu về hệ thống cơ điện, kỹ năng số hóa dữ liệu và ngoại ngữ. Sự đa nhiệm này giúp em vượt qua nhiều ứng viên, trúng tuyển vào vị trí kỹ thuật viên vận hành hạ tầng với mức lương khởi điểm ở dải 10 - 20 triệu đồng/tháng, bắt nhịp đúng xu hướng phát triển công nghệ của thị trường.
Trợ lực từ chính sách và "chìa khóa" thích ứng của người lao động
Trước bối cảnh thị trường biến đổi không ngừng bởi công nghệ, nhóm lao động nòng cốt từ 25 - 34 tuổi (chiếm 38,2% nhu cầu tìm việc) đang ghi nhận tần suất chuyển đổi công việc cao nhất. Mục tiêu của họ không chỉ là tìm kiếm thu nhập tốt hơn mà còn là môi trường để cập nhật công nghệ và phát triển chuyên môn sâu.
Để đảm bảo nguồn nhân lực không bị đứt gãy trước làn sóng đổi mới này, các chính sách an sinh xã hội và kết nối việc làm đóng vai trò như những bệ đỡ thiết yếu. Bên cạnh đó, vai trò kết nối của các sàn giao dịch việc làm cũng vô cùng quan trọng. Đặc biệt, công tác định hướng, hỗ trợ học nghề kịp thời cũng chính là bước đi thiết thực giúp họ trang bị lại kỹ năng, tái hòa nhập vào thị trường công nghệ cao.
Đưa ra góc nhìn sâu sắc về giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn chất lượng nhân sự, ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội nhấn mạnh: Giải pháp căn cơ nhất để người lao động không bị đào thải trước áp lực đổi mới công nghệ chính là sự chủ động rèn luyện và tự nâng cấp bản thân.
Hệ thống chính sách hiện hành, các phiên giao dịch việc làm hay nguồn vốn hỗ trợ sinh kế chỉ đóng vai trò là bệ đỡ, tạo điều kiện thuận lợi ban đầu. Đồng thời, việc định hướng, tư vấn học nghề sát với nhu cầu tuyển dụng thực tiễn của doanh nghiệp để giúp người lao động tái trang bị kỹ năng là yếu tố quan trọng.
Tuy nhiên, để thực sự làm chủ được các vị trí việc làm chất lượng cao, người lao động bắt buộc phải thay đổi tư duy, trang bị thêm kỹ năng số, ngoại ngữ và khả năng làm việc đa nhiệm. Đó là chiếc chìa khóa then chốt duy nhất để biến thách thức công nghệ thành cơ hội bứt phá thu nhập bền vững.