5 vấn đề trọng tâm trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc đang được Bộ Xây dựng, cơ quan chủ trì soạn thảo hoàn thiện theo quan điểm: Chuyển mạnh từ phương thức quản lý tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở dữ liệu số, công khai, minh bạch thông tin…

Đổi mới phương thức quản lý hoạt động hành nghề kiến trúc

Đề cập đến những nhóm vấn đề lớn trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - kiến trúc (Bộ Xây dựng) cho biết, có 5 nhóm vấn đề. 

Dự thảo Luật không tiếp tục coi kinh doanh dịch vụ kiến trúc là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Ảnh: Tâm Vũ.

Nhóm vấn đề lớn thứ nhất là đổi mới phương thức quản lý hoạt động hành nghề kiến trúc. Dự thảo Luật không tiếp tục coi kinh doanh dịch vụ kiến trúc là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; không quy định điều kiện kinh doanh đối với tổ chức hành nghề kiến trúc; đồng thời bãi bỏ các thủ tục sát hạch cấp chứng chỉ, gia hạn chứng chỉ, công nhận tổ chức sát hạch và Hội đồng xét cấp chứng chỉ hành nghề.

Chứng chỉ hành nghề chỉ được giữ lại đối với cá nhân đảm nhận các chức danh chủ trì, chủ nhiệm thiết kế kiến trúc công trình và thiết kế kiến trúc trong quy hoạch đô thị và nông thôn là những vị trí trực tiếp chịu trách nhiệm chuyên môn đối với chất lượng sản phẩm kiến trúc, có ảnh hưởng lớn đến an toàn công trình, mỹ quan đô thị, cảnh quan và lợi ích công cộng.

"Đây là công cụ xác nhận năng lực chuyên môn của cá nhân, đồng thời bảo đảm tính thống nhất với pháp luật về xây dựng, quy hoạch đô thị và nông thôn cũng như đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, đặc biệt trong việc tham gia cơ chế công nhận kiến trúc sư ASEAN", bà Hằng nhấn mạnh.

Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng làm rõ hơn bản chất của chứng chỉ hành nghề là công cụ quản lý trách nhiệm nghề nghiệp; đồng thời tiếp tục nghiên cứu cơ chế quản lý năng lực hành nghề thông qua Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng, bảo đảm công khai, minh bạch thông tin, tăng cường hậu kiểm, giảm tối đa thủ tục hành chính nhưng không tạo khoảng trống trong quản lý Nhà nước.

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý kiến trúc

Nhóm vấn đề lớn thứ hai là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với điều kiện thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát.

Theo bà Trần Thu Hằng, dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, theo đó phân định rõ trách nhiệm của chính quyền cấp tỉnh và cấp xã trong quản lý kiến trúc.

Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục rà soát các quy định về lập, ban hành và điều chỉnh Quy chế quản lý kiến trúc; làm rõ hơn trách nhiệm của cấp tỉnh trong việc hướng dẫn chuyên môn, kiểm tra, giám sát và giải quyết các vấn đề liên quan đến không gian kiến trúc liên xã, liên vùng hoặc các khu vực có yêu cầu quản lý đặc thù.

Đối với những địa bàn chưa đủ điều kiện về năng lực chuyên môn, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định hướng dẫn và quy định chi tiết để bảo đảm tính khả thi, đồng thời không làm ảnh hưởng đến tiến độ triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và nâng cao chất lượng kiến trúc

Nhóm vấn đề lớn thứ ba là dự thảo Luật tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc.

Các quy định trong dự thảo Luật tăng cường yêu cầu bảo tồn, kế thừa và phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với điều kiện tự nhiên, lịch sử, văn hóa của từng địa phương. Ảnh: Tâm Vũ.

Dự thảo Luật tiếp tục được chỉnh lý theo hướng cụ thể hóa hơn các yếu tố nhận diện bản sắc văn hóa trong kiến trúc; tăng cường yêu cầu bảo tồn, kế thừa và phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với điều kiện tự nhiên, lịch sử, văn hóa của từng địa phương; đồng thời bổ sung các yêu cầu về kiến trúc xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, thích ứng với biến đổi khí hậu và ứng dụng khoa học, công nghệ trong thiết kế kiến trúc.

UBND các cấp, theo thẩm quyền, có trách nhiệm xác định và cụ thể hóa nội dung bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc của địa phương khi tổ chức lập, ban hành quy chế quản lý kiến trúc trên cơ sở định hướng phát triển kiến trúc theo các giai đoạn.

Bộ Xây dựng cũng sẽ tiếp tục rà soát các quy định về công trình kiến trúc có giá trị, công trình điểm nhấn, thi tuyển phương án kiến trúc và quy chế quản lý kiến trúc nhằm nâng cao chất lượng không gian kiến trúc, cảnh quan đô thị và nông thôn, đồng thời bảo đảm tính thống nhất với pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, xây dựng và di sản văn hóa.

Bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và hội nhập quốc tế

Nội dung lớn thứ tư, Bộ Xây dựng tiếp tục rà soát để bảo đảm tính đồng bộ của dự thảo Luật với các luật có liên quan.

Theo đó, dự thảo Luật tiếp tục được hoàn thiện theo hướng phân định rõ phạm vi điều chỉnh giữa Luật Kiến trúc với Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Xây dựng, Luật Di sản văn hóa; bảo đảm quy chế quản lý kiến trúc là công cụ cụ thể hóa yêu cầu quản lý kiến trúc trên cơ sở quy hoạch đã được phê duyệt, không làm phát sinh thủ tục hành chính hoặc chồng chéo trong quá trình thực hiện.

Đối với hội nhập quốc tế, Bộ Xây dựng tiếp tục rà soát các quy định liên quan đến việc công nhận năng lực hành nghề của kiến trúc sư theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; đồng thời nghiên cứu hoàn thiện cơ chế quản lý đối với kiến trúc sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam theo hướng tạo thuận lợi nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, chất lượng chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp.

Dự thảo Luật không làm phát sinh thủ tục hành chính hoặc chồng chéo trong quá trình thực hiện. Ảnh: Tâm Vũ.

Bảo đảm tính khả thi của dự thảo luật

Vấn đề lớn thứ năm là bảo đảm tính khả thi của dự thảo luật. Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định về lộ trình triển khai cơ sở dữ liệu hành nghề kiến trúc, cơ chế chuyển tiếp đối với các quy định mới về quản lý hành nghề và các giải pháp bảo đảm triển khai đồng bộ ngay sau khi Luật có hiệu lực.

Đồng thời, Bộ sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết và các văn bản hướng dẫn thi hành để bảo đảm thống nhất với dự thảo Luật; nghiên cứu bổ sung các giải pháp về hướng dẫn chuyên môn, đào tạo, bồi dưỡng, chuyển đổi số và tăng cường năng lực cho chính quyền địa phương nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện sau khi Luật được ban hành.