Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (VNR) kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Đường sắt (21/10/1946 - 21/10/2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba.
Đường sắt trở lại vị thế hạ tầng chiến lược quốc gia
Chiều 16/10, tại Nhà máy Xe lửa Gia Lâm (Hà Nội), Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam tổ chức lễ kỷ niệm 145 năm Đường sắt Việt Nam (1881-2026), 80 năm Ngày truyền thống ngành Đường sắt (21/10/1946-21/10/2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba.
Đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ trao Huân chương Lao động hạng Ba cho Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (Ảnh: VNR).
Dự lễ kỷ niệm có Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cùng đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành, địa phương và các tổ chức quốc tế tại Việt Nam. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi thư, quà lưu niệm và lẵng hoa chúc mừng Tập đoàn.
Tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước trao Huân chương Lao động hạng Ba cho Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam và ông Đặng Sỹ Mạnh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn. Ông Hoàng Gia Khánh, Tổng giám đốc Tập đoàn, được trao Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chuyển thư, quà lưu niệm chúc mừng của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi tặng Tập đoàn (Ảnh: VNR).
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chúc mừng những thành tựu của ngành Đường sắt qua 80 năm xây dựng và trưởng thành, đồng thời nhấn mạnh ngành đang đứng trước vận hội lớn cùng trách nhiệm nặng nề trong xây dựng hạ tầng chiến lược, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo Phó Thủ tướng, lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, đường sắt được xác lập trở lại là kết cấu hạ tầng chiến lược quốc gia. Nghị quyết Đại hội XIV, Kết luận số 49-KL/TW của Bộ Chính trị cùng các quyết sách của Quốc hội và nghị quyết chiến lược của Trung ương đã tạo hành lang pháp lý để Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam phát huy vai trò dẫn dắt.
Việc chuyển đổi thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam đòi hỏi sự thay đổi mạnh mẽ về tư duy, quản trị và năng lực tổ chức thực hiện. Chính phủ đánh giá cao chiến lược phát triển theo mô hình "3 nền tảng - 3 trụ cột - 5 chuyển dịch" và tư tưởng "Đường sắt đi trước - Mở đường phát triển" mà Tập đoàn xây dựng.
Để thực hiện sứ mệnh trong giai đoạn mới, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Tập đoàn tập trung vào 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Trước hết, ngành Đường sắt cần đổi mới tư duy và định vị chiến lược, chuyển từ phương thức vận tải đơn thuần thành trục hạ tầng chiến lược kiến tạo không gian phát triển quốc gia. Tập đoàn phải chuyển từ mô hình vận hành thụ động, phụ thuộc ngân sách sang chủ động đầu tư, tạo nguồn lực và dẫn dắt hệ sinh thái đường sắt.
Về an toàn và chất lượng dịch vụ, Phó Thủ tướng nhấn mạnh an toàn chạy tàu phải là kỷ luật tối cao, chuyển trọng tâm từ xử lý sự cố sang dự báo, phòng ngừa rủi ro từ sớm. Ngành cần lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, hướng tới dịch vụ "một tấm vé cho cả hành trình" đối với hành khách và vận chuyển "từ kho đến kho" đối với chủ hàng.
Cùng với đó, công tác đào tạo nhân lực phải đi trước một bước, ưu tiên chuyển đổi và nâng cao trình độ cho lực lượng lao động hiện có. Phó Thủ tướng yêu cầu không để người lao động bị bỏ lại phía sau, đồng thời đặt mục tiêu chậm nhất 3 năm sau khi các tuyến mới đi vào khai thác, người Việt Nam phải làm chủ hoàn toàn khâu vận hành và bảo trì.
Đối với công nghiệp đường sắt, Tập đoàn cần liên kết doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, viện nghiên cứu và trường đại học trong nước để từng bước làm chủ công nghệ lõi, tiếp nhận chuyển giao công nghệ và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Quan điểm được nhấn mạnh là "không mua dự án, mà mua năng lực".
Một nhiệm vụ quan trọng khác là khai thác hiệu quả tài sản, phát triển logistics và mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Tập đoàn cần quản lý, khai thác hiệu quả 312 khu ga hiện hữu, phát huy giá trị không gian trong ga, trên ga và khu vực phụ cận theo hướng công khai, minh bạch, đúng pháp luật để tạo nguồn lực tái đầu tư. Đồng thời, cần phát triển chuỗi logistics, kết nối ga đường sắt với cảng biển, cảng cạn, khu công nghiệp và mạng lưới đường sắt khu vực, Trung Á, châu Âu.
Đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ trao Huân chương Lao động hạng Ba cho ông Đặng Sỹ Mạnh - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (Ảnh: VNR).
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu hiện đại hóa quản trị trên nền tảng số, áp dụng các tiêu chuẩn quản trị của OECD, thực hiện hạch toán công khai, minh bạch, xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ và "bản sao số" để quản lý tài sản kết cấu hạ tầng. Ngành cần chuyển từ bảo trì bị động sang quản trị tài sản chuyên nghiệp theo vòng đời.
Trong công tác xây dựng Đảng và phát triển đội ngũ, Tập đoàn cần kiện toàn tổ chức Đảng đồng bộ với mô hình mới, đánh giá cán bộ bằng sản phẩm và hiệu quả công việc; có cơ chế bảo vệ cán bộ dám đổi mới vì lợi ích chung, đồng thời kiên quyết thay thế những người né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Việc gìn giữ văn hóa đường sắt với những giá trị kỷ luật, tận tụy, đúng giờ và nhân văn cũng cần được chú trọng.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh: "Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam cần quán triệt quan điểm: Nhà nước tạo cơ chế, nhưng không làm thay. Cơ chế phải đi kèm trách nhiệm, nguồn lực phải đi kèm giải trình. Niềm tin của Đảng, Nhà nước và Nhân dân phải được trả lời bằng kết quả cụ thể, đo đếm được, có địa chỉ, có thời hạn".
Thay mặt Tập đoàn, ông Đặng Sỹ Mạnh, Chủ tịch Hội đồng thành viên, cảm ơn sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và khẳng định Tập đoàn sẽ đoàn kết, nỗ lực thực hiện các nhiệm vụ được giao, quyết tâm phát triển ngành Đường sắt, góp phần xây dựng đất nước thịnh vượng, hùng cường.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc trao Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho ông Hoàng Gia Khánh - Tổng giám đốc Tập đoàn (Ảnh: VNR).
145 năm gắn bó với lịch sử dân tộc
Trước đó, ôn lại chặng đường hình thành và phát triển của ngành, ông Hoàng Gia Khánh, Tổng giám đốc Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, khẳng định lịch sử 145 năm của đường sắt gắn liền với những thăng trầm của đất nước và các thời khắc quan trọng của dân tộc.
Năm 1881, tuyến đường sắt Sài Gòn - Mỹ Tho được khởi công, mở đầu lịch sử đường sắt tại Việt Nam. Từ các đề-pô Gia Lâm, Trường Thi, Tháp Chàm, Dĩ An…, đội ngũ công nhân hỏa xa sớm giác ngộ cách mạng, tích cực tham gia phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc.
Sau Cách mạng Tháng Tám, Đường sắt Việt Nam bước sang giai đoạn mới, trở thành đường sắt của một quốc gia độc lập, phục vụ công cuộc kiến thiết và bảo vệ Tổ quốc.
Ngày 21/10/1946, cán bộ, công nhân viên hỏa xa phục vụ chuyến tàu đặc biệt đưa Chủ tịch Hồ Chí Minh từ Hải Phòng về Hà Nội. Tại đây, Người căn dặn: "Công việc Hỏa xa là một công việc quan trọng trong sự kiến thiết nước nhà. Tôi mong anh em Sở Hỏa xa lúc nào cũng đoàn kết, cố gắng để làm tròn nhiệm vụ". Sự kiện này trở thành dấu mốc để ngày 21/10 hằng năm được xác định là Ngày truyền thống ngành Đường sắt Việt Nam.
Nhà máy Xe lửa Gia Lâm, nơi diễn ra lễ kỷ niệm, cũng gắn với lịch sử phát triển của ngành cơ khí đường sắt. Được người Pháp khởi công xây dựng năm 1902, đây là một trong những cơ sở cơ khí công nghiệp đầu tiên của miền Bắc. Ngày 19/5/1955, nhà máy vinh dự đón Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và làm việc. Năm 2007, địa điểm này được TP Hà Nội công nhận, gắn biển Di tích cách mạng kháng chiến.
Trong hai cuộc kháng chiến, đường sắt giữ vai trò tuyến vận tải chiến lược phục vụ tiền tuyến, đồng thời trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt. Trên những cung đường, cây cầu và nhà ga, các thế hệ cán bộ, công nhân đường sắt kiên cường bám trụ, vừa chiến đấu, vừa lao động, sáng tạo để duy trì mạch máu giao thông, bảo đảm vận chuyển hàng hóa và chi viện cho chiến trường miền Nam.
Với tinh thần "Sống bám cầu, bám đường - Chết kiên cường, dũng cảm", hàng nghìn cán bộ, công nhân và thanh niên xung phong đường sắt đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì sự nghiệp giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước.
Sau ngày đất nước thống nhất, ngành Đường sắt khẩn trương khôi phục tuyến Bắc - Nam. Ngày 31/12/1976, hai đoàn tàu Thống Nhất đồng thời xuất phát từ ga Hà Nội và ga Sài Gòn, nối liền hai miền Nam - Bắc. Sự kiện trở thành biểu tượng của độc lập, thống nhất, hòa bình và khát vọng xây dựng đất nước.
Trong những giai đoạn khó khăn, ngành Đường sắt tiếp tục thực hiện trách nhiệm xã hội thông qua việc tổ chức các chuyến tàu đưa người dân từ vùng dịch Covid-19 trở về quê hương, vận chuyển miễn phí y, bác sĩ và hàng hóa thiết yếu. Khi xảy ra thiên tai, bão lũ, ngành cũng tổ chức vận chuyển hàng nghìn tấn hàng cứu trợ, đồng thời thực hiện các nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh và phục vụ sự kiện chính trị trọng đại của đất nước.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc và các đại biểu tham quan Khu truyền thống đường sắt Việt Nam và thế giới tại Nhà máy Xe lửa Gia Lâm (Ảnh: VNR).
Những năm gần đây, ngành Đường sắt từng bước đổi mới tư duy xây dựng chiến lược, định hướng phát triển và tổ chức hoạt động. Các sản phẩm vận tải hành khách mới góp phần tạo diện mạo mới cho ngành; vận tải hàng hóa liên vận quốc tế được mở rộng theo hướng đưa cửa khẩu vào sâu trong nội địa. Hoạt động tái cơ cấu, tinh gọn bộ máy, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số được đẩy mạnh, góp phần giúp hoạt động sản xuất, kinh doanh từng bước phục hồi và tăng trưởng.
Theo ông Hoàng Gia Khánh, việc Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba là sự ghi nhận đối với những nỗ lực, sáng tạo và ý chí vượt khó của cán bộ, đảng viên, người lao động, đồng thời là động lực để Tập đoàn tiếp tục phấn đấu, đáp ứng sự tin tưởng của Đảng, Nhà nước.
Phát huy truyền thống 145 năm, ngành Đường sắt Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới toàn diện về tư duy, quản trị, công nghệ và nguồn nhân lực, hướng tới nâng cao vai trò trong hệ thống hạ tầng giao thông và sự phát triển của đất nước.
