Bên trong xưởng linh vật ngựa Bính Ngọ ở Đồng Nai những ngày cao điểm Tết

Từ những khối mút xốp, qua bàn tay của nghệ nhân đã trở thành linh vật ngựa rực rỡ sắc màu, mỗi sản phẩm là kết tinh của công nghệ hiện đại, bàn tay nghệ nhân và nhịp lao động khẩn trương trước thềm Tết Bính Ngọ 2026.

Những ngày giữa tháng Chạp, khi không khí Tết bắt đầu len lỏi khắp phố phường, tại các xưởng chế tác linh vật ở Đồng Nai, nhịp làm việc cũng bước vào cao điểm. 

Cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, hàng trăm mẫu linh vật ngựa với đủ kích cỡ, kiểu dáng đang được gấp rút hoàn thiện, kịp đưa đi khắp mọi miền, góp phần điểm tô sắc xuân.

Tại xưởng chế tác linh vật ở phường Hố Nai, tỉnh Đồng Nai, không gian rộng hơn 2.500 m2 gần như không lúc nào ngơi nghỉ. 

Từ sáng sớm đến tối muộn, tiếng máy cắt, mùi sơn mới và những khối vật liệu còn thô ráp hòa quyện vào nhau, tạo nên bức tranh lao động khẩn trương những ngày cận Tết.

Giữa bộn bề công việc, từng đôi tay người thợ vẫn kiên nhẫn nắn chỉnh, mài giũa từng chi tiết nhỏ để thổi hồn vào những chiến mã biểu tượng của sức mạnh, bền bỉ và khát vọng vươn xa trong năm mới Bính Ngọ.

Theo những nghệ nhân chế tác linh vật, năm nay, bên cạnh phương pháp thủ công truyền thống, nhiều công đoạn đã được hỗ trợ bằng công nghệ hiện đại. 

Từ dựng khung sắt đến điều khiển các cánh tay robot lập trình sẵn để cắt, tạo hình thân, đầu, bờm hay chân linh vật từ những khối mút xốp lớn, tất cả đều đòi hỏi độ chính xác cao. 

Robot giúp tạo phôi nhanh, đồng đều và đúng tỷ lệ thiết kế, rút ngắn thời gian sản xuất ở những khối hình lớn. Tuy vậy, máy móc chỉ dừng lại ở phần "xác". Để linh vật có thần thái, người thợ vẫn là yếu tố quyết định.

Sau khi tạo hình cơ bản, từng sản phẩm tiếp tục được chỉnh sửa thủ công, bo đường nét, tạo độ mềm cho cơ bắp, khắc họa ánh mắt, dáng đứng. Chỉ cần lệch một chút ở phần bờm hay ánh nhìn, linh vật có thể trở nên cứng và thiếu sức sống.

"Nghề này không chỉ làm bằng tay, mà còn phải làm bằng cảm nhận", một thợ lâu năm chia sẻ. Bởi vậy, chế tác linh vật là sự kết hợp hài hòa giữa công nghệ hiện đại và kỹ năng thủ công, nơi người thợ gửi gắm cả óc thẩm mỹ lẫn tình yêu nghề vào từng sản phẩm.

Anh Phan Chí Linh (36 tuổi), chủ xưởng, cho biết đơn vị bắt đầu nhận đơn hàng từ tháng 12. Đến nay, xưởng đã thực hiện hơn 300 sản phẩm linh vật ngựa với kích thước và kiểu dáng đa dạng. 

Năm nay, các mẫu ngựa Phù Đổng, Xích Thố, ngựa thần, ngựa chibi được sản xuất song song nhằm phục vụ nhiều phân khúc khách hàng. Linh vật làm từ mút xốp kết hợp khung sắt có giá từ vài triệu đến cả trăm triệu đồng, tùy kích thước và độ cầu kỳ.

Nổi bật trong xưởng là cặp ngựa cao khoảng 5m, tổng trị giá 200 triệu đồng. Sau 10 ngày tạo hình, hai linh vật đã hoàn thiện phần khung dáng, đang chờ sơn màu để bàn giao cho khách tại TP.HCM trong tuần tới. 

Với những mẫu kích thước lớn, từng bộ phận được chế tác rời rồi ghép lại hoàn chỉnh. Khi vận chuyển, linh vật tiếp tục được tháo rời để đảm bảo an toàn.

Ở một góc khác của xưởng, mô hình Thánh Gióng cưỡi ngựa bay về trời đang được công nhân chà nhám lần cuối. Tác phẩm nặng gần 50kg, giá khoảng 120 triệu đồng. 

Bên cạnh là chiến mã cùng chất liệu và kích thước tương đương, trị giá 80 triệu đồng. Đây là những mẫu được khách hàng đặc biệt ưa chuộng bởi mang đậm giá trị văn hóa dân gian và tinh thần hào khí dân tộc.

Gắn bó với xưởng đã hơn nửa thập kỷ, ông Việt Triều cho biết so với rồng, rắn hay hổ, ngựa dễ chế tác hơn, nhưng phần đầu lại đòi hỏi kỹ thuật cao nhất. 

Vì ngựa quan trọng bờm và khuôn mặt phải hài hòa, thể hiện được sự dũng mãnh của chiến mã. Làm sao để ánh mắt có hồn, dáng đứng có khí thế đó mới là cái khó nên cần sự tỉ mỉ, chi tiết từ các nghệ nhân, chỉ cần lệch một xíu chiến mã sẽ không ra dáng.

Hiện xưởng có khoảng 50 nhân viên làm việc liên tục từ sáng đến tối để kịp tiến độ. Trung bình mỗi linh vật mất từ vài ngày đến nửa tháng để hoàn thiện, tùy kích thước và độ phức tạp.

Ở khu sơn màu, nhóm công nhân trẻ đang tỉ mỉ phủ từng lớp sơn, một thợ trẻ khoảng 18 tuổi vừa cẩn thận tô lại phần đầu linh vật vừa chia sẻ: "Linh vật nhỏ thì vẽ đơn giản, còn con lớn, nhiều chi tiết thì rất cầu kỳ, nhất là khuôn mặt nên mọi người khi làm việc phải hết sức cẩn thận.

Cạnh đó nhiều xưởng sản xuất mỹ nghệ, linh vật ở khu vực Đồng Nai cũng nhộn nhịp vào mùa, mang theo nhiều sản phẩm đẹp từ mút xốp, đồ gỗ thủ công mỹ nghệ… lan tỏa khắp nơi để mang sắc xuân về với muôn nhà, góc phố…

Từ nhà xưởng ở Hố Nai hay nhiều làng nghề trong tỉnh Đồng Nai, những chiến mã mùa xuân sau khi hoàn thiện sẽ được đóng gói, vận chuyển đến công viên, quảng trường, khu dân cư ở nhiều tỉnh, thành. 

Năm nay, ngoài thị trường trong nước, một số mẫu còn được xuất khẩu, đáp ứng các yêu cầu khắt khe về kỹ thuật và thẩm mỹ.

Theo các chủ xưởng, xu hướng thị trường năm nay ưu tiên các linh vật có kích thước vừa phải, tạo hình thân thiện, phù hợp không gian khu dân cư, cơ quan, đơn vị. 

Một số hạng mục linh vật ngựa được triển khai phục vụ trang trí đường hoa Nguyễn Huệ, đường hoa trong tỉnh Đồng Nai… góp phần tạo điểm nhấn cho không gian văn hóa Tết Bính Ngọ 2026.

Giữa bộn bề công việc cuối năm, những chú ngựa dần thành hình từ khối mút xốp đến những linh vật rực rỡ sắc màu như mang theo cả nhịp đập mùa xuân. 

Đó không chỉ là sản phẩm mỹ thuật, mà còn là kết tinh của lao động bền bỉ, của bàn tay nghệ nhân và niềm mong ước một năm mới an khang, mạnh mẽ vươn xa.

Một số hình ảnh ghi nhận quá trình chế tác ngựa linh vật: