Khoản phí ví điện tử liên kết tài khoản giao thông không phải phí duy trì tài khoản và người dân có quyền lựa chọn phương thức thanh toán khác. Đây là nội dung được Bộ Xây dựng làm rõ sau khi rà soát đề xuất thu phí của VETC và Viettel Money.
Phí ví điện tử không phải phí duy trì tài khoản giao thông
Bộ Xây dựng vừa báo cáo Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc về kết quả kiểm tra, rà soát việc thu phí sử dụng ví điện tử khi liên kết với tài khoản giao thông.
Bộ Xây dựng xác định khoản phí VETC và Viettel Money dự kiến thu khi liên kết ví điện tử với tài khoản giao thông là giá dịch vụ thanh toán, không phải phí sử dụng đường bộ hay phí duy trì tài khoản giao thông.
Việc rà soát được thực hiện sau khi xuất hiện thông tin VETC và Viettel Money thông báo dự kiến áp dụng mức phí 6.600 đồng/tháng đối với khách hàng cá nhân và 66.000 đồng/tháng đối với khách hàng tổ chức, doanh nghiệp khi sử dụng ví điện tử liên kết với tài khoản giao thông.
Trước phản ánh của người dân, Bộ Xây dựng đã chỉ đạo Cục Đường bộ Việt Nam làm việc với các cơ quan, đơn vị liên quan để làm rõ chính sách thu phí, cơ sở xác định mức thu và đối tượng áp dụng. Các doanh nghiệp được đề nghị tạm dừng triển khai để rà soát, nghiên cứu phương án phù hợp hơn với nhu cầu, tần suất sử dụng dịch vụ của khách hàng, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch thông tin.
Theo Bộ Xây dựng, cần phân biệt rõ tài khoản giao thông với phương tiện thanh toán được liên kết. Theo Nghị định số 119/2024/NĐ-CP của Chính phủ về thanh toán điện tử giao thông đường bộ, tài khoản giao thông được sử dụng để quản lý thông tin phương tiện và chủ phương tiện, không chứa tiền. Khi phát sinh giao dịch, tiền được trừ trực tiếp từ phương tiện thanh toán mà chủ phương tiện lựa chọn liên kết.
Phương tiện thanh toán có thể là ví điện tử, thẻ tín dụng hoặc hình thức thanh toán không dùng tiền mặt khác được hệ thống hỗ trợ. Tại một thời điểm, tài khoản giao thông chỉ được kết nối với một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt.
Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng xác định khoản phí mà VETC và Viettel Money dự kiến thu là phí sử dụng phương tiện thanh toán, thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về ngân hàng. Đây không phải phí sử dụng đường bộ hay phí quản lý, duy trì tài khoản giao thông.
Giải trình về cơ sở xác định mức thu, các doanh nghiệp cho biết khoản phí nhằm bù đắp chi phí đầu tư, phát triển, quản lý và vận hành hệ thống ví điện tử; định danh, xác thực khách hàng; kết nối với ngân hàng và hệ thống thanh toán; xử lý giao dịch, đối soát, bảo đảm an toàn, bảo mật, quản trị rủi ro và chăm sóc khách hàng.
Người dân có quyền lựa chọn phương tiện thanh toán
Một nội dung đáng chú ý trong báo cáo của Bộ Xây dựng là quyền lựa chọn phương tiện thanh toán của người sử dụng dịch vụ.
Theo kết quả rà soát tại thời điểm báo cáo, hệ thống VETC hỗ trợ kết nối tài khoản giao thông với 5 phương tiện thanh toán, gồm ví điện tử VETC, ví trả sau TPBank, ví trả sau BIDV, thẻ tín dụng TPBank và thẻ tín dụng BIDV.
Trong khi đó, hệ thống của Công ty CP Giao thông số Việt Nam (VDTC) hỗ trợ 11 phương tiện thanh toán, gồm hai ví điện tử MoMo và Viettel Money, tám ngân hàng cùng cổng thanh toán FPT Pay hỗ trợ thanh toán qua các tổ chức thẻ quốc tế.
Chính sách phí giữa các phương tiện thanh toán có sự khác biệt. Tại thời điểm rà soát, ví điện tử VETC, Viettel Money và hình thức trích nợ tự động của Vietcombank được ghi nhận miễn phí; một số phương thức khác áp dụng phí theo giá trị giao dịch hoặc mức phí cố định cho mỗi giao dịch.
Bộ Xây dựng đánh giá phần lớn phương tiện thanh toán kết nối với tài khoản giao thông đã áp dụng phí dịch vụ, với mức thu và cách thức thu khác nhau tùy đơn vị cung cấp. Vì vậy, việc VETC và Viettel Money nghiên cứu thu phí sử dụng dịch vụ ví điện tử có sự tương đồng với chính sách của một số phương tiện thanh toán khác.
Tuy nhiên, Bộ Xây dựng nhấn mạnh khách hàng có quyền hủy liên kết với phương tiện thanh toán hiện tại để lựa chọn phương tiện khác phù hợp. Việc hủy liên kết không làm chấm dứt hoặc ảnh hưởng đến việc duy trì tài khoản giao thông.
Điều này đồng nghĩa người dân không bắt buộc phải tiếp tục sử dụng một ví điện tử cụ thể để duy trì tài khoản giao thông. Chủ phương tiện có thể cân nhắc mức phí, cách thức thanh toán và nhu cầu sử dụng để lựa chọn phương thức phù hợp với mình.
Doanh nghiệp cần minh bạch thông tin, xây dựng mức phí linh hoạt
Đánh giá quá trình triển khai chính sách, Bộ Xây dựng cho rằng dù các doanh nghiệp đã thông báo về việc thu phí qua ứng dụng, website và các kênh thông tin trước thời điểm dự kiến áp dụng, việc truyền thông, giải thích chưa thực sự phù hợp, chưa làm rõ đầy đủ bản chất khoản thu và quyền lựa chọn của khách hàng.
Trong bối cảnh người dân đang chuyển đổi từ tài khoản thu phí sang tài khoản giao thông theo Nghị định số 119/2024/NĐ-CP, việc đồng thời thông báo thu phí sử dụng ví điện tử có thể khiến một bộ phận khách hàng hiểu nhầm đây là khoản phí bắt buộc để mở, duy trì tài khoản giao thông hoặc sử dụng dịch vụ thu phí điện tử không dừng.
Theo Bộ Xây dựng, phản ứng của người dân không chỉ xuất phát từ việc doanh nghiệp dự kiến áp dụng chính sách phí mà còn liên quan đến cách thức cung cấp thông tin, giải thích và hướng dẫn khách hàng.
Tại thời điểm kiểm tra, các doanh nghiệp đã dừng triển khai chính sách thu phí sử dụng ví điện tử liên kết với tài khoản giao thông để nghiên cứu các phương án tính phí phù hợp hơn với nhu cầu và tần suất sử dụng khác nhau. Do chính sách chưa được triển khai thu phí, chưa phát sinh thiệt hại thực tế đối với khách hàng.
Để hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp, Bộ Xây dựng kiến nghị Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan chủ động nắm bắt tình hình, kịp thời xử lý và truyền thông các vấn đề phát sinh trong hoạt động thu phí điện tử không dừng.
Về phía Bộ Xây dựng, cơ quan này đề xuất đẩy mạnh truyền thông để người dân hiểu rõ bản chất khoản thu là giá dịch vụ thương mại; đồng thời chỉ đạo VETC, VDTC phối hợp với các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, trước mắt là VETC và Viettel Money, xây dựng chính sách giá linh hoạt.
Các phương án được đề xuất gồm thu phí theo lượt giao dịch, tính theo tỷ lệ giá trị giao dịch hoặc miễn phí đối với phương tiện ít sử dụng. Doanh nghiệp cũng cần thông tin đầy đủ về chính sách giá, bảo đảm chủ phương tiện hiểu rõ và có quyền lựa chọn trước khi triển khai thu phí.
Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng kiến nghị tiếp tục mở rộng kết nối tài khoản giao thông với nhiều ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán, tạo thêm lựa chọn cho người dân, tăng tính cạnh tranh và góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ thanh toán điện tử giao thông đường bộ.