Tỷ lệ giải ngân đầu tư công của Cần Thơ đến cuối tháng 5 khoảng 14%. Lãnh đạo thành phố yêu cầu tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài nhiều năm về mặt bằng, tái định cư, thủ tục và huy động nguồn lực để tránh ảnh hưởng hàng loạt dự án trọng điểm.
Dự án chuyển tiếp vẫn là điểm nghẽn
Tại cuộc họp về đầu tư công và các dự án trọng điểm chiều 26/5, ông Lê Quang Tùng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ cho biết, phần lớn các công trình chậm tiến độ hiện nay đều là dự án chuyển tiếp, với nhiều tồn tại kéo dài qua nhiều năm.
Ông Lê Quang Tùng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ chủ trì cuộc họp, chiều 26/5.
"Những nguyên nhân chậm này không phải mới xuất hiện mà là tồn tại kéo dài qua nhiều năm. Vì vậy phải nhìn thẳng, phân tích thật kỹ để xử lý", Bí thư Thành ủy nhấn mạnh.
Bí thư Thành ủy yêu cầu tập trung nguồn lực cho các dự án chuyển tiếp, nhất là công trình có khả năng hoàn thành và đưa vào sử dụng sớm để phát huy hiệu quả đầu tư.
"Đầu tư phải có trọng tâm, trọng điểm. Dự án nào có thể hoàn thành, phát huy hiệu quả thì ưu tiên nguồn lực để làm trước", ông Tùng nói.
Theo ông Võ Nhựt Quang, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP Cần Thơ, tổng kế hoạch vốn ngân sách nhà nước năm 2026 của Cần Thơ hơn 19.266 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách địa phương hơn 12.325 tỷ đồng, vốn ngân sách Trung ương hơn 6.940 tỷ đồng.
Đến ngày 22/5, thành phố đã phân bổ chi tiết hơn 16.581 tỷ đồng cho 381 dự án, gồm 180 dự án chuyển tiếp, 39 dự án khởi công mới, 129 dự án hoàn thành đưa vào sử dụng và 33 dự án chuẩn bị đầu tư.
Tuy nhiên, số vốn giải ngân mới đạt hơn 2.556 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương đạt 14,69%, vốn ngân sách địa phương đạt 12,47%.
Ông Võ Nhựt Quang, Phó Giám đốc Sở Tài chính báo cáo tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.
Ông Nguyễn Trung Hậu, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp TP Cần Thơ cho biết đơn vị được bố trí hơn 6.678 tỷ đồng cho 39 dự án nhưng hiện mới giải ngân khoảng 14,6%.
Theo ông Hậu, khó khăn lớn nhất hiện nay là giải phóng mặt bằng kéo dài nhiều năm do người dân chưa đồng thuận đơn giá bồi thường, thiếu nền tái định cư, chưa ban hành giá đất cụ thể và chậm di dời hạ tầng kỹ thuật.
"Có dự án chưa có chủ trương bố trí nền tái định cư, chưa phê duyệt giá nền nên chưa thể giao nền cho dân. Nhiều vị trí điện cao thế, cấp nước, cáp viễn thông cũng chưa được di dời nên chưa thể bàn giao mặt bằng sạch", ông Hậu nói.
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Cà Lơ Anh, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp Cần Thơ cho biết, đơn vị được giao hơn 1.668 tỷ đồng nhưng hiện tỷ lệ giải ngân mới đạt khoảng 15,6%, chủ yếu vướng giải phóng mặt bằng với tổng giá trị khoảng 800 tỷ đồng.
Đại diện chủ đầu tư có vốn đầu tư công lớn cho rằng, nguyên nhân giải ngân chậm do mặt bằng không được bàn giao liên tục, thiếu nền tái định cư.
Đẩy mạnh phân cấp, tăng trách nhiệm cơ sở
Phát biểu tại cuộc họp, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên yêu cầu các sở ngành, chủ đầu tư và địa phương thay đổi cách làm, đẩy mạnh phân cấp cho cấp xã để tháo gỡ khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Theo ông Tuyên, thành phố đang rà soát việc sắp xếp tổ chức bộ máy, đồng thời nghiên cứu giải thể các chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất cấp huyện để tinh gọn đầu mối và tăng tính chủ động cho cơ sở.
"Không thể bàn giao mà thiếu số liệu, thiếu hồ sơ hay thiếu con người. Phải rà soát kỹ xã nào thiếu người, ở lĩnh vực gì để bố trí phù hợp", ông Tuyên nói.
Song song đó, thành phố sẽ phân cấp thêm cho cấp xã trong các khâu kiểm đếm, lập phương án bồi thường và xử lý thủ tục đất đai.
"Những gì thuộc thẩm quyền địa phương thì phải mạnh dạn giao về địa phương làm. Không thể chờ chỉ đạo mãi mới xử lý", Chủ tịch UBND TP nhấn mạnh.
Liên quan khó khăn của nhà thầu, đại diện các ban quản lý dự án cho biết nhiều công trình bị kéo dài khiến chi phí tăng mạnh do giá vật liệu leo thang, trong khi hợp đồng ký theo hình thức trọn gói.
Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ đề nghị phân cấp để tháo gỡ khó khăn trong giải ngân vốn đầu tư công.
Có gói thầu đội chi phí gần 50% so với giá trúng thầu ban đầu khiến doanh nghiệp xin trả lại công trình vì càng làm càng lỗ.
Hiện Sở Xây dựng TP Cần Thơ đang phối hợp rà soát việc áp dụng hướng dẫn của Bộ Xây dựng về bù giá vật liệu, nhiên liệu đối với các dự án bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường.
Bí thư Thành ủy yêu cầu phải phân định rõ trách nhiệm trong từng trường hợp cụ thể. Nếu chậm tiến độ do cơ quan Nhà nước chậm bàn giao mặt bằng hoặc nguyên nhân khách quan thì thành phố phải có trách nhiệm chia sẻ với doanh nghiệp. Ngược lại, trường hợp nhà thầu yếu năng lực hoặc thi công cầm chừng sẽ bị xử lý nghiêm.
"Nhà thầu bỏ công trình thì không thể tiếp tục tham gia các dự án khác. Nhưng thành phố cũng không bỏ rơi doanh nghiệp nếu họ thực sự đồng hành, chia sẻ trách nhiệm với địa phương", Bí thư Thành ủy Lê Quang Tùng nhấn mạnh.
Lãnh đạo Thành ủy cũng yêu cầu các sở ngành nghiên cứu mạnh hơn mô hình hợp tác công tư (PPP), BT để huy động nguồn lực xã hội phát triển hạ tầng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào vốn đầu tư công như hiện nay.
