Đồng Nai đặt mục tiêu xây dựng hồ sơ trình UNESCO công nhận Vườn quốc gia Cát Tiên là Di sản thiên nhiên thế giới, đồng thời quan tâm phát triển du lịch sinh thái, kết nối các không gian di sản và tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Ngày 6/11, tại Vườn quốc gia Cát Tiên, UBND TP Đồng Nai tổ chức lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc chuyển giao Vườn về thành phố quản lý.
Toàn cảnh lễ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc chuyển giao Vườn quốc gia Cát tiên về Đồng Nai quản lý.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Út, Chủ tịch UBND TP Đồng Nai nhấn mạnh, việc chuyển giao Vườn quốc gia Cát Tiên đánh dấu sự tiếp nối trách nhiệm gìn giữ di sản thiên nhiên quý giá của đất nước. Đồng thời mở ra những yêu cầu mới đối với thành phố trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy các giá trị của vườn.
Vườn quốc gia Cát Tiên có vị trí đặc biệt trong không gian sinh thái phương Nam và gắn bó mật thiết với người dân Đồng Nai. Đây là khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao, giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ rừng, bảo tồn các loài động, thực vật quý hiếm, điều tiết nguồn nước, bảo vệ lưu vực sông Đồng Nai và duy trì cân bằng sinh thái toàn vùng. Đặc biệt, VQG Cát Tiên là vùng lõi quan trọng của Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Đồng Nai.
Với diện tích gần 72.000ha, Vườn quốc gia Cát Tiên có địa hình đa dạng, gồm núi, sông, bàu, đầm và nhiều kiểu sinh cảnh rừng đặc trưng của khu vực miền Đông Nam Bộ. Hệ sinh thái nơi đây hiện ghi nhận 1.729 loài động vật và 1.655 loài thực vật bậc cao. Nhiều loài quý hiếm có tên trong Sách đỏ Việt Nam và các danh mục bảo tồn quốc tế.
Đây là nơi sinh sống của nhiều loài động vật hoang dã như bò tót, voi, nai, voọc chà vá chân đen, vượn đen má vàng, cu li nhỏ, heo rừng cùng nhiều loài chim quý như công, trĩ. Hệ thực vật cũng rất phong phú với những loài cây gỗ quý như gõ đỏ, cẩm lai, giáng hương và các loài cây họ dầu.
Năm 2001, Vườn được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới. Năm 2005, khu đất ngập nước Bàu Sấu được công nhận là khu Ramsar có tầm quan trọng quốc tế. Năm 2012, Vườn được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Năm 2024, Cát Tiên trở thành vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam được Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) đưa vào Danh lục Xanh toàn cầu (IUCN Green List).
Các đại biểu tham quan Vườn quốc gia Cát Tiên và phòng trưng bày các tiêu bản động, thực vật.
Chủ tịch UBND TP Đồng Nai khẳng định, thành phố sẽ đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng giao thông, bảo đảm hoạt động quản lý, bảo vệ rừng được duy trì ổn định, liên tục, không bị gián đoạn sau chuyển giao. Đồng thời, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, giám sát tài nguyên rừng; chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng, ngăn chặn tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng và săn bắt động vật hoang dã.
Ngoài ra Đồng Nai sẽ xây dựng đề án trình UNESCO công nhận Vườn quốc gia Cát Tiên là Di sản thiên nhiên thế giới. Cùng với đó, tiếp tục triển khai các chương trình bảo tồn, quản lý rừng bền vững, bảo đảm thực hiện đầy đủ các tiêu chí của Khu Dự trữ sinh quyển thế giới, Danh lục Xanh và khu Ramsar Bàu Sấu.
Thành phố cũng định hướng đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế, giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững, đưa Cát Tiên trở thành điểm đến tiêu biểu về bảo tồn thiên nhiên, gắn với chiến lược phát triển xanh của địa phương.
Bên cạnh đó, Đồng Nai sẽ nghiên cứu xây dựng các mô hình sinh kế bền vững, phát triển du lịch cộng đồng, nông nghiệp sinh thái, hỗ trợ đào tạo nghề, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Quan điểm là người dân phải thực sự được hưởng lợi từ công tác bảo tồn, qua đó trở thành lực lượng đồng hành quan trọng cùng Nhà nước bảo vệ và phát huy giá trị Vườn quốc gia Cát Tiên.
Vườn quốc gia Cát Tiên có hệ sinh thái đa dạng.
Lãnh đạo thành phố còn định hướng mở rộng không gian liên kết du lịch sinh thái, kết nối các điểm đến có giá trị về thiên nhiên, lịch sử và văn hóa trong khu vực. Vườn quốc gia Cát Tiên sẽ nằm trên hai trục du lịch kết nối với sân bay Long Thành.
Bao gồm kết nối Cát Tiên với rừng phòng hộ Tân Phú, Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai và tuyến đường Mã Đà, hình thành sản phẩm du lịch "Hành trình di sản xanh". Không gian liên kết còn được mở rộng đến VQG Bù Gia Mập, núi Bà Rá - Thác Mơ, Sóc Bom Bo và Căn cứ Tà Thiết. Đây được xem là hướng phát triển nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch sinh thái, lịch sử, văn hóa, đồng thời tạo thêm động lực phát triển kinh tế cho các địa phương.
Hướng tới kỷ niệm 330 năm hình thành và phát triển vùng đất Đồng Nai (1698-2028), thành phố dự kiến tổ chức thả 330 cá thể nai trở về môi trường tự nhiên. Ông Nguyễn Văn Út khẳng định, TP Đồng Nai cam kết quản lý, bảo vệ và phát huy hiệu quả các giá trị của Vườn quốc gia Cát Tiênn; kết hợp hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên với phát triển kinh tế - xã hội, giữa bảo vệ môi trường với nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Trước đó, ngày 27/10, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã ký Quyết định số 2058/QĐ-TTg về việc chuyển giao VQG Cát Tiên, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), về UBND TP Đồng Nai quản lý.
Theo quyết định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm bàn giao nguyên trạng tổ chức bộ máy, nhân sự, tài nguyên rừng, đất đai, tài sản, tài chính, tài liệu cùng các quyền và nghĩa vụ liên quan của VQG Cát Tiên cho UBND TP Đồng Nai theo quy định. UBND TP Đồng Nai tổ chức tiếp nhận và quản lý nguyên trạng Vườn theo quy định pháp luật.
Vườn quốc gia Cát Tiên được bao quanh bởi hơn 80km sông Đồng Nai, chứa đựng nguồn gene đa dạng sinh học phong phú. Vườn có chức năng quan trọng trong việc kiến tạo hệ sinh thái, bảo tồn đa dạng sinh học, đồng thời đóng góp vai trò to lớn trong việc tạo sinh kế và củng cố đời sống cho người dân vùng đệm.