Đầu tư cao tốc Quảng Ngãi - Đăk Hà: Không chỉ nhìn vào lưu lượng xe để tính hiệu quả

Theo Bộ Xây dựng, lưu lượng phương tiện chưa thể phản ánh đầy đủ hiệu quả của cao tốc Quảng Ngãi - Đăk Hà. Hồ sơ dự án cần làm rõ và lượng hóa thêm các tác động về việc làm, tăng trưởng kinh tế và sử dụng nguồn lực.

Cần lượng hóa đầy đủ hiệu quả kinh tế - xã hội

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính góp ý hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đường bộ cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum đoạn Quảng Ngãi - Đăk Hà (Km0-Km136).

Cơ bản thống nhất sự cần thiết đầu tư dự án, song Bộ Xây dựng cho rằng, theo kết quả tính toán các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế - xã hội, nếu chỉ căn cứ vào lưu lượng phương tiện sẽ không thể hiện hết những lợi ích mà dự án mang lại cho địa phương nói riêng, vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên nói chung.

Do đó, Bộ Xây dựng đề nghị rà soát, bổ sung và thuyết minh rõ cơ sở chính trị, căn cứ pháp lý, cơ sở thực tiễn để luận chứng sự cần thiết đầu tư dự án cho phù hợp.

Theo Bộ Xây dựng, hồ sơ dự án cần bổ sung thuyết minh chi tiết việc hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội trong phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực; đồng thời đánh giá tác động của hoạt động xây dựng, tạo việc làm, đóng góp tăng trưởng kinh tế...

Qua đó, đưa ra các kết quả chỉ tiêu đánh giá định lượng, làm cơ sở xác định sự cần thiết đầu tư theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Đối với hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, Bộ Xây dựng đề nghị UBND tỉnh Quảng Ngãi chỉ đạo các cơ quan liên quan nghiên cứu kỹ điều kiện địa hình, địa chất, thủy văn, nguy cơ sạt lở, lũ quét và các yếu tố bất lợi khác, bảo đảm an toàn công trình và ổn định lâu dài trong quá trình khai thác.

Cùng với đó, cần rà soát, làm rõ phạm vi đầu tư các đoạn tuyến kết nối, các nút giao từ đường hiện hữu đến đường cao tốc, bảo đảm tính đồng bộ, hiệu quả khi đưa công trình vào sử dụng.

Đặc biệt, Bộ Xây dựng lưu ý kết quả thiết kế cho thấy dự án sử dụng khối lượng lớn công trình cầu, hầm trong điều kiện địa hình khó khăn.

"Quá trình nghiên cứu tiếp theo cần khảo sát, đánh giá kỹ lưỡng, so sánh các phương án về đầu tư công trình cầu, hầm và hướng tuyến nhằm lựa chọn phương án đầu tư hiệu quả, phù hợp quy hoạch, tiết kiệm chi phí đầu tư", văn bản nêu.

Các cơ quan liên quan cũng được đề nghị rà soát, đánh giá đầy đủ phương án tổ chức thi công, nhu cầu đường công vụ, bãi đổ thải, vị trí mỏ vật liệu và khả năng đáp ứng vật liệu xây dựng thông thường, bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai dự án.

Bên cạnh đó, cần rà soát sự phù hợp giữa tiến độ thực hiện dự án, nhu cầu vốn và khả năng cân đối nguồn vốn ngân sách nhà nước theo từng giai đoạn; xây dựng biểu tiến độ tổng thể dự án để hoàn thành theo đúng tiến độ đề ra, tránh việc phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh trong quá trình thực hiện.

Chỉ đề xuất cơ chế đặc thù thực sự cần thiết 

Về cân đối vốn cho dự án, Bộ Xây dựng cho biết, trên cơ sở chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ, ngày 7/7/2026, Bộ đã có văn bản gửi Bộ Tài chính về việc rà soát, xác định hình thức đầu tư, quy mô đầu tư, sự phù hợp giữa nhu cầu vốn đầu tư với các tiêu chuẩn, định mức kinh tế kỹ thuật; đồng thời đánh giá chi tiết về hiệu quả, khả năng hấp thụ vốn đối với dự án.

Tuy nhiên, tại thời điểm đó, dự án chưa xác định hình thức đầu tư và chưa tổ chức triển khai lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Theo Bộ Xây dựng, UBND tỉnh Quảng Ngãi cần phối hợp chặt chẽ với Bộ quản lý chuyên ngành để hoàn thiện thủ tục đăng ký kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030. Đây là cơ sở xác định khả năng cân đối nguồn vốn cho dự án, đồng thời tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, chấp thuận.

Đối với cơ chế, chính sách đặc thù, Bộ Xây dựng đề nghị chỉ đề xuất những cơ chế thực sự cần thiết, có phạm vi và thời gian áp dụng cụ thể, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư, tăng cường công khai, minh bạch.

Hồ sơ cũng cần phân tích rõ lợi ích, tác động và biện pháp kiểm soát rủi ro khi áp dụng; đồng thời làm rõ sự cần thiết, cơ sở pháp lý, đánh giá đầy đủ tác động và tính khả thi của từng cơ chế.

Những nội dung này được Bộ Xây dựng đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện trong quá trình hoàn chỉnh hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án.