Các đại biểu đề nghị hoàn thiện cơ chế bồi thường, giải phóng mặt bằng và phân bổ rủi ro trong triển khai dự án. Trong đó, cần có cơ chế loại trừ trách nhiệm của nhà đầu tư những chậm trễ xuất phát từ quy hoạch, giải phóng mặt bằng .
Sáng 11/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phát triển đô thị.
Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn Quảng Ninh). Ảnh: Media Quốc hội.
Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn Quảng Ninh) quan tâm là cơ chế bồi thường, giải phóng mặt bằng đối với tài sản công.
Theo đại biểu, thực tế cho thấy khi di dời, tái lập công trình công cộng, yêu cầu về quy chuẩn kỹ thuật và quy hoạch tại vị trí mới thường cao hơn nhiều so với thời điểm công trình được đầu tư ban đầu.
Trong khi đó, nếu mức bồi thường chỉ tính theo giá trị công trình cũ, nguồn kinh phí có thể không đủ để xây dựng công trình mới đáp ứng đầy đủ quy chuẩn, tiêu chuẩn và yêu cầu quy hoạch.
Khi đó, đơn vị quản lý tài sản công có thể phải bổ sung nguồn vốn ngoài dự toán được phê duyệt hoặc chấp nhận xây dựng công trình thay thế không đạt yêu cầu. Cả hai phương án đều không phù hợp với yêu cầu quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản công.
Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế cho phép hoàn trả bằng công trình trên cơ sở văn bản đề nghị tự nguyện của đơn vị có tài sản, đồng thời không làm mất quyền được bồi thường bằng tiền theo quy định của pháp luật về đất đai.
Theo đại biểu, cơ chế này có thể bảo đảm giá trị và công năng của tài sản công, duy trì liên tục việc cung cấp các dịch vụ hạ tầng thiết yếu, đồng thời giúp đơn vị quản lý công trình sớm thống nhất phương án, rút ngắn thời gian đàm phán và hạn chế phát sinh khiếu nại trong quá trình bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Đại biểu Nguyễn Cao Sơn (đoàn TP Hải Phòng). Ảnh: Media Quốc hội.
Cũng liên quan đến quá trình triển khai dự án, đại biểu Nguyễn Cao Sơn (đoàn TP Hải Phòng) cũng cho rằng cần bảo đảm sự cân xứng giữa rủi ro kinh doanh và rủi ro phát sinh từ phía cơ quan quản lý nhà nước.
Một số quy định cho phép chấm dứt ưu đãi, yêu cầu nhà đầu tư bồi hoàn khi không bảo đảm tiến độ, vốn hoặc các cam kết. Tuy nhiên, cần loại trừ những trường hợp nguyên nhân xuất phát từ phía Nhà nước.
Đại biểu đề nghị tiến độ thực hiện dự án chỉ được tính khi mặt bằng của từng phân kỳ đã đủ điều kiện thi công. Thời gian chậm do quy hoạch, giải phóng mặt bằng, xác định giá đất, cấp phép, đấu nối hạ tầng hoặc các nghĩa vụ thuộc trách nhiệm của cơ quan nhà nước cần được loại trừ và gia hạn tương ứng.
Trước khi áp dụng biện pháp thu hồi ưu đãi, cần có thời hạn để nhà đầu tư khắc phục; trường hợp phải bồi hoàn thì chỉ nên tính trên phần nghĩa vụ thực tế vi phạm.
Theo đại biểu, nhà đầu tư phải chịu rủi ro kinh doanh nhưng không nên phải gánh cả những rủi ro xuất phát từ thủ tục hành chính.
Một vấn đề khác được đại biểu Nguyễn Cao Sơn lưu ý là việc điều chỉnh quy hoạch. Theo đại biểu, dự thảo cho phép phê duyệt quy hoạch chi tiết trước quy hoạch chung trong một số trường hợp.
Tuy nhiên, nếu sau đó quy hoạch chung được điều chỉnh khiến quy hoạch chi tiết không còn phù hợp, dự thảo chưa làm rõ cách xử lý đối với chi phí mà nhà đầu tư đã bỏ ra để thiết kế, huy động vốn và triển khai dự án trên cơ sở quy hoạch được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Đại biểu đề nghị trường hợp việc điều chỉnh quy hoạch không xuất phát từ lỗi của nhà đầu tư thì cần dừng tính tiến độ, gia hạn thời gian thực hiện dự án và thời hạn sử dụng đất; đồng thời bảo toàn các quyền đã được xác lập hợp pháp và có cơ chế xử lý các chi phí hợp lý, hợp pháp đã phát sinh.
"Nhà nước được quyền thay đổi quy hoạch vì lợi ích công, nhưng phải chịu trách nhiệm về hệ quả của quyết định đó", đại biểu nói.