Thảo luận về dự án Nghị quyết giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp, các đại biểu Quốc hội đề nghị nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp đối với ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng, tránh tình trạng doanh nghiệp chỉ vừa vượt ngưỡng đã mất toàn bộ ưu đãi.
Không để ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng trở thành rào cản doanh nghiệp lớn lên
Chiều 22/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận ở hội trường về dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.
Đại biểu Nguyễn Thành Trung (đoàn TP Hải Phòng). Ảnh: Media Quốc hội.
Đại biểu Nguyễn Thành Trung (đoàn TP Hải Phòng) ủng hộ chủ trương giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng trong hai năm 2026-2027.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị xử lý hợp lý ngưỡng chuyển tiếp tại mức doanh thu 10 tỷ đồng. Theo đại biểu, dự thảo hiện quy định chỉ cần doanh nghiệp vượt ngưỡng một mức rất nhỏ là không còn được hưởng toàn bộ ưu đãi. Cách thiết kế này có thể tạo ra sự chênh lệch đáng kể về chính sách giữa các doanh nghiệp có quy mô doanh thu gần tương đương.
Đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hoặc ưu đãi theo bậc doanh thu, qua đó bảo đảm công bằng và không làm giảm động lực mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Đồng thời, đề nghị Chính phủ tiếp tục đánh giá kỹ tác động và xem xét mở rộng đối tượng được hưởng chính sách đối với nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ có doanh thu từ 10 tỷ đồng trở lên, nhằm tăng khả năng hỗ trợ khu vực doanh nghiệp này.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc xử lý đối với số thuế đã tạm nộp trong 8 tháng đầu năm 2026 theo hướng quy định rõ việc bù trừ hoặc hoàn thuế được thực hiện theo hướng đơn giản, chủ động, dựa trên dữ liệu mà cơ quan thuế đã có, không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính đối với người dân và doanh nghiệp.
Đồng thời, cần làm rõ nguyên tắc xác định doanh thu đối với doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp chia tách, sáp nhập và doanh nghiệp có kỳ tính thuế khác năm dương lịch.
Cùng với đó là thiết kế cơ chế kiểm soát phù hợp nhằm ngăn ngừa việc chia tách doanh thu để được hưởng ưu đãi không đúng với bản chất của chính sách.
Theo đại biểu, việc quy định rõ những trường hợp này là cần thiết để vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp, vừa hạn chế khả năng lợi dụng chính sách thuế.
Cùng thảo luận, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cũng đề nghị cân nhắc kỹ cách thức áp dụng ngưỡng 10 tỷ đồng.
Đại biểu phân tích, giữa một doanh nghiệp có doanh thu 9,9 tỷ đồng và một doanh nghiệp có doanh thu 10,1 tỷ đồng, chênh lệch về quy mô kinh doanh rất nhỏ nhưng chênh lệch về chính sách thuế có thể tương đối lớn.
Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế chuyển tiếp đối với trường hợp doanh thu vượt không đáng kể so với ngưỡng 10 tỷ đồng, có thể theo hướng mức ưu đãi giảm dần thay vì bị cắt bỏ đột ngột.
"Doanh nghiệp phát triển và tăng doanh thu thì nghĩa vụ thuế có thể tăng nhưng không nên tăng đột ngột đến mức tạo ra động cơ không muốn lớn lên của doanh nghiệp", đại biểu Thạch Phước Bình nhấn mạnh.
Giảm thuế phải đi đôi với giảm thủ tục, quản lý bằng dữ liệu
Qua nghiên cứu báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đại biểu Nguyễn Thành Trung cho rằng khó khăn của hộ kinh doanh, doanh nghiệp hiện nay không chỉ nằm ở mức thuế phải nộp mà còn ở chi phí tuân thủ thuế.
Các chi phí này bao gồm kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử, thực hiện chế độ kế toán và các thủ tục liên quan.
"Nếu chỉ giảm 30% số thuế mà không giảm thủ tục thì hiệu quả chính sách sẽ chưa trọn vẹn", đại biểu nhấn mạnh.
Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long). Ảnh: Media Quốc hội.
Đồng tình quan điểm của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra về việc giảm gánh nặng thuế phải đi đôi với tạo thuận lợi trong phương thức nộp thuế, đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng, nếu chính sách giảm 30% tiền thuế nhưng lại buộc doanh nghiệp phát sinh thêm đáng kể chi phí kế toán, chứng minh điều kiện, xin xác nhận hoặc giải trình thì hiệu quả hỗ trợ thực tế sẽ bị giảm.
Do đó, đại biểu đề nghị quán triệt nguyên tắc không thiết kế thêm thủ tục xin hưởng giảm thuế. Người nộp thuế đủ điều kiện được áp dụng chính sách theo cơ chế tự xác định, tự kê khai; cơ quan thuế thực hiện kiểm soát trên cơ sở dữ liệu.
"Việc giảm gánh nặng thuế phải đi đôi với tạo thuận lợi trong phương thức nộp thuế", đại biểu nêu rõ.
Đại biểu cũng lưu ý, đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng có thể tạo động cơ chia tách doanh nghiệp hoặc chuyển dịch doanh thu nhằm hưởng ưu đãi.
Vì vậy, cần bổ sung hoặc giao Chính phủ quy định rõ nguyên tắc chống phân tách nhân tạo. Doanh thu cần được xem xét cộng gộp trong những trường hợp có dấu hiệu chia tách nhằm mục đích chủ yếu để hưởng chính sách, nhất là giữa các chủ thể có quan hệ liên kết, cùng chủ sở hữu, cùng hoạt động kinh doanh hoặc có giao dịch chuyển doanh thu không phù hợp với bản chất kinh tế.
Theo đại biểu, cơ chế kiểm soát nên dựa chủ yếu trên hóa đơn điện tử, dữ liệu đăng ký kinh doanh, dữ liệu ngân hàng và cơ sở dữ liệu quản lý thuế thay vì yêu cầu tất cả người nộp thuế phải cung cấp thêm hồ sơ.
"Đó cũng là hướng quản lý thuế hiện đại, quản lý theo rủi ro và dữ liệu, không quản lý bằng việc tăng thêm thủ tục cho toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp", đại biểu nói.