Đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội, viễn thông, trí tuệ nhân tạo (AI) trong phổ biến, giáo dục pháp luật; đồng thời ngăn chặn tình trạng cắt xén, trích dẫn sai bối cảnh để làm sai lệch nội dung của chính sách.
Chiều 9/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).
Tham gia thảo luận, Đại tá Nguyễn Trung Kiên, Phó Giám đốc Học viện an ninh nhân dân (đoàn Đại biểu Quốc hội TP Đồng Nai) đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội, mạng viễn thông và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đối với người sử dụng tại Việt Nam.
Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (đoàn TP Đồng Nai). Ảnh: Media Quốc hội.
Theo đại biểu, thời gian qua xuất hiện nhiều vụ việc vi phạm trên mạng xã hội, trong đó có một số đối tượng được cho là giang hồ mạng, người có ảnh hưởng trên mạng xã hội có hành vi đe dọa, khủng bố tinh thần, sử dụng ngôn từ phản cảm, đưa thông tin sai lệch, chưa kiểm chứng, gây ảnh hưởng đến trật tự xã hội và nhận thức của người sử dụng.
Mặc dù cơ quan chức năng đã xử lý và phối hợp với các nền tảng để gỡ bỏ nội dung vi phạm, đại biểu cho rằng cần đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của chính các nền tảng này trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.
"Những nền tảng mạng xã hội này hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam, phải thực hiện theo đúng quy định pháp luật Việt Nam và phải có trách nhiệm xã hội với công dân Việt Nam", đại biểu nhấn mạnh.
Đại biểu đề nghị dự thảo luật quy định rõ trách nhiệm của các nền tảng số trong việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật, đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể về hình thức, nội dung.
Theo đó, có thể yêu cầu nền tảng số hiển thị cảnh báo pháp luật khi người dùng mở ứng dụng hoặc sử dụng dòng chữ chạy, phụ đề để cảnh báo các hành vi vi phạm. Đại biểu dẫn chứng việc một số nền tảng truyền hình từng hiển thị cảnh báo về hành vi cá độ, đặt cược bóng đá, qua đó giúp người xem nhận diện hành vi vi phạm và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.
Đối với các nền tảng AI, đại biểu đề nghị khi cung cấp thông tin pháp luật phải dẫn nguồn; trường hợp thông tin chưa được kiểm chứng cần có cảnh báo rõ ràng để người sử dụng nhận biết.
Đối với các doanh nghiệp viễn thông, truyền thông, cần phối hợp với cơ quan chức năng gửi cảnh báo đến người dân khi phát sinh các vấn đề cần lưu ý, tương tự việc cảnh báo phòng, chống cháy nổ, cuộc gọi lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật giao thông.
Theo đại biểu, việc xác lập rõ trách nhiệm của các nền tảng số, mạng xã hội, AI và doanh nghiệp viễn thông sẽ góp phần đổi mới phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật, tăng khả năng tiếp cận và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người dân trong môi trường số.
Đại biểu Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên). Ảnh: Media Quốc hội.
Cùng thảo luận, đại biểu Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên) đề nghị bổ sung quy định xử lý hành vi cố ý cắt xén, trích dẫn không đầy đủ hoặc tách rời bối cảnh quy định pháp luật, chính sách nhằm làm sai lệch nội dung, ý nghĩa hoặc mục đích của quy định được truyền thông.
Theo đại biểu, trên mạng xã hội hiện nay, thông tin sai lệch không chỉ xuất hiện dưới dạng bịa đặt hoàn toàn mà còn thông qua việc trích dẫn một phần điều luật, sau đó lồng ghép bình luận, suy diễn hoặc dẫn dắt dư luận theo hướng gây hiểu nhầm.
"Người đăng có thể không thay đổi một chữ của điều luật nhưng bằng cách bỏ đi bối cảnh, điều kiện áp dụng hoặc các quy định liên quan, họ làm cho người tiếp nhận hiểu sai hoàn toàn tinh thần và mục đích của quy định đó", đại biểu phân tích.
Theo đại biểu, hình thức này có khả năng lan truyền nhanh, gây tác động không kém việc bịa đặt thông tin nhưng chưa được phản ánh rõ trong nhóm các hành vi bị nghiêm cấm của dự thảo.
Vì vậy, đại biểu đề nghị mở rộng quy định từ hành vi truyền đạt sai lệch sang hành vi cung cấp, trích dẫn, cắt xén hoặc sử dụng thông tin pháp luật không đầy đủ, không đúng bối cảnh nhằm làm sai lệch nội dung, ý nghĩa của pháp luật, chính sách.
Tuy nhiên, quy định cần được thiết kế chặt chẽ để không ảnh hưởng đến quyền bình luận, phản biện chính sách, hoạt động báo chí và nghiên cứu khoa học. "Dấu hiệu vi phạm nên gắn với mục đích hoặc hậu quả làm sai lệch nội dung, ý nghĩa của quy định", đại biểu Nguyễn Văn Huy nhấn mạnh.