Từ công tác tuần đường chủ yếu thực hiện thủ công, ngành đường sắt đang hướng tới ứng dụng xe cơ giới và công nghệ giám sát để nâng cao hiệu quả kiểm tra hạ tầng, đồng thời giảm rủi ro cho lực lượng làm việc ngoài hiện trường.
Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) vừa đề nghị Cục Đường sắt Việt Nam cho phép sử dụng kết quả đề tài khoa học công nghệ cấp Bộ về nghiên cứu, chế tạo và thử nghiệm xe cơ giới phục vụ công tác kiểm tra, tuần đường sắt để nghiên cứu áp dụng rộng rãi trong thực tiễn.
Xe tuần đường do Công ty CP Đường sắt Hà Lạng nâng cấp thiết kế, chế tạo.
Sản phẩm của đề tài là xe tuần đường – thiết bị hỗ trợ công nhân kiểm tra kết cấu hạ tầng và hành lang an toàn giao thông đường sắt. Sau khi được bàn giao cho Công ty CP Đường sắt Hà Lạng tiếp tục nghiên cứu, thiết bị đã được cải tiến thiết kế và nâng cấp tính năng để phù hợp hơn với điều kiện khai thác của đường sắt Việt Nam.
Theo VNR, xe tuần đường sử dụng động cơ 4 kỳ, được tích hợp camera hành trình ghi nhận hình ảnh hạ tầng và hành lang an toàn trong suốt quá trình làm nhiệm vụ. Trên xe có thể lắp điện thoại thông minh cài phần mềm giám sát hành trình, cho phép theo dõi vị trí, tốc độ và lộ trình tuần đường trên bản đồ số đường sắt quốc gia.
Qua thời gian vận hành thử nghiệm, xe cho thấy khả năng hoạt động ổn định, không ảnh hưởng đến hệ thống thông tin tín hiệu và có thể di chuyển trên nhiều địa hình phức tạp như cầu dài, hầm hoặc khu vực có độ dốc lớn. Với trọng lượng khoảng 37kg, người lao động có thể nhanh chóng đưa xe ra khỏi phạm vi đường sắt trong thời gian ngắn khi có tàu đến, bảo đảm an toàn tác nghiệp.
Theo VNR, hiện công tác tuần đường trên mạng lưới đường sắt quốc gia chủ yếu vẫn thực hiện thủ công. Công nhân phải đi bộ trên các cung đoạn dài 8–10km để kiểm tra, phát hiện sự cố và kịp thời xử lý hoặc báo cáo khắc phục nhằm bảo đảm an toàn chạy tàu. Điều kiện làm việc ngoài hiện trường thường xuyên chịu ảnh hưởng của thời tiết khắc nghiệt, trong khi tiếng ồn tại các đoạn tuyến đi song song với đường bộ khiến việc nhận biết tàu đến gặp nhiều khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn lao động.
Vận hành thử nghiệm xe tuần đường trên cầu đường sắt khu vực núi.
Trước thực tế này, VNR đang thúc đẩy nghiên cứu áp dụng rộng rãi xe tuần đường trên toàn mạng lưới, đồng thời phát triển thiết bị cảnh báo tàu tích hợp trên xe. Theo phương án nghiên cứu, thiết bị sẽ kết nối tín hiệu với đầu máy; khi tàu còn cách vị trí công nhân khoảng 2,5km sẽ phát cảnh báo để người lao động chủ động rời khỏi khu vực nguy hiểm.
Không chỉ phục vụ công nhân tuần đường, công nghệ cảnh báo này còn có thể mở rộng áp dụng cho nhân viên gác chắn, trực ban chạy tàu và các đơn vị thi công trên đường sắt.
Đại diện VNR cho biết, đây là một trong những giải pháp cấp thiết nhằm nâng cao an toàn chạy tàu, cải thiện điều kiện làm việc và tăng năng suất lao động cho lực lượng trực tiếp làm việc ngoài hiện trường.
