Từ những công trường đang chạy đua với thời gian, những tuyến đường đang mở, những không gian đô thị chuẩn bị chuyển mình, TP Đồng Nai đang đứng trước bước ngoặt lớn để bứt phá.
Nhộn nhịp công trường cao tốc, sân bay
Những ngày cuối tháng 8, trên các công trường ở TP Đồng Nai, hàng vạn công nhân vẫn miệt mài thi công giữa những cơn mưa nắng thất thường. Từ sân bay Long Thành, các tuyến cao tốc, vành đai, đường tỉnh đến những trục xuyên đô thị, ven sông, một mạng lưới hạ tầng mới đang dần thành hình.
Toàn cảnh trung tâm thành phố Đồng Nai.
Chỉ khoảng 4 tháng kể từ ngày 30/4/2026, khi TP Đồng Nai chính thức được thành lập, thay đổi đã bắt đầu hiện rõ trên thực địa. Tâm điểm của mạng lưới hạ tầng là Cảng hàng không quốc tế Long Thành, công trình đang bước vào chặng nước rút để hướng tới khai thác cuối năm 2026.
Để phục vụ sân bay, hàng loạt tuyến giao thông kết nối cũng được tăng tốc. Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây đang hoàn thiện các hạng mục quan trọng, tăng năng lực kết nối trực tiếp TP.HCM với sân bay.
Cùng đó, cao tốc Bến Lức - Long Thành, Biên Hòa - Vũng Tàu, Vành đai 3 TP.HCM, các tuyến quốc lộ 25B, 25C, đường tỉnh 769, 773, 770B đang mở thêm nhiều hướng tiếp cận sân bay từ các khu vực trong thành phố.
Nhờ vậy, những khu vực trước đây nằm cách xa các trung tâm đô thị, khi được kết nối bằng những tuyến đường lớn, sẽ có thêm điều kiện phát triển khu đô thị, logistics, công nghiệp, thương mại và dịch vụ. Đó cũng là cách không gian TP Đồng Nai đang được mở rộng tạo ra nhiều cực phát triển bằng hạ tầng.
Ở khu vực trung tâm, khu công nghiệp Biên Hòa 1, nơi gắn với lịch sử công nghiệp của Đồng Nai qua nhiều thập niên đang được tính toán chuyển đổi công năng, định hướng hình thành Trung tâm Chính trị - hành chính mới.
Trong khi đó, các tuyến ven sông đang mở tạo thêm một trục xuyên đô thị và mở rộng không gian công cộng ven sông.
Sân bay Long Thành tạo khác biệt
Trong cấu trúc mới, sân bay Long Thành là yếu tố tạo ra khác biệt lớn nhất. Khi đi vào khai thác, sân bay sẽ không chỉ là một đầu mối hàng không mà còn tạo nhu cầu lớn về logistics, lưu trú, thương mại, tài chính, hội nghị, du lịch…
Sân bay Long Thành hiện đang tăng tốc về đích.
Theo PGS.TS Trịnh Tú Anh, Viện Đô thị Thông minh và Quản lý, Đại học Kinh tế TP.HCM, sân bay Long Thành có thể trở thành hạt nhân thúc đẩy mô hình đô thị sân bay, kéo theo sự phát triển của nhiều loại hình dịch vụ, thương mại và du lịch.
Khi hoàn thành, quy mô sân bay Long Thành sẽ tạo dư địa lớn cho hệ sinh thái dịch vụ phi hàng không phát triển, từ khách sạn, trung tâm hội nghị đến mua sắm, giải trí và các dịch vụ phục vụ hành khách quốc tế.
Không gian hưởng lợi cũng không chỉ nằm quanh sân bay. Các tuyến kết nối Long Thành với Biên Hòa, TP.HCM và các đô thị lân cận sẽ hình thành những hành lang phát triển mới, đưa logistics, thương mại và dịch vụ lan tỏa theo mạng lưới giao thông.
Theo đó, Long Thành - Nhơn Trạch và vùng phụ cận sân bay có thể trở thành cực phát triển về hàng không, logistics, công nghệ cao và dịch vụ quốc tế. Trong khi đó, hành lang Biên Hòa - Long Thành - Phước An và các tuyến kết nối Dầu Giây mở thêm dư địa cho cảng, logistics, công nghiệp và dịch vụ liên vùng.
Như vậy, TP Đồng Nai trong tương lai sẽ không phát triển theo mô hình chỉ có một trung tâm. Các cực Long Thành - Nhơn Trạch, Biên Hòa, hành lang Phước An và các khu vực dọc những trục giao thông lớn sẽ đảm nhận những chức năng khác nhau nhưng được liên kết trong cùng một mạng lưới. Đây cũng là nền tảng để thành phố hướng tới mô hình đô thị đa trung tâm, xanh và thông minh.
Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, sân bay Long Thành khi kết nối với hệ thống cao tốc, vành đai, logistics và các hạ tầng chiến lược khác sẽ tạo cho Đồng Nai một tọa độ phát triển có sức cạnh tranh cao trong vùng Đông Nam Bộ.
Lợi thế này mở ra cơ hội để thành phố Đồng Nai phát triển công nghiệp công nghệ cao, kinh tế hàng không, logistics, thương mại, tài chính, dịch vụ và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, tận dụng vị trí liền kề TP.HCM để thu hút nhân lực, tri thức và dòng vốn chất lượng cao.
Hạ tầng tạo ra giá trị mới
Ngày 21/7/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TW về xây dựng và phát triển TP Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065. Nghị quyết xác định đến năm 2035, Đồng Nai trở thành đô thị sân bay, đô thị ven sông, đa trung tâm, đa mục tiêu, xanh, thông minh; đến năm 2065 trở thành thành phố kết nối toàn cầu, thuộc nhóm các đô thị sân bay đa chức năng. Tầm nhìn ấy đang dần được hiện thực hóa tại Đồng Nai.
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây giúp kết nối TP.HCM với sân bay Long Thành.
Trao đổi với PV Báo Xây dựng, ông Nguyễn Kim Long, Phó chủ tịch Thường trực UBND TP Đồng Nai cho rằng, thành phố đang có cơ hội rất lớn để chuyển lợi thế về vị trí và hạ tầng thành năng lực cạnh tranh thực chất.
Theo ông Long, sân bay, cao tốc hay các tuyến kết nối mới chỉ là điều kiện cần. Hạ tầng chỉ thực sự tạo ra tăng trưởng khi giúp giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian di chuyển, mở rộng không gian đầu tư, tạo việc làm chất lượng cao và nâng cao chất lượng sống.
"Hạ tầng có thể mở đường, nhưng môi trường đầu tư và chất lượng quản trị mới quyết định dòng vốn có đi vào, ở lại và phát triển hay không", ông Long chia sẻ.
Để biến lợi thế hạ tầng thành động lực tăng trưởng, Đồng Nai xác định 3 hướng đột phá: tổ chức quy hoạch đồng bộ quanh sân bay Long Thành, các tuyến cao tốc, vành đai, cảng và trục sông Đồng Nai; xây dựng mạng lưới giao thông - logistics đa phương thức.
Đồng thời chuyển mạnh sang công nghiệp công nghệ cao, kinh tế hàng không, logistics hiện đại, dịch vụ chất lượng cao và kinh tế số.
Cùng đó là cải cách thủ tục hành chính, công khai quy hoạch, nâng cao tính dự báo và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng đầu mối.
Hình thành hệ sinh thái đô thị sân bay
Theo định hướng của Đồng Nai, phát triển hạ tầng phải đi cùng tổ chức lại không gian đô thị và kinh tế. Thành phố không để xảy ra tình trạng "đường mở đến đâu, đô thị tự phát lan theo đến đó". Mỗi tuyến đường, nhà ga, cảng và nút giao phải gắn với chức năng kinh tế, đô thị và dịch vụ rõ ràng.
Theo đó, khu vực Long Thành - Nhơn Trạch và vùng phụ cận sân bay được định hướng hình thành hệ sinh thái đô thị sân bay, phát triển
logistics giá trị cao, thương mại, tài chính, hội nghị - triển lãm, lưu trú, y tế, giáo dục và dịch vụ phục vụ chuyên gia.