Chi phí logistics tăng lên mức chưa từng có, vượt cả giai đoạn dịch COVID-19, đang tạo áp lực lớn lên hoạt động sản xuất, xuất khẩu. Doanh nghiệp kiến nghị đẩy nhanh đầu tư hạ tầng và triển khai các giải pháp đồng bộ để kéo giảm chi phí.
Chi phí logistics tăng chưa từng có
Chi phí logistics đang trở thành gánh nặng lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Tại cuộc gặp giữa các doanh nghiệp TP.HCM nhằm bàn giải pháp ứng phó với biến động chi phí logistics, nhiều ý kiến cho rằng mức tăng hiện nay còn khốc liệt hơn cả giai đoạn đại dịch Covid-19.
Chi phí logistics tăng cao đang tạo áp lực lớn lên hoạt động sản xuất, xuất khẩu của doanh nghiệp.
Bà Đặng Minh Phương, Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc MP Logistics, Chủ tịch Hiệp hội Logistics và Cảng biển TP.HCM (HLA), cho biết sau 31 năm hoạt động trong ngành, đây là thời điểm doanh nghiệp chịu áp lực chi phí lớn nhất.
Theo bà, dù báo cáo Logistics Việt Nam 2025 của Bộ Công Thương cho thấy chi phí logistics chiếm khoảng 17-18% GDP, song trên thực tế con số hiện đã vượt 20% GDP.
Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố như bất ổn địa chính trị, hạ tầng quá tải, phát sinh nhiều loại phí và tình trạng thiếu hụt nhân lực. Đơn cử, lương tài xế container đã tăng từ khoảng 25 triệu đồng lên 40-50 triệu đồng/tháng nhưng doanh nghiệp vẫn khó tuyển dụng.
Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sinh, cho biết chi phí vận chuyển tăng mạnh đang bào mòn lợi nhuận của doanh nghiệp. Nếu trước đây mỗi tháng doanh nghiệp chỉ chi khoảng 7-8 tỷ đồng tiền cước tàu thì riêng tháng 6 vừa qua con số này đã tăng lên 17 tỷ đồng. Cộng thêm các khoản phụ phí logistics khoảng 5 tỷ đồng, tổng chi phí lên tới 22 tỷ đồng, chiếm hơn một nửa lợi nhuận gộp trong tháng.
Đầu tư hạ tầng giao thông đa phương thức được kỳ vọng là giải pháp căn cơ để kéo giảm chi phí logistics.
Trong khi đó, ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Vina T&T Group, cho biết giá cước vận chuyển trái cây tươi đã tăng từ khoảng 2.800 USD lên 7.600 USD mỗi container chỉ sau hơn một tháng.
Không chỉ chi phí tăng gần 200%, doanh nghiệp còn gặp khó khi khan hiếm container và thời gian vận chuyển kéo dài, buộc nhiều lô hàng phải chuyển sang đường hàng không với chi phí cao hơn.
Theo đại diện ICD Cái Mép, lượng hàng lưu kho xuất khẩu sang Mỹ và Canada trong quý II chỉ còn khoảng 20-30% so với cùng kỳ năm trước, trong đó nhóm hàng nội thất và nhựa giảm mạnh nhất.
Cần tối ưu nguồn lực và đầu tư hạ tầng
Để giảm áp lực chi phí, bà Đặng Minh Phương cho rằng doanh nghiệp cần đẩy mạnh mô hình kinh tế chia sẻ, sử dụng chung hạ tầng logistics và tối ưu phương tiện vận tải thay vì đầu tư riêng lẻ.
Theo đó, doanh nghiệp nên thuê ngoài dịch vụ logistics, chia sẻ kho bãi, hạn chế xe chạy rỗng và hình thành các trung tâm logistics chuyên biệt theo từng nhóm ngành nhằm giảm chi phí vận hành.
Các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực logistics và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Bà cũng khuyến nghị doanh nghiệp thay đổi phương thức quản trị tồn kho, nhận hàng theo nhu cầu thay vì dự trữ số lượng lớn để giảm áp lực vốn lưu động. Đồng thời, cần thay đổi tư duy thương mại theo hướng chủ động hơn trong khâu vận tải để gia tăng giá trị và nâng cao khả năng cạnh tranh.
Về phía cơ quan quản lý, ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, cho biết logistics là một trong năm ngành kinh tế trọng điểm của thành phố, đóng góp khoảng 23-24% tăng trưởng. TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm tỷ trọng chi phí logistics xuống còn 11-14% GRDP.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố đang tập trung đầu tư hạ tầng giao thông đa phương thức, đẩy nhanh tiến độ các dự án Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc TP.HCM - Chơn Thành, TP.HCM - Cần Thơ và mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
Bên cạnh đó, thành phố sẽ phát triển tuyến đường sắt container kết nối các khu công nghiệp với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, đồng thời cải tạo, nạo vét hệ thống đường thủy nội địa nhằm tăng năng lực vận tải và giảm chi phí logistics.
Theo ông Phan Minh Thông, vận tải đường sắt là giải pháp căn cơ để giảm chi phí lâu dài. Các khu công nghiệp cần được kết nối trực tiếp với cảng biển bằng đường sắt, tương tự mô hình của nhiều quốc gia phát triển, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào vận tải đường bộ như hiện nay.