Nhiều doanh nghiệp, chuyên gia cho rằng TP.HCM đang đứng trước cơ hội lịch sử để tái thiết mô hình phát triển bằng Luật Đô thị đặc biệt.
Ngày 27/5, UBND TP.HCM tổ chức Hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp về Dự thảo Dự án Luật Đô thị đặc biệt. Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo UBND TP, lãnh đạo Đoàn đại biểu Quốc hội TP, các Ban HĐND và đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, các Hiệp hội Doanh nghiệp (DN), DN trên địa bàn.
Quang cảnh Hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp về Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt do UBND TP.HCM tổ chức ngày 27/5.
Phát biểu tại hội thảo, TS. Đinh Hồng Kỳ, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), Chủ tịch Công ty Secoin cho rằng điểm cốt lõi của Luật Đô thị đặc biệt không nằm ở số lượng cơ chế ưu đãi mà ở năng lực thể chế của thành phố.
Theo ông Kỳ, TP.HCM hiện đã mang dáng dấp của một "siêu đô thị" với khoảng 14 triệu dân, đóng góp gần 1/4 GDP cả nước, nhưng mô hình quản trị vẫn nặng tính hành chính truyền thống. Nếu hạ tầng, quản trị và thể chế không được "siêu kết nối", quy mô lớn có thể trở thành áp lực thay vì lợi thế phát triển.
Ông cho rằng dự thảo luật lần đầu tiên đặt ra tư duy "phân quyền triệt để, toàn diện" và ưu tiên áp dụng Luật Đô thị đặc biệt khi có xung đột pháp luật. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng hơn là quyền hạn có đi kèm trách nhiệm thực thi và cơ chế để cán bộ dám quyết, dám làm hay không.
"Nhiều năm qua, TP.HCM không thiếu doanh nghiệp muốn đầu tư, không thiếu ý tưởng lớn hay nguồn vốn xã hội. Điều thiếu là tốc độ chuyển hóa quyết định thành hành động", ông Kỳ nói.
TP.HCM hướng tới xây dựng hệ thống logistics hiện đại, kết nối hiệu quả với khu vực và quốc tế.
Theo đại diện HUBA, nhiều dự án kéo dài không phải do thiếu tiền mà vì quy trình xử lý phân tán, không rõ trách nhiệm và thiếu cơ chế truy trách nhiệm nếu chậm trễ. Vì vậy, Luật Đô thị đặc biệt cần chuyển mạnh từ "kiểm soát quy trình" sang "quản trị theo kết quả".
Ông đề xuất TP.HCM cần được phép xây dựng nền hành chính số thực chất với hệ dữ liệu dùng chung, một đầu mối xử lý thủ tục và cơ chế mặc nhiên chấp thuận hoặc giải trình trách nhiệm nếu hồ sơ quá hạn. Đồng thời, cần chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp.
Một nội dung đáng chú ý khác được ông Kỳ đề xuất là cơ chế "sandbox" - thử nghiệm chính sách có kiểm soát. Theo đó, TP.HCM có thể thí điểm các mô hình mới tại những khu vực như Thủ Thiêm, Cần Giờ, Cái Mép Hạ hoặc các TOD trọng điểm; đồng thời thử nghiệm các lĩnh vực mới như fintech, tài sản số, xe tự hành, logistics không giấy tờ hay y tế số.
"TP.HCM không thể tiếp tục chạy nhanh nhưng vẫn trên đường ray cũ. Thành phố cần một nền thể chế đủ mở để đổi mới sáng tạo và ra quyết định nhanh", ông Kỳ nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP.HCM cho rằng việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là cơ hội để thành phố tạo bước đột phá phát triển và hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số theo định hướng Trung ương.
Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được phát biểu tại hội thảo về Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.
Theo ông Được, TP.HCM từng duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số liên tục trong giai đoạn 1991-2010, nhưng khoảng ba nhiệm kỳ gần đây đã xuất hiện dấu hiệu chậm lại. Tuy nhiên, kinh tế thành phố đang có tín hiệu phục hồi tích cực khi GRDP quý I/2026 tăng 8,27%.
Lãnh đạo TP.HCM đánh giá kết quả này có sự đóng góp quan trọng từ các cơ chế đặc thù như Nghị quyết 98, Nghị quyết 260 và các chính sách thí điểm Trung ương cho phép áp dụng tại thành phố.
"Tuy nhiên, các cơ chế hiện nay vẫn mang tính ngắn hạn, chưa tạo được niềm tin dài hạn cho doanh nghiệp. Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo nền tảng pháp lý ổn định và bền vững hơn cho môi trường đầu tư", ông Được nói.
Theo Chủ tịch UBND TP.HCM, quan điểm xây dựng luật là kế thừa các cơ chế hiệu quả đang có, đồng thời mạnh dạn đề xuất những chính sách vượt trội, thậm chí vượt khỏi các giới hạn hiện hành để tạo nền tảng phát triển nhanh và bền vững cho thành phố.
Nhiều doanh nghiệp đề xuất cơ chế đột phá nhằm tạo động lực phát triển cho TP.HCM trong giai đoạn mới.
Tại hội thảo, nhiều tập đoàn lớn cũng đưa ra hàng loạt đề xuất cụ thể. Đại diện Tập đoàn Becamex kiến nghị bổ sung cơ chế đặc thù cho doanh nghiệp nhà nước chiến lược, mở rộng mô hình TOD gắn với logistics, cảng biển, đường sắt quốc gia và tái thiết đô thị. Becamex cũng đề xuất xây dựng "STI Pilot Zone" - khu thí điểm tự do đổi mới sáng tạo, hoạt động như một "phòng thí nghiệm thể chế" để thử nghiệm các mô hình quản trị mới.
Trong khi đó, Tập đoàn Gemadept tập trung góp ý về phát triển hạ tầng logistics và cảng biển. Doanh nghiệp này đề xuất mở rộng hệ thống vận tải thủy nội địa, nâng tĩnh không các cầu lớn để giảm áp lực giao thông đường bộ và cắt giảm chi phí logistics.
Gemadept cũng đề nghị bổ sung cơ chế phát triển trung tâm tài chính hàng hải quốc tế gắn với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, đồng thời ưu tiên quỹ đất cho ICD, depot, trung tâm logistics và các dịch vụ hậu cần cảng biển.
Đại diện Sun Group kiến nghị mở rộng cơ chế đặc thù cho các dự án của nhà đầu tư chiến lược, đặc biệt trong lĩnh vực đô thị, du lịch, nghỉ dưỡng, y tế chất lượng cao và PPP. Tập đoàn này cũng đề xuất cơ chế "Golden Visa" cho chuyên gia, nhà đầu tư và người nước ngoài sở hữu bất động sản tại các dự án chiến lược nhằm thu hút nguồn lực quốc tế vào TP.HCM.
Nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng nếu được thiết kế đủ mạnh, Luật Đô thị đặc biệt sẽ không chỉ là công cụ tháo gỡ điểm nghẽn cho TP.HCM mà còn có thể trở thành mô hình thể chế mới để nhân rộng cho các địa phương khác trong tương lai.