Dự thảo quy định mới về thiết bị giám sát trên xe vận tải với tính năng tự động phát hiện, cảnh báo vi phạm được kỳ vọng sẽ tạo thêm lớp bảo vệ cho hoạt động vận tải, giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu rủi ro tai nạn giao thông.
Thêm “lá chắn” bảo đảm an toàn giao thông
Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định về thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách trên phương tiện giao thông đường bộ và hệ thống quản lý dữ liệu của các thiết bị này.
Doanh nghiệp vận tải ủng hộ đề xuất lắp đặt thiết bị giám sát trên xe vận tải có tính năng tự động phát hiện, cảnh báo hành vi mất an toàn giao thông của tài xế (ảnh minh hoạ).
Theo dự thảo, các thiết bị phải có khả năng tự động phát hiện, cảnh báo hành vi vi phạm pháp luật và các hành vi tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông của người lái xe, đồng thời phát hiện các vi phạm xảy ra trong khoang hành khách. Dự thảo cũng đưa ra lộ trình triển khai theo từng nhóm phương tiện nhằm bảo đảm tính khả thi.
Cụ thể, từ ngày 1/1/2028, xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách dưới 8 chỗ (không kể chỗ của người lái xe), xe ô tô kinh doanh vận tải hàng hóa (trừ xe đầu kéo) và xe vận tải nội bộ phải hoàn thành việc lắp đặt thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe. Đối với thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang hành khách, xe kinh doanh vận tải trên 29 chỗ phải thực hiện từ ngày 1/1/2029, trong khi nhóm xe từ 8 - 29 chỗ triển khai từ ngày 1/1/2030.
Đáng chú ý, các thiết bị giám sát đã được lắp đặt trước đó vẫn được tiếp tục sử dụng đến hết ngày 31/12/2029.
Đánh giá về đề xuất này, ông Đỗ Văn Bằng, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội cho rằng việc bổ sung tính năng tự động phát hiện, cảnh báo các hành vi mất an toàn giao thông là cần thiết và phù hợp với thực tiễn hoạt động vận tải.
Theo ông Bằng, ngoài ý nghĩa phòng ngừa tai nạn giao thông, hệ thống giám sát thông minh còn giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản trị, đặc biệt trong công tác quản lý lái xe và phương tiện. Khi các hành vi vi phạm được phát hiện và cảnh báo kịp thời, doanh nghiệp có thể chủ động chấn chỉnh, hạn chế rủi ro ngay từ sớm.
Ông Ngô Đức, Giám đốc Công ty TNHH Vân Đồn Xanh cũng bày tỏ sự đồng tình với quy định mới. Theo ông, hiện nay các doanh nghiệp đều duy trì bộ phận an toàn để theo dõi, giám sát lái xe, phát hiện các hành vi như không thắt dây an toàn, sử dụng điện thoại hoặc hút thuốc khi điều khiển phương tiện. Tuy nhiên, với số lượng phương tiện lớn, việc giám sát thủ công vẫn gặp nhiều khó khăn.
"Nếu thiết bị có khả năng tự động phát hiện và cảnh báo vi phạm, doanh nghiệp sẽ giảm được áp lực nhân sự giám sát, đồng thời việc nhắc nhở tài xế cũng được thực hiện tức thời và hiệu quả hơn", ông Đức chia sẻ.
Cùng quan điểm, ông Đoàn Ngọc Hùng, Trưởng phòng Quản lý vận tải, Công ty TNHH Văn Minh cho rằng hệ thống cảnh báo tự động không chỉ giúp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của lái xe mà còn hỗ trợ doanh nghiệp kịp thời ngăn chặn các hành vi nguy hiểm có thể dẫn đến tai nạn giao thông.
"Chỉ một vụ va chạm hoặc tai nạn xảy ra cũng có thể để lại hậu quả nặng nề cho lái xe, doanh nghiệp, người tham gia giao thông và cả xã hội. Vì vậy, việc ứng dụng công nghệ để phòng ngừa rủi ro là hết sức cần thiết", ông Hùng nói.
Theo các doanh nghiệp vận tải, cần có hướng dẫn và công bố danh mục các thiết bị trên thị trường đã đáp ứng quy định mới, tạo cơ sở để triển khai thuận lợi, tránh lãng phí (ảnh minh hoạ).
Cần lộ trình hợp lý để tránh phát sinh chi phí cho doanh nghiệp
Bên cạnh sự ủng hộ đối với chủ trương mới, các doanh nghiệp vận tải cũng bày tỏ mong muốn cơ quan quản lý tiếp tục nghiên cứu các giải pháp nhằm giảm áp lực chi phí khi triển khai.
Theo ông Đỗ Văn Bằng, hiện một bộ thiết bị giám sát đạt quy chuẩn kỹ thuật, có khả năng lưu trữ dữ liệu và hoạt động ổn định đang có giá khoảng 12 - 13 triệu đồng. Khi được tích hợp thêm tính năng tự động phát hiện và cảnh báo vi phạm, chi phí đầu tư chắc chắn sẽ tăng lên.
Do đó, ông kiến nghị cơ quan quản lý xem xét các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, cung cấp thiết bị trong việc nhập khẩu linh kiện với chi phí hợp lý, qua đó giảm giá thành sản phẩm khi đưa ra thị trường. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp vận tải tiếp cận công nghệ mới thuận lợi hơn, tránh biến yêu cầu nâng cấp thiết bị thành gánh nặng tài chính.
Đại diện Công ty TNHH Vân Đồn Xanh cũng đánh giá cao việc dự thảo cho phép tiếp tục sử dụng các thiết bị đã lắp đặt đến hết năm 2029. Theo doanh nghiệp, quy định này giúp tận dụng tối đa vòng đời khai thác của thiết bị hiện có, tránh lãng phí nguồn lực đầu tư.
Tuy nhiên, doanh nghiệp mong muốn cơ quan chức năng sớm rà soát, công bố danh mục các thiết bị trên thị trường đã đáp ứng quy định mới. Đây sẽ là cơ sở để các đơn vị chủ động lựa chọn thiết bị phù hợp khi đầu tư phương tiện mới hoặc thay thế phương tiện cũ, tránh tình trạng vừa lắp đặt xong lại phải thay thế sau vài năm sử dụng.
Ở góc độ chuyên gia, ông Khương Kim Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, Chủ tịch Chi hội Đào tạo sát hạch lái xe thuộc Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam nhận định, nếu được triển khai hiệu quả, hệ thống giám sát tích hợp công nghệ cảnh báo tự động sẽ tạo thêm một lớp bảo vệ quan trọng trong công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đối với hoạt động vận tải.
Tuy nhiên, cùng với việc hoàn thiện các tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm bảo đảm độ chính xác của thiết bị, cần tiếp tục nghiên cứu lộ trình triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh ứng dụng camera AI trên các tuyến đường cũng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm, tạo nên hệ sinh thái bảo đảm an toàn giao thông đồng bộ từ phương tiện đến hạ tầng.
Một chuyên gia giao thông cũng cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trong lĩnh vực giao thông vận tải, việc ứng dụng các thiết bị giám sát thông minh không chỉ là giải pháp công nghệ mà còn là bước đi quan trọng nhằm xây dựng văn hóa giao thông an toàn, chuyên nghiệp.
Khi được triển khai với lộ trình phù hợp và cơ chế hỗ trợ hợp lý, những thiết bị này sẽ trở thành "trợ lý an toàn" cho cả doanh nghiệp, tài xế và cơ quan quản lý, góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông và nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải.