Lean 4.0 - Sự kết hợp giữa quản trị tinh gọn và công nghệ số đang trở thành giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp Việt nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh trong bối cảnh mới.
Nhiều năm qua, mô hình sản xuất tinh gọn (Lean) đã chứng minh hiệu quả trong việc giúp doanh nghiệp loại bỏ lãng phí và tối ưu hóa dòng chảy giá trị. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của môi trường sản xuất hiện đại, Lean truyền thống dần bộc lộ hạn chế, đặc biệt ở khả năng xử lý dữ liệu theo thời gian thực và dự báo.
Dây chuyền sản xuất của ISC Việt Nam.
Sự phát triển của Cách mạng công nghiệp 4.0 đã thúc đẩy sự ra đời của Lean 4.0 - mô hình tích hợp tư duy tinh gọn với công nghệ hiện đại như Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data). Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tối ưu quy trình dựa trên dữ liệu, nâng cao hiệu quả vận hành và khả năng ra quyết định.
Theo các chuyên gia, việc ứng dụng Lean 4.0 giúp doanh nghiệp tăng năng suất từ 15-30%, giảm đáng kể thời gian dừng máy, đồng thời cải thiện hiệu quả vận hành từ 20-40%.
Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp tiên phong ứng dụng Lean 4.0 bước đầu ghi nhận kết quả tích cực. Đơn cử, Công ty TNHH Văn phòng phẩm quốc tế (ISC Việt Nam) - doanh nghiệp sản xuất bút chì tại Hải Phòng đã chuyển đổi quy trình sản xuất theo hướng quản trị thông minh. Nhờ áp dụng Lean 4.0, hiệu suất thiết bị tổng thể (OEE) tăng khoảng 30% nhờ tối ưu dây chuyền và giảm thời gian dừng máy.
Doanh nghiệp cũng thay thế phương thức báo cáo thủ công bằng hệ thống dữ liệu thời gian thực, với các chỉ số sản lượng, tiến độ được cập nhật trực tiếp trên bảng điều khiển, giúp lãnh đạo đưa ra quyết định nhanh chóng. Đồng thời, việc ứng dụng công cụ cảnh báo sớm giúp giảm phế phẩm, tiết kiệm nguyên liệu và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Trong lĩnh vực thực phẩm - tiêu dùng, Công ty Cổ phần Đầu tư Baby Boss đã xem Lean 4.0 là nền tảng để chuẩn hóa quy trình sản xuất kem Gelato theo tiêu chuẩn ISO 22000:2018. Thông qua số hóa công thức và tối ưu chuỗi cung ứng nguyên liệu tươi, doanh nghiệp không chỉ giảm lãng phí mà còn duy trì chất lượng sản phẩm ổn định. Kết quả này đã cho thấy hiệu quả của việc kết hợp giữa quản trị tinh gọn với công nghệ.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp trong ngành điện tử, cơ khí cũng đang thử nghiệm giải pháp như giám sát sản xuất theo thời gian thực và phân tích dữ liệu để cải thiện năng suất.
Chuyên gia thuộc Viện Năng suất Việt Nam (Uỷ ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia) phân tích, điểm khác biệt cốt lõi của Lean 4.0 là chuyển từ cải tiến dựa trên kinh nghiệm sang cải tiến dựa trên dữ liệu. Nếu trước đây việc phát hiện lãng phí chủ yếu dựa vào quan sát thủ công, thì nay các hệ thống số có thể nhận diện vấn đề ngay khi phát sinh. Không chỉ tối ưu từng công đoạn, Lean 4.0 còn giúp doanh nghiệp nhìn toàn bộ chuỗi giá trị, từ đó đưa ra quyết định nhanh và chính xác hơn.
Để triển khai hiệu quả Lean 4.0, chuyên gia cũng cho hay, doanh nghiệp cần bắt đầu từ nền tảng Lean vững chắc, từng bước chuẩn hóa quy trình và dữ liệu, sau đó tích hợp công nghệ theo lộ trình phù hợp. Chuyển đổi số chỉ thực sự mang lại giá trị khi gắn với chiến lược vận hành và yếu tố con người, thay vì đầu tư công nghệ rời rạc.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, Lean 4.0 đang trở thành xu hướng không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững của doanh nghiệp trong dài hạn.