Thảo luận về Chương trình giám sát năm 2027, các đại biểu đề nghị cần đổi mới căn bản cách tiếp cận giám sát đối với các dự án quan trọng quốc gia và hệ thống hạ tầng chiến lược.
Sáng 23/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự kiến Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2027.
Nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng cần lựa chọn đúng trọng tâm, tránh dàn trải; đồng thời đổi mới căn bản phương thức giám sát theo hướng gắn với thực tiễn, dựa trên dữ liệu, nâng cao trách nhiệm thực hiện đến cùng các kiến nghị sau giám sát.
Đại biểu Thích Bảo Nghiêm (đoàn Hà Nội). Ảnh: Media Quốc hội.
Đại biểu Thích Bảo Nghiêm (đoàn Hà Nội) chỉ ra khối lượng nội dung giám sát là rất lớn, do đó, cần lựa chọn các chuyên đề thực sự cấp bách, có tác động trực tiếp, sâu rộng đến đời sống nhân dân và sự phát triển của đất nước để tập trung giám sát đến nơi đến chốn.
Đại biểu đồng tình với việc đưa vào chương trình giám sát các dự án lớn như đường sắt tốc độ cao, các tuyến cao tốc, Cảng hàng không quốc tế Long Thành... Tuy nhiên, cần làm rõ tiêu chí giám sát, đặc biệt là tiến độ thực hiện, hiệu quả sử dụng vốn.
Cũng cho rằng cần tiếp tục tinh gọn nội dung giám sát, xác định rõ trọng tâm, trọng điểm để tránh dàn trải, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) đề nghị nên tập trung tối đa vào những vấn đề thực sự nổi cộm, bức xúc trong đời sống kinh tế - xã hội mà cử tri đặc biệt quan tâm, hoặc các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro lớn về thất thoát, lãng phí như quản lý tài sản công và đầu tư công.
"Mục tiêu là phải giám sát đến cùng, không chỉ dừng lại ở việc nêu thực trạng mà phải làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân, tổ chức", đại biểu Bình nói.
Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long). Ảnh: Media Quốc hội.
Tương tự đại biểu Thích Bảo Nghiêm, đại biểu đoàn Vĩnh Long kiến nghị cần đổi mới căn bản cách tiếp cận giám sát đối với các dự án quan trọng quốc gia và hệ thống hạ tầng chiến lược.
"Giám sát không nên chỉ bó hẹp ở việc kiểm tra tiến độ giải ngân hay thi công mà phải đánh giá hiệu quả tổng thể và tác động kinh tế - xã hội thực tế", ông nói.
Đặc biệt, cả hai đại biểu đều cho rằng cần đặc biệt coi trọng giám sát từ thực tiễn và đổi mới hoạt động chất vấn.
Hoạt động giám sát không được tách rời khỏi đời sống, do đó cần đẩy mạnh các hoạt động khảo sát thực tế tại cơ sở, tăng cường đối thoại trực tiếp với người dân và doanh nghiệp để nắm bắt những bất cập sát sườn nhất.
Đồng thời, đại biểu đề nghị tiếp tục đổi mới hoạt động chất vấn và tranh luận theo đúng tinh thần ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề, tránh trùng lặp, tăng tính đối thoại và tranh luận để đi đến cùng sự việc.
Quan trọng hơn, các phiên chất vấn phải dẫn đến những cam kết rõ ràng, có lộ trình và thời gian hoàn thành cụ thể từ phía các thành viên Chính phủ và người đứng đầu các ngành.
Một khâu quan trọng, đột phá khác là hậu giám sát. Các đại biểu cho rằng việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kiến nghị sau giám sát có lúc chưa quyết liệt và thường xuyên, do đó cần thiết lập cơ chế theo dõi bắt buộc, yêu cầu các cơ quan chịu sự giám sát phải có báo cáo định kỳ và công khai kết quả thực hiện các kiến nghị giám sát.
Đặc biệt cần thực hiện nghiêm quy định về việc xác định rõ trách nhiệm của từng cá nhân, cơ quan, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu nếu không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các kiến nghị đã được Quốc hội thông qua.
Đại biểu Bế Trung Anh (đoàn Đắk Lắk). Ảnh: Media Quốc hội.
Cho rằng cần giám sát dựa trên dữ liệu, đại biểu Bế Trung Anh (đoàn Đắk Lắk) đề xuất cần chuyển chương trình giám sát hằng năm từ kế hoạch cứng sang khung định hướng. Nghị quyết cần khẳng định rõ chương trình năm là trọng tâm, nhưng không giới hạn phạm vi giám sát, để có thể linh hoạt điều chỉnh khi phát sinh vấn đề mới trong quá trình vận hành.
Ngoài ra, cần bổ sung cơ chế giám sát thích ứng và đột xuất. Theo đó, cần trao thẩm quyền cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định tiến hành giám sát ngay khi xuất hiện vấn đề lớn, không chờ điều chỉnh tại kỳ họp, gắn với yêu cầu giải trình.
Cuối cùng là bổ sung nội dung giám sát dựa trên dữ liệu, trong đó, đại biểu đề nghị quy định rõ việc xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ giám sát; kết nối với hệ thống điều hành của Chính phủ; hình thành bảng điều khiển (dashboard) giám sát của Quốc hội.
