Tỉnh Đồng Nai đang khẩn trương điều chỉnh quy hoạch tỉnh theo hướng tập trung công nghiệp công nghệ cao, logistics hàng không và phát triển đô thị sân bay Long Thành.
Ngày 3/2, UBND tỉnh Đồng Nai tổ chức hội thảo khoa học lấy ý kiến điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Hội thảo thu hút khoảng 120 đại biểu tham dự trực tiếp cùng đại diện 95 xã, phường tham gia trực tuyến, với sự góp mặt của đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh.
Toàn cảnh hội thảo khoa học về điều chỉnh quy hoạch tỉnh Đồng Nai.
Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện bản quy hoạch tổng thể của tỉnh trong bối cảnh Đồng Nai đang đứng trước những cơ hội phát triển mang tính bước ngoặt, đặc biệt khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành chuẩn bị đi vào khai thác.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung làm rõ những nội dung cốt lõi của phương án điều chỉnh quy hoạch. Bao gồm định hình lại động lực tăng trưởng, tái cấu trúc không gian phát triển, đến hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật và cơ chế chính sách.
Mục tiêu xuyên suốt là tạo nền tảng phát triển dài hạn, khắc phục tình trạng chồng chéo, manh mún trong tổ chức không gian và triển khai dự án thời gian qua.
Theo ông Nguyễn Bảo Long, Phó giám đốc Hợp danh Công ty TNHH The Boston Consulting Group (BCG, liên danh tư vấn lập quy hoạch), Đồng Nai hiện nằm trong nhóm 4 địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), xếp thứ 4/34 tỉnh, thành và chiếm khoảng 9,6% tổng vốn FDI của Việt Nam trong năm 2024.
Tuy nhiên, nghịch lý là dù dòng vốn FDI đổ về mạnh, song chỉ khoảng 5% doanh nghiệp trên địa bàn có quy mô đầu tư lớn, tỷ lệ thấp hơn đáng kể so với TP.HCM và Hà Nội.
“Việc thiếu các tập đoàn đầu tàu dẫn dắt chuỗi giá trị khiến khả năng lan tỏa công nghệ, kích thích đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất của Đồng Nai còn hạn chế”, ông Long nhận định.
Nhiều ý kiến thuận lợi, khó khăn được các đại biểu nêu ra tại hội thảo.
Nhóm tư vấn cũng chỉ ra nhiều điểm nghẽn đang kìm hãm đà phát triển của tỉnh. Trước hết là sự chênh lệch rõ rệt giữa khu vực phía Bắc và phía Nam.
GRDP bình quân đầu người khu vực phía Bắc thấp hơn khoảng 45% so với phía Nam. Tỷ lệ hộ nghèo dao động từ 3,8-4,5%, gần gấp đôi mức trung bình vùng Đông Nam Bộ.
Dân cư nông thôn chiếm tới 80-85%, trong khi chất lượng dịch vụ y tế, giáo dục còn nhiều hạn chế. Bên cạnh đó, kết cấu hạ tầng của tỉnh chưa đồng bộ, mất cân đối theo trục Bắc - Nam.
Nhiều địa bàn phía Bắc chưa có đường cao tốc kết nối; tỷ lệ hộ dân nông thôn được sử dụng nước sạch mới đạt khoảng 60%, ảnh hưởng trực tiếp đến sức hấp dẫn đầu tư.
Chất lượng nguồn nhân lực cũng là điểm yếu khi tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ chỉ khoảng 26%. Áp lực môi trường ngày càng gia tăng tại các khu công nghiệp phát triển nóng như Biên Hòa, Nhơn Trạch, khi tỷ lệ xử lý nước thải tập trung mới đạt khoảng 70%.
Cùng với đó, việc điều phối không gian phát triển sau sắp xếp địa giới hành chính đặt ra thách thức lớn về đồng bộ hóa pháp lý, ngân sách, quy hoạch và dữ liệu đất đai.
Đồng Nai lấy sân bay Long Thành làm động lực phát triển giai đoạn mới.
Bên cạnh đó, Đồng Nai lại đứng trước nhiều cơ hội mang tính chiến lược. Nghị quyết 24-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định vùng Đông Nam Bộ là động lực tăng trưởng quốc gia.
Địa phương ưu tiên đầu tư hạ tầng chiến lược, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh, tạo điều kiện để Đồng Nai tiếp cận các nguồn lực lớn cho phát triển. Động lực then chốt được xác định là Cảng hàng không quốc tế Long Thành cùng mạng lưới cao tốc kết nối vùng.
Khi sân bay dự kiến khai thác thương mại từ năm 2026, hệ sinh thái đô thị - công nghiệp - logistics - dịch vụ hàng không sẽ từng bước hình thành. Mở ra dư địa mới để thu hút FDI chất lượng cao và phát triển các ngành dịch vụ giá trị gia tăng.
Theo kịch bản phát triển được trình bày tại hội thảo, giai đoạn đến 2030, Đồng Nai sẽ chuyển dịch mạnh sang các ngành công nghiệp công nghệ cao, điện tử - bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ thế hệ mới gắn với logistics hàng không.
Song song đó là phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và hạ tầng xã hội nhằm nâng cao chất lượng sống cho người dân. Ngành dịch vụ được dự báo tăng trưởng nhanh, trọng tâm là vận tải - logistics, thương mại, bán lẻ, du lịch gắn với mô hình đô thị - sân bay.
Nông nghiệp cũng được định hướng theo hướng xanh, thông minh, tuần hoàn; đẩy mạnh chế biến sâu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.
Góp ý tại hội thảo, PGS. TS. Bùi Thị Mai Hoài, Viện trưởng Viện Tài chính bền vững, Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) đánh giá báo cáo quy hoạch có cách tiếp cận toàn diện, công phu và đã nhận diện được các động lực phát triển quan trọng. Tuy nhiên, theo bà Hoài, các động lực hiện vẫn đang đặt cạnh nhau theo logic ngành, thiếu một trục liên kết trung tâm.
Bà đề xuất quy hoạch cần xác định công nghệ cao là trục tổ chức lại chuỗi giá trị xuyên ngành, xuyên không gian. Đồng thời phát triển các cụm công nghiệp sinh thái gắn với cộng sinh công nghiệp và bảo tồn môi trường.
“Kinh tế tuần hoàn chỉ thực sự hiệu quả khi phụ phẩm được coi là tài nguyên ngay từ khâu quy hoạch, đi kèm với cơ chế chính sách đủ mạnh”, bà Hoài nói.
Ông Hồ Văn Hà yêu cầu sớm hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh quy hoạch tỉnh và phê duyệt trước ngày 28/2.
Phát biểu kết luận hội thảo, ông Hồ Văn Hà, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai cho biết, đây là lần thứ hai tỉnh tổ chức hội thảo lấy ý kiến cho phương án điều chỉnh quy hoạch, với mục tiêu hoàn thiện hồ sơ và phê duyệt trước ngày 28/2/2026.
Theo ông Hà, quy hoạch tổng thể không phải cái gì cũng cho vào mà là quá trình phân bổ lại không gian phát triển, xác định rõ đâu là hướng đi nhanh, đâu là bước đi chắc, từ đó tạo dư địa cho tăng trưởng dài hạn.
Với tầm nhìn đến năm 2050, Đồng Nai đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản đạt tiêu chuẩn thành phố trực thuộc Trung ương.
Đồng thời cố gắng GRDP bình quân đầu người vượt 250 triệu đồng; tỷ lệ đô thị hóa đạt khoảng 55%; hoàn thành ít nhất 65.000 căn nhà ở xã hội. Qua đó tạo nền tảng cho phát triển bền vững, bao trùm trong giai đoạn tiếp theo.