Dự thảo quy chuẩn báo hiệu đường bộ đề xuất làm rõ nguyên tắc lắp đặt biển, điều chỉnh thứ tự đường ưu tiên và bổ sung các yêu cầu kỹ thuật nhằm nâng cao khả năng nhận biết, bảo đảm an toàn giao thông.
Dự thảo QCVN 41:2026/BXD về báo hiệu đường bộ đang được xây dựng để thay thế QCVN 41:2024/BGTVT điều chỉnh, bổ sung, phạm vi sửa đổi không chỉ nằm ở hình thức biển báo mà còn liên quan trực tiếp đến cách tổ chức giao thông, vị trí bố trí báo hiệu, phạm vi hiệu lực của biển và khả năng quan sát của người điều khiển phương tiện.
Dự thảo Quy chuẩn báo hiệu đường bộ với nhiều đề xuất mới từ khoảng cách đặt biển đến chỉ dẫn cao tốc (Ảnh minh họa).
Biển báo điện tử VMS: Bổ sung mã màu thể hiện tình trạng giao thông
Dự thảo cũng sửa đổi tên gọi và hoàn thiện quy định về biển báo giao thông điện tử có thông tin thay đổi (VMS).
Nếu quy chuẩn hiện hành gọi là “biển báo giao thông có thông tin thay đổi”, dự thảo sử dụng tên “biển báo giao thông điện tử có thông tin thay đổi”, đồng thời làm rõ phạm vi sử dụng, nội dung và nguyên tắc hiển thị.
Theo dự thảo, VMS có thể thể hiện nội dung của biển báo cấm, biển hiệu lệnh, biển báo nguy hiểm và cảnh báo, biển chỉ dẫn, biển phụ hoặc thông tin phục vụ tổ chức giao thông. Biển không được sử dụng để quảng cáo hoặc hiển thị hình ảnh, hiệu ứng không phục vụ mục đích báo hiệu như hoạt họa, hình chuyển động, nhấp nháy hay các hình thức có thể gây mất tập trung.
Điểm mới đáng chú ý là dự thảo bổ sung cách sử dụng mã màu trên sơ đồ nút giao, mũi tên chỉ hướng và các thông tin chỉ dẫn để thể hiện tình trạng khai thác giao thông, hỗ trợ người tham gia giao thông lựa chọn hành trình.
Cụ thể: Màu xanh báo giao thông thông suốt; màu vàng hoặc màu da cam báo lưu lượng tăng, phương tiện lưu thông chậm hoặc cần chú ý; màu đỏ báo ùn tắc hoặc lưu thông rất khó khăn.
Dự thảo đồng thời nhấn mạnh mã màu này chỉ nhằm cung cấp thông tin về tình trạng giao thông, không có giá trị thay thế hoặc làm thay đổi hiệu lực của biển báo đường bộ và tín hiệu đèn giao thông.
Một nội dung khác được làm rõ là khi thông tin trên VMS khác với các báo hiệu đường bộ khác đang có hiệu lực, người tham gia giao thông phải chấp hành nội dung thể hiện trên VMS.
Việc bổ sung mã màu có thể giúp thông tin giao thông dễ nhận biết hơn, nhất là khi người lái cần lựa chọn tuyến đường hoặc điều chỉnh hành trình. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào cách thiết kế thông tin nhất quán, khả năng cập nhật kịp thời và việc bảo đảm người tham gia giao thông hiểu đúng ý nghĩa từng màu.
Biển chỉ dẫn cao tốc: Điều chỉnh cách báo lối vào, bổ sung thông tin hướng đi
Đối với biển chỉ dẫn trên đường cao tốc, dự thảo có những điều chỉnh liên quan đến cách báo lối vào và thông tin định hướng.
Theo đó, quy chuẩn hiện hành sử dụng các biển IE.451a và IE.451b để chỉ dẫn khoảng cách đến lối vào đường cao tốc và chỉ dẫn lối vào. Dự thảo đề xuất sử dụng biển IE.451 chỉ dẫn lối vào đường cao tốc, đặt tại vị trí cuối đường dẫn vào cao tốc.
Đồng thời, tại đầu đường dẫn lối vào cao tốc, dự thảo bổ sung biển I.414a "Chỉ hướng đường" để chỉ hướng đi vào các đường dẫn đến địa danh được ghi trên biển IE.450. Thông tin địa danh giữa các biển phải thống nhất, giúp người điều khiển phương tiện nhận biết đúng hướng trước khi nhập làn.
Dự thảo cũng điều chỉnh nội dung biển IE.452 chỉ dẫn bắt đầu đường cao tốc. Thay vì chỉ thể hiện tên và ký hiệu tuyến cùng tốc độ tối đa, tối thiểu, biển được đề xuất thể hiện ký hiệu đường cao tốc, tên địa điểm định hướng, khoảng cách đến địa điểm đó và các thông tin tốc độ. Thông tin địa danh phải thống nhất với biển chỉ dẫn lối vào cao tốc trước đó.
Những điều chỉnh này hướng đến việc tổ chức thông tin chỉ dẫn theo một chuỗi thống nhất từ đường dẫn, lối vào đến điểm bắt đầu đường cao tốc. Người lái xe có thể nhận biết hướng đi sớm hơn, thay vì đến sát vị trí nhập làn mới xác định được hướng cần đi.
Đây là nhóm thay đổi đáng quan tâm trên các tuyến cao tốc có nhiều nút giao, nhiều nhánh kết nối hoặc đường dẫn dài, nơi thông tin chỉ dẫn cần được bố trí hợp lý để người lái có đủ thời gian lựa chọn hướng đi.
Dự thảo quy chuẩn mới cũng làm rõ cách đặt biển báo, tổ chức tín hiệu giao thông (Ảnh minh họa).
Bổ sung ký hiệu xe điện, cập nhật cách thể hiện địa danh
Bên cạnh những thay đổi liên quan đến tổ chức giao thông, dự thảo còn cập nhật cách thể hiện thông tin trên biển báo để phù hợp với các loại phương tiện và mô hình quản lý hành chính.
Về biểu tượng phương tiện, quy chuẩn hiện hành đã quy định cách thể hiện xe taxi bằng biểu tượng ô tô kèm chữ "TAXI", xe buýt nhanh bằng biểu tượng xe buýt kèm chữ "BRT" và phương tiện có gắn thiết bị thu phí điện tử không dừng bằng ký hiệu "ETC".
Dự thảo bổ sung nguyên tắc nhận diện xe điện bằng ký hiệu "EV" đặt phía trên biểu tượng phương tiện tương ứng. Đối với phương tiện hoặc đối tượng quản lý chưa có biểu tượng được quy định, có thể sử dụng ký hiệu viết tắt hoặc chữ thể hiện phù hợp.
Đây là bổ sung có ý nghĩa trong bối cảnh các loại phương tiện ngày càng đa dạng, đòi hỏi hệ thống báo hiệu có khả năng thể hiện rõ đối tượng được phép lưu thông hoặc chịu tác động của quy định tổ chức giao thông.
Dự thảo cũng bổ sung cách viết tắt tên địa danh, vị trí trên biển báo: thành phố là "TP", phường là "P", xã là "X". Đồng thời, quy định tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được gọi chung là "tỉnh"; xã, phường, đặc khu được gọi chung là "xã" trong phạm vi quy chuẩn. Các địa danh và trị số thể hiện trên hình vẽ biển báo chỉ mang tính minh họa; khi thiết kế thực tế phải căn cứ điều kiện cụ thể và các quy định của quy chuẩn.
Những nội dung này nhằm bảo đảm tính thống nhất của thông tin trên biển báo, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và thuận tiện trong quá trình thiết kế, lắp đặt, quản lý hệ thống báo hiệu.
Từ sửa đổi kỹ thuật đến yêu cầu tổ chức giao thông thống nhất
Ngoài các nhóm nội dung nêu trên, bảng so sánh còn đề xuất sửa đổi thứ tự đường ưu tiên, nguyên tắc lắp đặt biển báo, yêu cầu an toàn đối với cột biển, giá long môn và cột cần vươn.
Về thứ tự đường ưu tiên, dự thảo bổ sung đường cao tốc đô thị và đường phố chính đô thị, đồng thời sắp xếp lại các nhóm đường để phù hợp với mô hình quản lý mới. Đáng chú ý, cơ quan có thẩm quyền được xem xét quyết định thứ tự đường ưu tiên trong trường hợp điều kiện khai thác thực tế khác với thứ tự thông thường, trên cơ sở chức năng giao thông, lưu lượng xe, cấp kỹ thuật, quy mô hình học và yêu cầu an toàn.
Về lắp đặt biển báo, dự thảo làm rõ yêu cầu bảo đảm an toàn công trình, an toàn giao thông, không che khuất tầm nhìn, không xâm phạm giới hạn tĩnh không và thuận tiện cho công tác quản lý, bảo trì. Tại những vị trí có điều kiện quan sát bất lợi, có thể sử dụng biển báo có chiếu sáng hoặc giải pháp kỹ thuật tương đương để tăng khả năng nhận biết.
Đối với biển chỉ dẫn trên đường ô tô không phải đường cao tốc, dự thảo cũng đề xuất chuyển từ khoảng cách cố định 20-50m trước nút giao sang bố trí phù hợp với tốc độ tuyến đường, đồng thời bổ sung bảng xác định khoảng cách đặt biển. Cách tiếp cận này tương đồng với đề xuất lượng hóa khoảng cách đặt biển nguy hiểm, cảnh báo theo tốc độ khai thác.
Cục Đường bộ Việt Nam - đơn vị chủ tri soạn thảo quy chuẩn cho hay, các đề xuất sửa đổi được chia thành nhiều nhóm, từ đèn tín hiệu giao thông, biển báo cấm, biển cảnh báo nguy hiểm đến biển chỉ dẫn trên cao tốc và các quy định kỹ thuật liên quan. Trong đó, một số nội dung đáng chú ý là chuyển từ quy định mang tính định tính sang xác định cụ thể hơn bằng tiêu chí kỹ thuật, đồng thời xử lý những tình huống dễ gây nhầm lẫn trong thực tế.
Khi được hoàn thiện và ban hành, quy chuẩn mới sẽ là cơ sở kỹ thuật quan trọng để cơ quan quản lý, đơn vị thiết kế, xây dựng và khai thác đường bộ tổ chức hệ thống báo hiệu rõ ràng, nhất quán hơn, góp phần nâng cao khả năng nhận biết, chấp hành tín hiệu và bảo đảm an toàn giao thông.
Theo quy định hiện hành, đèn bố trí trên cột thẳng đứng tại lề đường, dải phân cách hoặc đảo giao thông có chiều cao từ 1,7m đến 5,8m; khoảng cách từ bộ đèn đến mép phần đường xe chạy từ 0,5m đến 2m. Đối với đèn đặt theo chiều ngang trên cần vươn, chiều cao tối thiểu là 5,2m và tối đa 7,8m.
Dự thảo đề xuất điều chỉnh cách xác định chiều cao của đèn đặt trên cột thẳng đứng: tính từ cao độ bề mặt hoàn thiện nơi đặt cột đến điểm thấp nhất của bộ đèn, trong khoảng từ 1,7m đến 3,5m. Khoảng cách từ bộ đèn đến mép phần xe chạy vẫn được xác định từ 0,5m đến 2m, đồng thời không được nhỏ hơn bề rộng dải an toàn theo quy định của cấp đường.
Đối với đèn trên cột cần vươn, giá long môn hoặc kết cấu vươn ngang qua phần xe chạy, dự thảo giữ khoảng chiều cao từ 5,2m đến 7,8m.
Đáng chú ý hơn, tại các nút giao trên đường có từ ba làn xe cơ giới trở lên theo một chiều hoặc có lưu lượng giao thông lớn, đèn tín hiệu bố trí trên cột ven lề không được sử dụng làm hình thức báo hiệu duy nhất. Phải bố trí bổ sung đèn trên cột cần vươn, giá long môn hoặc kết cấu trên cao phù hợp để người điều khiển phương tiện quan sát được tín hiệu trên tất cả các làn xe.
Dự thảo cũng bổ sung yêu cầu xử lý những tình huống có nhiều cụm đèn trên cùng một hướng tiếp cận, hoặc đèn điều khiển riêng theo từng làn xe, hướng đi và loại phương tiện. Việc bố trí phải giúp người lái dễ xác định đúng tín hiệu áp dụng với mình, tránh nhầm lẫn khi quan sát và chấp hành.
Trong điều kiện khai thác bất lợi, kể cả khi bị ngược sáng hoặc thời tiết ảnh hưởng đến tầm nhìn, đèn phải được bố trí bảo đảm khả năng nhận biết. Trường hợp cây xanh, biển báo, công trình, phương tiện hoặc vật cản che khuất tín hiệu, phải bổ sung đèn hoặc điều chỉnh vị trí lắp đặt.