Trong bối cảnh Chính phủ, các bộ, ngành đang đẩy mạnh thực hiện Chiến lược phát triển giao thông vận tải bền vững, lĩnh vực vận tải đường thủy nội địa tiếp tục được xem là một trong những phương thức vận tải chủ lực, góp phần giảm chi phí logistics.
Vừa qua, Chính phủ đã ban hành Công điện 113/CĐ-TTg ngày 19/7/2025, giao Bộ Xây dựng thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng để thúc đẩy vận tải đường thủy.
Việt Nam có nhiều lợi thế phát triển vận tải đường thủy.
Cụ thể, Bộ Xây dựng được giao rà soát, sửa đổi, hoàn thiện cơ chế, chính sách; khuyến khích xã hội hóa đầu tư hạ tầng và phương tiện; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong cấp phép, đăng kiểm, quản lý phương tiện; bố trí quỹ đất phục vụ cảng, bến thủy nội địa, tích hợp với quy hoạch logistics ven sông. Đồng thời, triển khai xây dựng đề án tổng thể phát triển hạ tầng và dịch vụ đường thủy giai đoạn 2026-2035.
Trên cơ sở đó, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đang tích cực triển khai một số nhiệm vụ, thúc đẩy phát triển đường thủy như: Hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách, tập trung rà soát, đề xuất sửa đổi Bộ luật Hàng hải Việt Nam và Luật Giao thông đường thủy nội địa nhằm đồng bộ với thực tiễn phát triển mới. Trong đó chú trọng đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp và mở rộng chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp đầu tư phương tiện, cảng, bến thủy và dịch vụ logistics.
Cục đang hoàn thiện Đề án tổng thể phát triển hạ tầng và dịch vụ vận tải đường thủy nội địa giai đoạn 2026-2035. Đề án xác định rõ các hành lang vận tải thủy trọng điểm, mạng lưới cảng, bến hàng hóa, trung tâm logistics ven sông, bảo đảm kết nối hiệu quả với hệ thống đường bộ, đường sắt và cảng biển, tạo chuỗi vận tải đa phương thức thống nhất và bền vững.
Tiếp tục triển khai thực hiện Quy hoạch cảng thủy nội địa toàn quốc theo hướng đồng bộ, hiện đại, có trọng tâm và phù hợp với nhu cầu phát triển vùng. Trong đó ưu tiên đầu tư, nâng cấp các tuyến vận tải chính ở Đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long và hành lang ven biển Bắc - Nam, đồng thời khuyến khích xã hội hóa đầu tư kết cấu hạ tầng cảng, bến, kho bãi, trung tâm logistics thủy nội địa nhằm huy động tối đa nguồn lực ngoài ngân sách cho phát triển hạ tầng.
Khuyến khích xã hội hóa đầu tư kết cấu hạ tầng cảng, bến, kho bãi, trung tâm logistics thủy nội địa.
Trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng, đại diện Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cho biết: Tại Nghị định số 08/2021/NĐ-CP Quy định về quản lý hoạt động đường thủy nội địa, thủ tục hành chính chưa tách bạch giữa công tác kiểm tra hồ sơ giấy tờ và công tác kiểm tra thực tế, dẫn đến quy trình giải quyết thủ tục hành chính còn nhiều bước, khó khăn cho công tác chuyển đổi số.
Vì vậy, tại dự thảo Thông tư quy định về quản lý nhà nước chuyên ngành tại cảng, bến thủy nội địa, khu neo đậu và quản lý hoạt động hoa tiêu đường thủy nội địa đang được Cục lấy ý kiến đã đề xuất quy định mới nhằm đảm bảo tách biệt giữa công tác giải quyết thủ tục hành chính trên cơ sở hồ sơ giấy tờ với việc kiểm tra thực tế phương tiện. Việc quy định cụ thể các trường hợp tổ chức kiểm tra sẽ góp phần tình trạng tránh lạm quyền.
Cùng với đó, các thủ tục liên quan đến đăng ký, khai báo hành trình, an toàn kỹ thuật và kiểm tra phương tiện sẽ được số hóa, giúp doanh nghiệp và chủ phương tiện tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong quản lý.
Với những giải pháp đồng bộ nói trên, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam khẳng định quyết tâm đồng hành cùng các cơ quan, địa phương và doanh nghiệp, phát huy lợi thế tự nhiên của hệ thống sông ngòi, kênh rạch, đưa vận tải đường thủy trở thành một trụ cột quan trọng của hệ thống giao thông và logistics quốc gia, góp phần giảm chi phí, giảm phát thải và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh của đất nước.