Theo báo cáo của cơ quan chuyên môn, trong tháng 4/2026, mặc dù giá xăng, dầu đã "giảm nhiệt" nhưng vật liệu xây dựng vẫn duy trì mặt bằng giá cao, ảnh hưởng không nhỏ đến việc triển khai các dự án.
Công trình giao thông bị ảnh hưởng lớn
Gửi báo cáo số liệu, dữ liệu về tình hình biến động giá xăng,dầu, vật liệu xây dựng và chi phí đầu tư xây dựng đến Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), Viện Kinh tế xây dựng cho biết, sau thời gian xảy ra hiện tượng "nhảy vọt" trong tháng 3, đến tháng ngày 22/4/2026, giá nhiên liệu đã có điều chỉnh giảm nhờ có sự hỗ trợ từ Quỹ bình ổn giá xăng dầu, chính sách thuế.
Tiến độ nhiều dự án giao thông bị ảnh hưởng lớn do giá nhiên liệu, vật liệu tăng đột biến trong thời gian qua (Ảnh minh hoạ).
Tuy vậy, sự tăng giá của nhiên liệu vẫn duy trì áp lực dây chuyền lên giá thành sản xuất và chi phí vận chuyển của hầu hết các loại vật liệu xây dựng.
So với tháng 3/2026, giá xi măng tăng 4,3%; thép tăng 3,6%; cát xây dựng tăng 5,8%; các vật liệu như đá, nhựa đường tăng từ 10,7 - 15,6%. Vật liệu có xu hướng duy trì mặt bằng giá cao và sẽ tiếp tục tăng nếu giá nhiên liệu tăng thêm trong thời gian tới.
Tính đến 22/4, biến động giá nhiên liệu bình quân trong tháng khiến dự toán xây dựng tăng từ 1,3 - 3,78% (tuỳ từng loại hình công trình) so với tháng 3/2026.
Loại hình công trình giao thông tăng nhiều nhất (gần 17%) gây nguy cơ tăng tổng mức đầu tư xây dựng công trình do chi phí dự phòng cho yếu tố trượt giá không đủ bù đắp mức độ tăng giá nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu xây dựng chủ yếu (cát, đá, nhựa đường, thép).
Theo dự báo, khi giá nhiên liệu bình quân tăng và đạt mức 100% so với đầu năm 2026, công trình giao thông sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất với dự toán chi phí xây dựng có thể tăng đến 18,45%.
Xử nghiêm tình trạng găm hàng, báo giá không trung thực
Đưa ra giải pháp hạn chế sự ảnh hưởng của biến động giá nhiên, vật liệu đến các dự án, Viện Kinh tế xây dựng cho rằng, Sở Xây dựng các địa phương cần theo dõi sát diễn biến thị trường để công bố giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá xây dựng theo tháng hoặc sớm hơn, phản ánh kịp thời các biến động "nóng" của thị trường vào giá thành công trình.
Các cấp có thẩm quyền cũng cần chỉ đạo kiểm tra việc thực hiện công bố giá vật liệu xây dựng, giá cước vận chuyển,chỉ số giá xây dựng tại các địa phương, bảo đảm thông tin giá, mức độ biến động giá phải sát thực tế, tránh tình trạng độ trễ quá lớn giữa công bố và thị trường.
Cơ quan chuyên môn cũng đồng thời đưa ra một số giải pháp khác như: nghiên cứu và ban hành văn bản hướng dẫn điều chỉnh giá hợp đồng xây dựng cho các dự án sử dụng vốn đầu tư công gặp khó khăn (trường hợp bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản); Đẩy nhanh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về giá vật liệu xây dựng và chỉ số giá trực tuyến để các chủ đầu tư và nhà thầu có thể tra cứu, áp dụng thống nhất trên toàn quốc.
Các Bộ chuyên ngành cần tiếp tục xem xét chính sách miễn thuế, giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu để hỗ trợ ngành xây dựng; Tăng cường kiểm soát nguồn ucng nhựa đường, các nguyên liệu nhập khẩu đầu vào; Xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân được giao khai thác mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng có hành vi găm hàng, thao túng giá, báo giá không trung thực…
Đánh giá sự tác động của việc tăng giá nhiên liệu đối với các loại hình hợp đồng, theo Viện Kinh tế xây dựng, do chi phí nhiên liệu chiếm khoảng từ 0,85% - 3,97% (tuỳ từng loại hình công trình), các hợp đồng xây dựng theo hình thức hợp đồng trọn gói, hợp đồng theo đơn giá cố định đã ký kết trước thời điểm tăng giá (trước tháng 3/2026) sẽ gặp khó khăn do ràng buộc của hợp đồng là không được điều chỉnh giá theo thực tế và do giá đã được cố định trong hợp đồng.
Ngoài ra, mức độ dự phòng trượt giá trong đơn giá, giá của các hợp đồng thường không dự kiến cho trường hợp giá có sự biến động lớn, bất thường.
Các hợp đồng ký kết theo hình thức đơn giá điều chỉnh cũng sẽ gặp khó khăn do thông tin giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng theo công bố của địa phương có sự chênh lệch khá lớn so với thực tế thị trường.
Trường hợp có cơ sở để điều chỉnh giá vẫn có thể gặp vướng mắc, không có nguồn kinh phí do chi phí dự phòng cho yếu tố trượt giá trong tổng mức đầu tư, dự toán xây dựng không đủ bù đắp mức độ tăng giá nguyên liệu, nhiên, vật liệu.
Đối với các dự án đang chuẩn bị tổ chức lựa chọn nhà thầu, việc xác định giá gói thầu cũng như đề xuất giá dự thầu cũng dự báo gặp khó khăn khi giá nhiên, vật liệu tăng cao.