Tình trạng thiếu hụt lái xe hạng CE và D điều khiển xe đầu kéo, xe container, xe khách trên 30 chỗ và xe giường nằm gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp vận tải đường bộ.
Để giải quyết căn cơ tình trạng này cần nhiều giải pháp đồng bộ, nhất là cải thiện điều kiện làm việc, nâng thu nhập và tạo môi trường nghề nghiệp ổn định hơn.
Tài xế không mặn mà nâng hạng
Đã nhiều tháng nay, ông Đỗ Quốc Toản, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ vận tải Phú Sơn, đau đầu với bài toán tuyển dụng lái xe hạng CE. Doanh nghiệp hiện có hơn 70 xe container nhưng chỉ khoảng 40 xe chạy thường xuyên. Hơn 30 xe còn lại phải nằm bãi do không có đủ lái xe.
Doanh nghiệp vận tải container thiếu nghiêm trọng lái xe hạng CE. Nguyên nhân không chỉ nằm ở đào tạo mà còn liên quan đến thu nhập, áp lực nghề.
Dù công ty đã đưa ra nhiều chính sách về tiền lương, thưởng và các chế độ đãi ngộ nhằm thu hút tài xế, nhưng không có người ứng tuyển.
Theo ông Toản, đặc thù công việc lái xe container nhiều áp lực, chỉ sơ suất trong quá trình lưu thông cũng có thể bị xử phạt với số tiền lớn, trong khi thu nhập không còn hấp dẫn như trước.
Công ty Phú Sơn hiện có khoảng 30 lái xe bằng hạng C. Doanh nghiệp sẵn sàng hỗ trợ kinh phí, đồng thời tạo điều kiện để những lái xe này học và thi nâng hạng lên CE song phần lớn họ không mặn mà.
Không chỉ Công ty Phú Sơn, tình trạng thiếu hụt lái xe đầu kéo, xe kéo rơ-moóc, sơ-mi rơ-moóc và lái xe khách trên 30 chỗ, xe giường nằm đang trở nên phổ biến trong ngành vận tải đường bộ. Hiệp hội Vận tải ô tô VN cho biết, hiện cả nước đang thiếu khoảng 25 - 30% tài xế có bằng lái hạng CE.
Xe nằm bãi vì không có tài xế
Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô VN cho biết, tại Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, từ đầu năm 2025 đến nay, khoảng 25 - 30% số xe đầu kéo phải nằm bãi vì không tuyển được tài xế.
Các doanh nghiệp kinh doanh xe khách cỡ lớn và xe giường nằm cũng gặp khó khăn tương tự. Trong khi đó, nhiều lái xe đã chuyển sang lái xe công trình hoặc taxi do điều kiện làm việc ổn định hơn.
Bên cạnh đó, quy định về độ tuổi và điều kiện nâng hạng GPLX (người học phải đủ 21 tuổi mới được cấp GPLX hạng C, sau đó có ba năm kinh nghiệm mới được học nâng lên hạng CE. Với lái xe khách, phải đủ 24 tuổi mới được cấp hạng D1, D2 và sau ba năm mới được học lên hạng D) cũng có thể là lý do khiến nhiều tài xế chưa mặn mà thi nâng hạng.
Cùng đó, nhiều cơ sở đào tạo không còn đáp ứng yêu cầu về sân bãi theo quy định mới nên phải dừng đào tạo hạng CE. TP.HCM trước đây có 7 cơ sở đào tạo lái xe hạng CE, nay chỉ còn một, trong khi đó Hà Nội hiện không còn cơ sở nào đào tạo hạng này.
"Lực lượng lái xe hạng CE và D đang già hóa nhanh, phổ biến ở độ tuổi 45 - 50. Nếu không có nguồn nhân lực kế cận, khoảng 3 - 5 năm tới tình trạng thiếu lái xe hạng CE và D sẽ ở mức báo động", ông Quyền nhìn nhận.
Doanh nghiệp cần có chính sách phù hợp
Để tháo gỡ vấn đề trên, Sở Xây dựng TP Huế đề xuất, cần nghiên cứu cơ chế khuyến khích các cơ sở đào tạo tăng cường liên kết với doanh nghiệp kinh doanh vận tải, logistics, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất hiện có.
Các quy định hiện hành đã được xác định trong Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Trước đó, quy định về độ tuổi người lái xe cũng đã được áp dụng trong Luật Giao thông đường bộ năm 2008 và qua nhiều năm thực hiện không phát sinh vướng mắc lớn.
Việc quy định độ tuổi đối với người điều khiển các loại xe hạng nặng nhằm bảo đảm yêu cầu về an toàn giao thông. Người điều khiển xe hạng CE phải có sự chín chắn, kinh nghiệm và kỹ năng cần thiết. Thông thường, người lái xe phải trải qua quá trình điều khiển các hạng xe khác, tích lũy kinh nghiệm, sau đó học và nâng hạng trước khi đủ điều kiện điều khiển xe hạng CE.
Ông Lương Duyên Thống
Trong khi đó, Sở Xây dựng Hà Tĩnh đề xuất có chính sách hỗ trợ đầu tư phương tiện, sân tập và thiết bị đào tạo hạng CE. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp vận tải phối hợp với cơ sở đào tạo để đào tạo theo nhu cầu sử dụng lao động.
Ông Lương Duyên Thống, Trưởng phòng Quản lý vận tải phương tiện và người lái, Cục Đường bộ VN cho biết, từ năm 2024 đến nay, các điều kiện đào tạo lái xe đã được cắt giảm tối đa, tạo thuận lợi hơn cho người dân có nhu cầu học và nâng hạng giấy phép lái xe.
Vấn đề hiện nay không nằm ở việc thiếu cơ sở đào tạo hay các quy định gây khó khăn cho người học, mà là nghề lái xe đầu kéo, xe khách vốn nặng nhọc, vất vả, trong khi thu nhập chưa tương xứng. Đây là một trong những nguyên nhân khiến nhiều tài xế không mặn mà.
Thực tế này cũng đang tạo ra nghịch lý tại các cơ sở đào tạo. Nhiều cơ sở đã đáp ứng các điều kiện để đào tạo lái xe hạng CE, thậm chí đầu tư phương tiện phục vụ đào tạo hạng CE, hạng D, nhưng lại không có người học.
Theo ông Thống, xe đào tạo không được khai thác thường xuyên vẫn phải duy trì, bảo dưỡng, cơ sở đào tạo phải chi trả các khoản phí kiểm định, phí bảo trì đường bộ và nhiều chi phí vận hành khác. Nếu tình trạng thiếu học viên kéo dài, các trung tâm rất khó duy trì cơ sở vật chất và nguồn lực.
Về phản ánh liên quan đến điều kiện sân tập lái chưa đáp ứng yêu cầu đào tạo hạng CE, ông Lương Duyên Thống cho biết, theo hệ thống phân hạng giấy phép lái xe mới, xuất hiện thêm các hạng như B, C1, D1, D2... Do đó, với diện tích hiện có, mỗi cơ sở đào tạo chỉ có thể bố trí để đào tạo một số hạng giấy phép lái xe nhất định, khó đáp ứng đồng thời tất cả các hạng.
Muốn tổ chức đào tạo đầy đủ các hạng, trong đó có CE, các cơ sở phải đầu tư mở rộng diện tích, cải tạo và bổ sung hạ tầng sân tập theo quy định. Đây là yêu cầu đã được pháp luật quy định và các cơ sở đào tạo phải đáp ứng nếu muốn tiếp tục tổ chức đào tạo hạng CE.
Từ thực tế trên, ông Thống cho rằng để giải quyết căn cơ tình trạng thiếu lái xe hạng CE, Hiệp hội Vận tải ô tô VN cần phối hợp với các doanh nghiệp vận tải nghiên cứu các chính sách phù hợp. Trong đó, chú trọng cải thiện điều kiện làm việc, nâng thu nhập và tạo môi trường nghề nghiệp ổn định hơn để thu hút người học cũng như giữ chân lái xe.