Hà Nội quyết xử lý "điểm nghẽn" úng ngập, nhiều công trình khẩn cấp phát huy hiệu quả

Trước áp lực từ biến đổi khí hậu ngày một cực đoan, Hà Nội đang đẩy mạnh nhiều giải pháp chống úng ngập. Sau khi đưa vào vận hành 10 công trình khẩn cấp, nhiều điểm ngập từng ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông đã được cải thiện rõ rệt.

Úng ngập trở thành một trong 5 "điểm nghẽn" của Thủ đô

Biến đổi khí hậu khiến những trận mưa lớn với cường độ cao xuất hiện ngày càng thường xuyên, kéo theo tình trạng úng ngập tại nhiều khu vực của Hà Nội. Không chỉ gây ùn tắc giao thông, ngập úng còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt và tài sản của người dân, đặc biệt tại các khu vực đô thị phát triển nhanh.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, nguyên nhân chủ yếu là hệ thống thoát nước của thành phố vẫn chưa được đầu tư hoàn chỉnh theo quy hoạch. Nhiều công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn và trạm bơm còn thiếu hoặc chưa được kết nối đồng bộ, trong khi năng lực của các công trình đầu mối mới đáp ứng khoảng 20% nhu cầu theo quy hoạch. Diện tích hồ điều hòa hiện cũng chỉ đạt khoảng 18,7% so với quy hoạch được phê duyệt từ năm 2013.

Từ thực trạng này, Thành ủy, HĐND và UBND thành phố đã xác định úng ngập là một trong năm "điểm nghẽn" cần tập trung tháo gỡ với quyết tâm chính trị cao. Trước mắt, thành phố triển khai 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp, gồm 5 dự án hệ thống thoát nước và 5 hồ điều hòa, nhằm từng bước hoàn thiện mạng lưới thoát nước theo quy hoạch, tăng khả năng kết nối giữa các lưu vực, nâng cao năng lực tiêu thoát nước và giảm số điểm ngập, diện tích ngập, độ sâu cũng như thời gian ngập so với các năm trước.

Song song với đầu tư xây dựng, Hà Nội đã hoàn thành công tác duy tu, duy trì hệ thống thoát nước; phối hợp vận hành hệ thống thoát nước đô thị và nông thôn; chuyển đổi 21 tuyến mương tiêu nông nghiệp trong khu vực phát triển đô thị phục vụ tiêu thoát nước trước mùa mưa. Thành phố cũng ban hành Kế hoạch bảo đảm thoát nước, chống úng ngập năm 2026, huy động 100% nhân lực, phương tiện, thiết bị sẵn sàng ứng trực, xử lý các tình huống phát sinh.

Nhiều điểm ngập được kiểm soát, tiếp tục hoàn thiện mạng lưới thoát nước

Đến nay, 10 dự án khẩn cấp giai đoạn I đã cơ bản hoàn thành và đưa vào vận hành, gồm các hồ điều hòa Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2, Thụy Phương cùng nhiều dự án cải tạo hệ thống thoát nước, kênh dẫn và trạm bơm tại các khu vực trọng điểm. Hai dự án hồ điều hòa Chèm và Liên Mạc 1 thuộc giai đoạn II cũng đang được triển khai bằng nguồn vốn xã hội hóa.

Theo đánh giá của Sở Xây dựng Hà Nội, sau hơn bốn tháng thi công và đưa vào sử dụng, các công trình đã phát huy hiệu quả rõ rệt trong các đợt mưa vừa qua. Ngay cả tại những khu vực ghi nhận lượng mưa trên 100 mm, nhiều điểm ngập trước đây đã được kiểm soát tốt hơn, thời gian rút nước giảm đáng kể và hệ thống vận hành ổn định hơn.

Đáng chú ý, các khu vực Võ Chí Công, Resco, Ecohome, Mỹ Đình chỉ còn ngập nhẹ khoảng 15 - 20 cm và nước rút trong khoảng 30 phút sau khi mưa kết thúc. Các khu vực Đại lộ Thăng Long, Ngoại Giao Đoàn, Tây Hồ Tây, Ciputra, An Khánh... cũng ghi nhận khả năng tiêu thoát nước được cải thiện rõ rệt, không còn xuất hiện tình trạng ngập sâu, kéo dài như trước đây. Theo thống kê, nếu những năm trước các trận mưa từ 70 - 100 mm/giờ thường gây khoảng 71 điểm úng ngập, trong đó khoảng 40 điểm ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông, thì hiện nay nhiều điểm đã được xử lý hiệu quả.

Tuy vậy, thành phố vẫn ghi nhận một số vị trí còn xảy ra ngập cục bộ trong các trận mưa lớn cuối tháng 7 như Nguyễn Gia Bồng, Bà Triệu - Nguyễn Du - Hồ Xuân Hương, Phú Xá, Vĩnh Hưng, Thái Hà, Nguyễn Đình Tứ, Lệ Mật hay dốc La Pho - Thụy Khuê. Theo Sở Xây dựng, nguyên nhân chủ yếu là lượng mưa vượt quá khả năng tiêu thoát của hệ thống hoặc chịu ảnh hưởng từ việc thi công các dự án cống hóa, cải tạo mương thoát nước. Tuy nhiên, hầu hết các điểm ngập đều rút sau khoảng 15–30 phút khi mưa kết thúc. Sở cũng cho rằng ngay cả nhiều đô thị hiện đại trên thế giới cũng chưa thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngập khi xuất hiện các trận mưa cực đoan trên 100 mm/giờ; mục tiêu là giảm thiểu thiệt hại và rút ngắn thời gian ngập.

Từ nay đến cuối năm 2026, Hà Nội sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm thoát nước mùa mưa. Trọng tâm là duy trì bảo dưỡng các trạm bơm, nạo vét cống, kênh, mương, hồ điều hòa; bố trí lực lượng ứng trực tại các điểm trọng yếu; hoàn thiện quy trình vận hành các dự án khẩn cấp và đánh giá sau từng trận mưa để kịp thời điều chỉnh phương án vận hành.

Cùng với đó, thành phố sẽ tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương trong xử lý các điểm úng ngập, yêu cầu các chủ đầu tư bảo đảm kết nối đồng bộ hệ thống thoát nước, đồng thời triển khai phương án phân luồng giao thông theo bốn cấp độ ngập tại 141 vị trí từng xảy ra úng ngập.