Không chỉ từng bước hạn chế xe máy xăng, Hà Nội còn lên kế hoạch thiết lập hệ thống camera nhận diện biển số để giám sát phương tiện ra vào vùng phát thải thấp. Dữ liệu từ hệ thống sẽ phục vụ công tác kiểm soát giao thông và xử lý vi phạm hành chính.
Theo tờ trình gửi HĐND TP Hà Nội về dự thảo Nghị quyết thông qua Đề án vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1, dự kiến được xem xét tại kỳ họp chuyên đề khai mạc ngày 12/5, thành phố sẽ từng bước siết chặt hoạt động của xe máy chạy xăng tại khu vực nội đô nhằm giảm ô nhiễm không khí và thúc đẩy giao thông xanh.
Hà Nội sắp cấm xe xăng ở đường Vành đai 1. Ảnh minh hoạ.
Cụ thể, đối với xe mô tô, xe gắn máy chạy xăng không thuộc diện xe ôm công nghệ, người dân trong khu vực thí điểm sẽ phải đăng ký trực tuyến với chính quyền địa phương về lộ trình chuyển đổi phương tiện trong giai đoạn từ ngày 1/7 đến 1/10.
Theo đề xuất, giai đoạn 1 được triển khai từ ngày 1/7 đến hết ngày 31/12/2026 tại khu vực lõi phường Hoàn Kiếm với 11 tuyến phố gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ. Khu vực này hiện có khoảng 20.000 cư dân sinh sống.
Trong thời gian thí điểm, xe máy chạy xăng không phải xe công nghệ sẽ bị hạn chế lưu thông từ 18h đến 24h ngày thứ Sáu và từ 6h đến 24h các ngày thứ Bảy, Chủ nhật.
Riêng xe ôm công nghệ sử dụng xe máy xăng dự kiến sẽ bị dừng hoạt động hoàn toàn trong vùng phát thải thấp kể từ ngày 1/7. Sau giai đoạn đầu, phạm vi áp dụng sẽ tiếp tục được mở rộng.
Giai đoạn 2, từ ngày 1/1/2027 đến hết năm 2027, phạm vi thí điểm mở rộng sang các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam với 14 tuyến phố bao quanh như Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Nhật Duật, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam, Lê Duẩn… Khu vực này có hơn 136.900 người sinh sống.
Đến giai đoạn 3, từ năm 2028 đến hết năm 2029, toàn bộ khu vực bên trong Vành đai 1 với 9 phường sẽ trở thành vùng phát thải thấp. Phạm vi được xác định bởi các tuyến Hoàng Cầu, Đê La Thành, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Yên Phụ, Âu Cơ, Lạc Long Quân, Cầu Giấy… với tổng dân số khoảng 625.000 người.
Không chỉ siết hoạt động của xe máy, Hà Nội cũng dự kiến áp dụng nhiều quy định khí thải nghiêm ngặt đối với ô tô tải. Theo đó, xe tải dưới 2 tấn không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 sẽ bị cấm lưu thông trong vùng phát thải thấp; xe đạt chuẩn mức 4 chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm.
Đối với xe tải từ 2 đến dưới 3,5 tấn, phương tiện chỉ được phép hoạt động trong khung giờ từ 21h đến 6h sáng hôm sau và phải có chấp thuận của Công an thành phố. Trong khi đó, xe tải trên 3,5 tấn dự kiến bị cấm hoàn toàn.
Theo Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội, số lượng xe máy tại 9 phường thuộc khu vực Vành đai 1 hiện ở mức rất lớn, dao động từ 1.700 đến hơn 85.000 xe mỗi phường. Riêng phường Hoàn Kiếm có số lượng cao nhất với khoảng 89.000 xe máy.
Đáng chú ý, xe máy sử dụng xăng hiện vẫn chiếm tỷ lệ áp đảo, từ 94-97% tổng số phương tiện tại các phường trong khu vực. Điều này đồng nghĩa lộ trình chuyển đổi sang xe điện trong thời gian tới sẽ tác động trực tiếp tới hàng trăm nghìn người dân sinh sống tại khu vực nội đô Hà Nội.
Ban Đô thị cho rằng, nguyên nhân khiến xe máy xăng vẫn chiếm ưu thế là do thiếu các chính sách tài chính đủ mạnh, hạ tầng trạm sạc chưa đồng bộ, giá điện và khung giá sạc chưa có cơ chế ưu đãi riêng cho giao thông xanh.
Từ đó, Ban Đô thị kiến nghị UBND thành phố sớm ban hành chính sách hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế, phí đăng ký và cấp biển số đối với phương tiện xanh; đồng thời đẩy nhanh hoàn thiện Đề án vùng phát thải thấp, xây dựng lộ trình chuyển đổi phương tiện rõ ràng, minh bạch nhằm tạo sự đồng thuận của người dân và doanh nghiệp.
Để triển khai Đề án vùng phát thải thấp, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết sẽ tập trung phát triển hạ tầng giao thông xanh và giao thông công cộng, gồm hệ thống xe buýt điện, phương tiện sử dụng năng lượng xanh, đường sắt đô thị, xe đạp công cộng, xe máy điện công cộng, trạm sạc điện, trạm đổi pin và các điểm trung chuyển.
Đồng thời, thành phố sẽ từng bước hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, ưu tiên phương tiện sử dụng năng lượng sạch, giao thông công cộng và giao thông phi cơ giới.
Hà Nội cũng dự kiến thiết lập hệ thống giám sát, kiểm soát phương tiện và xử lý vi phạm hành chính. Theo đó, phương tiện ra vào vùng phát thải thấp sẽ được theo dõi thông qua hệ thống camera nhận diện biển số (ANPR), biển báo giao thông, hạ tầng giám sát và hệ thống quản lý dữ liệu xử phạt.
Bên cạnh đó, thành phố sẽ triển khai các chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, đồng thời nâng cao tỷ lệ sử dụng giao thông công cộng.
UBND TP Hà Nội cho rằng việc triển khai vùng phát thải thấp sẽ tác động tới môi trường, kinh tế - xã hội và đời sống người dân. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, thành phố sẽ tiến hành đánh giá, sơ kết theo từng giai đoạn để kịp thời đưa ra giải pháp điều chỉnh phù hợp.