Từ những vòm cầu đường sắt lâu đời, Hà Nội kỳ vọng hình thành không gian văn hóa, dịch vụ, du lịch đặc sắc với tổng vốn đầu tư sơ bộ hơn 1.137 tỷ đồng.
Đánh thức không gian di sản dưới những vòm cầu đường sắt
Hội đồng thẩm định TP Hà Nội vừa hoàn thiện báo cáo, trình Chủ tịch UBND thành phố xem xét quyết định chủ trương đầu tư, đồng thời phê duyệt nhà đầu tư thực hiện dự án Không gian văn hóa, dịch vụ, thương mại, du lịch tại khu vực 131 vòm cầu đường sắt phía Nam cầu Long Biên theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT).
Vòm cầu Phùng Hưng sẽ được cải tạo lại để hình thành không gian văn hoá. Ảnh minh hoạ.
Theo báo cáo của Hội đồng thẩm định TP Hà Nội, dự án do Liên danh Công ty CP Đầu tư Bất động sản Taseco và Công ty CP Tập đoàn Taseco đề xuất, với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng hơn 1.100 tỷ đồng.
Dự án được nghiên cứu nhằm cụ thể hóa định hướng thiết kế đô thị khu vực vòm cầu Phùng Hưng - Gầm Cầu, phường Hoàn Kiếm; đồng thời hình thành không gian văn hóa, dịch vụ, thương mại, du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản đô thị.
Không chỉ hướng tới chỉnh trang cảnh quan, dự án còn được kỳ vọng góp phần phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm và kết nối với hệ thống không gian đi bộ khu vực phố cổ, từng bước tạo thêm không gian sinh hoạt cộng đồng và sản phẩm du lịch đặc trưng cho Hà Nội.
Theo phương án đề xuất, phạm vi nghiên cứu có tổng chiều dài các tuyến khoảng 1,71km, gồm 1,41km dọc tuyến Phùng Hưng - Gầm Cầu, từ nút giao Trần Phú - Hà Trung đến ga Long Biên, cùng khoảng 300m các tuyến phố cắt ngang.
Trong đó, phần nhà đầu tư thực hiện tập trung vào tuyến vòm cầu đường sắt dài khoảng 860m, từ nút giao Phùng Hưng - Cửa Đông đến ga Long Biên, gồm 127 vòm đá và 4 cầu đường sắt. Phương án sơ bộ dự kiến đục thông 109 vòm đủ điều kiện, kết hợp cải tạo, gia cố kết cấu và khai thác không gian bên trong.
Các hạng mục đầu tư dự kiến bao gồm hoàn thiện không gian vòm cầu, chỉnh trang vỉa hè và lòng đường, xây dựng hệ thống chiếu sáng, cây xanh, hạ tầng kỹ thuật, phòng cháy chữa cháy, camera và các tiện ích đô thị. Phương án tổ chức tuyến phố đi bộ hoạt động 24/7 cũng được nghiên cứu đồng bộ trên toàn tuyến.
Khi hình thành, không gian này dự kiến phục vụ nhiều hoạt động như trưng bày thủ công mỹ nghệ, nghệ thuật công cộng, ẩm thực, thương mại, khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức sự kiện và du lịch trải nghiệm. Đây được xem là hướng khai thác không gian đô thị lịch sử theo hướng kết hợp các hoạt động văn hóa, dịch vụ và du lịch.
Vốn nhà nước chiếm 39%, nhà đầu tư thu xếp 61%
Trong tổng số tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng hơn 1.100 tỷ đồng, phần vốn nhà nước dự kiến khoảng hơn 445 tỷ đồng, chiếm 39% tổng mức đầu tư; vốn do nhà đầu tư thu xếp hơn 692 tỷ đồng, tương đương 61%.
Vốn nhà nước chủ yếu dành cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ xây dựng hạ tầng kỹ thuật.
Theo đề xuất, dự án dự kiến hoàn thành, đưa vào khai thác vận hành ngày 30/6/2028, với thời hạn khai thác kinh doanh khoảng 30 năm. Đây là các thông số sơ bộ trong hồ sơ đề xuất và sẽ tiếp tục được làm rõ trong những bước tiếp theo.
Qua quá trình thẩm định, Hội đồng thẩm định đánh giá dự án cơ bản phù hợp với định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, các quy hoạch phân khu đô thị liên quan và định hướng phát huy giá trị văn hóa, du lịch tại khu vực trung tâm thành phố.
Đáng chú ý, Thành ủy Hà Nội mới ban hành Nghị quyết số 31-NQ/TU, thống nhất chủ trương triển khai ngay dự án theo phương thức PPP, hợp đồng BOT. Trên cơ sở đó, Hội đồng thẩm định đã hoàn thiện báo cáo, trình Chủ tịch UBND thành phố xem xét quyết định chủ trương đầu tư, đồng thời phê duyệt nhà đầu tư thực hiện dự án.
Siết chặt thẩm định chi phí, bảo đảm an toàn đường sắt
Bên cạnh việc đánh giá sự phù hợp về định hướng quy hoạch, Hội đồng thẩm định yêu cầu tiếp tục rà soát các yếu tố kỹ thuật, tài chính và phương án khai thác nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư, hạn chế rủi ro trong quá trình triển khai.
Cụ thể, liên danh nhà đầu tư cần tính đúng, tính đủ các khoản chi phí, tránh chồng chéo, trùng lặp giữa phần vốn nhà nước và vốn doanh nghiệp. Các nội dung liên quan đến đơn giá gia cố, đục thông, chống thấm, hoàn thiện không gian và cơ chế quyết toán phần vốn nhà nước cần được làm rõ.
Hội đồng thẩm định cũng yêu cầu kiểm định toàn bộ vòm cầu trước khi chốt khối lượng đầu tư, đồng thời nghiên cứu bổ sung chi phí quan trắc công trình trước, trong và sau thi công để bảo đảm an toàn chạy tàu.
Sau khi dự án được quyết định chủ trương đầu tư, Hội đồng kiến nghị UBND thành phố đề nghị Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán song song ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư và trong quá trình triển khai dự án.
Đối với phương án khai thác, nhà đầu tư cần phối hợp chặt chẽ với UBND phường Hoàn Kiếm và Sở Xây dựng, bảo đảm đồng bộ với thiết kế đô thị riêng khu vực vòm cầu Phùng Hưng - Gầm Cầu, tỷ lệ 1/500.
Đặc biệt, các hạng mục đục thông, gia cố và khai thác không gian bên trong vòm cầu phải đáp ứng yêu cầu bảo tồn, bảo đảm an toàn kết cấu và an toàn đường sắt hiện hữu.
Việc nghiên cứu đầu tư khu vực 131 vòm cầu Phùng Hưng được Hà Nội kỳ vọng sẽ góp phần tái thiết không gian đô thị lịch sử, bổ sung điểm sinh hoạt cộng đồng và tạo thêm sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng cho Thủ đô.
Tuy nhiên, hiệu quả của dự án không chỉ nằm ở việc đưa các vòm cầu vào khai thác thương mại, dịch vụ, mà còn phụ thuộc vào khả năng hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp, bảo tồn các giá trị di sản, giữ gìn cảnh quan và bảo đảm an toàn cho công trình đường sắt hiện hữu.