Khắc phục hậu quả thiên tai ở Mường Than, sớm hoàn thành dự án kết nối giao thông miền núi

Chỉ sau hai ngày kể từ trận lũ quét tại Mường Than, tuyến giao thông huyết mạch trên Quốc lộ 32 đã được thông xe tạm, tạo điều kiện cho người dân đi lại và các lực lượng chức năng triển khai công tác cứu hộ, cứu trợ.

Trên hiện trường vẫn còn nhiều hạng mục bị hư hỏng, chủ đầu tư đang khẩn trương phối hợp với các nhà thầu triển khai các giải pháp khắc phục, quyết tâm hoàn thành dự án Kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía Bắc và sớm đưa công trình vào khai thác.

Huy động máy móc, nhanh chóng mở đường tạm

Liên quan đến sự cố thiên tai xảy ra ngày 17/7 tại Km354 Quốc lộ 32, xã Mường Than, tỉnh Lai Châu, Ban QLDA 2 cho biết khu vực bị ảnh hưởng thuộc gói thầu XL-04, tại lý trình Km75 của dự án Kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía Bắc.

Theo Ban QLDA 2, nguyên nhân trực tiếp của sự cố là đợt mưa lớn kéo dài từ đầu tháng 7/2026, đặc biệt trong thời gian từ ngày 15 đến 17/7. Tại nhiều khu vực trên địa bàn tỉnh Lai Châu, lượng mưa ghi nhận trên 400 mm, gây lũ quét, lũ ống và sạt lở đất trên diện rộng, trong đó xã Mường Than là một trong những địa bàn chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng.

Địa hình đồi núi dốc, bị chia cắt mạnh, hệ thống sông, suối dày đặc cùng với nhiều khu vực có nền địa chất yếu cũng làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở khi xảy ra mưa lớn kéo dài.

Tại Mường Than, khối lượng lớn đất đá và cây cối từ khu vực dãy Hoàng Liên Sơn trượt xuống, kết hợp với dòng lũ từ thượng lưu, tạo thành trận lũ quét lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và cơ sở hạ tầng.

Sau thiên tai, gói thầu XL-04 ghi nhận khoảng 12 vị trí sạt lở trên đèo. Nghiêm trọng nhất là đoạn từ Km74+850 đến Km75+200, tương ứng Km354 Quốc lộ 32, nơi lũ quét và sạt lở đất làm gián đoạn giao thông trên một số đoạn tuyến.

Tại Km354+500, nền đường, mặt đường và rãnh phía trái tuyến bị hư hỏng. Khoảng 500 m mặt đường xuất hiện nứt gãy trên phạm vi khoảng 1/3 bề rộng mặt đường, gây ách tắc giao thông nghiêm trọng. Đây là khu vực có cao độ mặt đường tương đương cao độ vỉa hè và nền nhà dân, với các hộ dân sinh sống sát dọc hai bên tuyến.

Mưa lũ cũng gây hư hỏng nền đường, mặt đường, công trình thoát nước, mái taluy và các công trình phòng hộ tại nhiều vị trí khác. Tình trạng này đòi hỏi phải triển khai ngay các giải pháp xử lý khẩn cấp để bảo đảm an toàn giao thông, đồng thời ổn định công trình.

Thời điểm xảy ra thiên tai, các gói thầu của dự án đã cơ bản hoàn thành và đang thực hiện thủ tục bàn giao công trình đưa vào khai thác. Ngay sau sự cố, Ban QLDA 2 đã chỉ đạo đơn vị tư vấn giám sát và các nhà thầu khẩn trương huy động nhân lực, máy móc, thiết bị để xử lý hiện trường.

Mười máy xúc được huy động để nắn dòng lũ ra phía suối; đá hộc được tập kết khẩn cấp phục vụ sửa chữa và mở đường tạm ngay khi nước rút. Các đơn vị đồng thời tổ chức hót dọn đất đá sạt lở, cắm biển báo, căng dây, lắp đặt đèn cảnh báo và bố trí lực lượng cảnh giới tại những vị trí nguy hiểm, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện.

Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó, đến chiều 19/7/2026, tuyến đường tạm đã được thông xe, chỉ hai ngày sau khi xảy ra sự cố.

Việc khôi phục tạm thời tuyến giao thông không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân mà còn tạo điều kiện để các lực lượng chức năng tiếp cận những bản bị cô lập, triển khai công tác tìm kiếm, cứu nạn, cứu trợ và khắc phục hậu quả thiên tai.

Sau khi bảo đảm giao thông bước đầu, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là khắc phục các hạng mục công trình bị hư hỏng do thiên tai.

Để có cơ sở triển khai khắc phục theo Lệnh xây dựng công trình khẩn cấp, Ban QLDA 2 đã trình Bộ Xây dựng xem xét điều chỉnh thời gian thực hiện dự án từ ngày 30/6/2026 đến ngày 31/12/2026.

Hiện chủ đầu tư đang phối hợp với các nhà thầu khảo sát hiện trường, đánh giá các vị trí hư hỏng và xây dựng phương án xử lý. Mục tiêu được đặt ra là hoàn thành dự án Kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía Bắc trước ngày 30/11/2026, sớm đưa công trình vào khai thác.

Làm gì để công trình giao thông không bị chia cắt mùa lũ?

Từ sự cố tại Mường Than, vấn đề đặt ra là cần có giải pháp lâu dài để nâng cao khả năng chống chịu của các công trình giao thông trước những diễn biến ngày càng cực đoan của thời tiết.

Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi chế độ mưa và dòng chảy sông ngòi, làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt lớn ở miền Trung và miền núi, hạn hán kéo dài ở Tây Nguyên, trong khi nước biển dâng làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn sâu vào vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Để thích ứng với các điều kiện thời tiết cực đoan, các công trình giao thông cần được tính toán với tần suất thiết kế có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu và các điều kiện bất lợi nhất.

Bên cạnh đó, có thể nghiên cứu, áp dụng các giải pháp thiết kế phù hợp như cầu cạn, hầm xuyên núi; gia cố ổn định lâu dài mái taluy bằng các giải pháp như đinh neo, lưới thép cường độ cao gia cường, tường chắn có cốt... tùy theo điều kiện và tiềm lực kinh tế.

Một giải pháp quan trọng khác là xây dựng các mô hình dự báo lũ quét, sạt lở đất trên phạm vi toàn quốc. Trên cơ sở các mô hình này, cần quy hoạch, sắp xếp và bố trí các công trình dân dụng, giao thông tại những khu vực có mức độ an toàn cao hơn, qua đó giảm thiểu nguy cơ công trình bị chia cắt, hư hỏng khi xảy ra thiên tai.

Việc khẩn trương khắc phục hậu quả tại Mường Than trước mắt nhằm khôi phục giao thông, bảo đảm an toàn cho người dân và ổn định công trình. Về lâu dài, đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với công tác đầu tư, thiết kế và tổ chức xây dựng các công trình giao thông trong bối cảnh thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp.