Nghệ An: Ban QLDA cấp xã phát huy hiệu quả trong mô hình chính quyền hai cấp
Sau hơn nửa năm hoạt động, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp xã tại Nghệ An bước đầu phát huy hiệu quả trong tiếp nhận, triển khai các dự án chuyển tiếp, song vẫn còn nhiều khó khăn cần tháo gỡ để vận hành ổn định, hiệu quả.
Tách quản lý nhà nước và thực hiện dự án
Việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp đã tạo chuyển biến rõ nét trong quản lý đầu tư xây dựng tại Nghệ An. Sau khi cấp huyện kết thúc hoạt động, nhiều xã, phường đã chủ động thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp xã để tiếp nhận các dự án chuyển tiếp, từng bước tách bạch chức năng quản lý nhà nước với nhiệm vụ triển khai thực hiện dự án đầu tư xây dựng.
Dự án nâng cấp sửa chữa đường Nguyễn Gia Thiều do Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Trường Vinh làm chủ đầu tư vừa thi công sau khi UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt điều chỉnh quy mô dự án.
Theo thống kê sơ bộ, đến hiện tại, Nghệ An có 40/130 xã, phường thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp xã. Ban được thành lập sớm nhất đã hoạt động hơn 6 tháng, trong khi nhiều đơn vị mới đi vào vận hành khoảng 3 tháng.
Phần lớn được tổ chức theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ, với quy mô từ 3 - 5 viên chức, một số địa phương bố trí 7 - 9 viên chức và người lao động. Đến nay, 10 xã, phường đã kiện toàn lãnh đạo Ban, từng bước ổn định tổ chức và hoạt động.
Tại các địa phương có nhiều dự án trọng điểm như Trường Vinh, Thành Vinh, Vinh Lộc, Vinh Phú, Vinh Hưng, Cửa Lò, Quỳnh Lưu, Hưng Nguyên, Hoàng Mai, Thái Hòa và Diễn Châu, các Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp xã cơ bản hoạt động ổn định nhờ có nguồn thu từ công tác quản lý dự án và giải phóng mặt bằng, qua đó từng bước phát huy vai trò trong triển khai các dự án đầu tư.
Trong khi đó, 90 xã, phường còn lại chưa thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp xã. Các dự án hiện chủ yếu được giao cho Phòng Kinh tế hoặc Trung tâm cung ứng dịch vụ công thực hiện. Đây là giải pháp phù hợp trong giai đoạn chuyển tiếp, song về lâu dài khó bảo đảm sự tách bạch giữa chức năng quản lý nhà nước và nhiệm vụ tổ chức thực hiện dự án đầu tư xây dựng.
Dự án đường Trần Hưng Đạo kéo dài được Ban quản lý dự án TP Vinh cũ bàn giao lại cho Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Trường Vinh quản lý.
Bà Vi Thị Duyến, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Cửa Lò cho biết, ban chính thức đi vào hoạt động từ đầu năm 2026. Sau hơn 6 tháng vận hành, mô hình ban quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp xã bước đầu phát huy hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Ngoài việc tiếp nhận, triển khai các dự án chuyển tiếp, Ban còn được giao phối hợp thực hiện công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) đối với các dự án do UBND phường Cửa Lò làm chủ đầu tư.
Hiện ban đang tiếp nhận 13 dự án với tổng vốn khoảng 127 tỷ đồng. Các dự án đều vướng mắc trong công tác GPMB nên chưa thể triển khai sau khi được chuyển giao từ TP Vinh (cũ). Đơn vị đang phối hợp với Phòng Kinh tế và Hạ tầng đô thị Cửa Lò tập trung tháo gỡ khó khăn để sớm đưa các dự án vào thực hiện.
Ông Nguyễn Đức Thiện, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Trường Vinh, cho biết, sau khi kiện toàn tổ chức vào tháng 1/2026, Ban đã tiếp nhận 267 dự án từ Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Vinh, UBND các phường, xã trước đây và các chủ đầu tư khác.
Trong số này, có 29 dự án đang thi công nhưng chưa hoàn thành, phần lớn gặp vướng mắc kéo dài; 5 dự án đang thực hiện công tác đầu tư; 6 dự án trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư; 26 dự án đã hoàn thành nhưng chưa bàn giao hoặc quyết toán. Các dự án còn lại đã được tiếp nhận để quản lý, lưu trữ hồ sơ theo quy định.
Dự án nạo vét hồ điều hòa trước trạm bơm Cửa Nam được bàn giao lại cho Ban quản lý dự án phường Trường Vinh và phường Thành Vinh quản lý.
Ông Nguyễn Đức Thiện cho biết, ngoài nhiệm vụ quản lý dự án đầu tư xây dựng, Ban còn được giao thực hiện nhiều nhiệm vụ liên quan đến phát triển quỹ đất trên địa bàn phường Trường Vinh.
Cụ thể, ban đảm nhiệm việc tạo lập, phát triển, quản lý và khai thác quỹ đất; tổ chức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; lập và triển khai các dự án tạo quỹ đất phục vụ đấu giá quyền sử dụng đất; đầu tư xây dựng, phát triển quỹ đất, quản lý quỹ đất và tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định.
Kiện toàn tổ chức, tháo gỡ khó khăn
Ông Nguyễn Đức Thọ, Chủ tịch UBND xã Đông Lộc (tỉnh Nghệ An) cho biết, Đông Lộc là một trong những địa phương đầu tiên thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp xã từ tháng 12/2025. Việc chủ động kiện toàn tổ chức ngay từ sớm giúp địa phương nhanh chóng tiếp nhận các dự án chuyển tiếp, bảo đảm tiến độ triển khai không bị gián đoạn trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Theo ông Thọ, việc sớm đưa ban quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp xã vào hoạt động đã tạo điều kiện để địa phương chủ động triển khai các dự án đầu tư, đồng thời phân định rõ chức năng quản lý nhà nước của UBND xã và Phòng Kinh tế với nhiệm vụ tổ chức thực hiện dự án của đơn vị sự nghiệp công lập, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành.
Trụ sở Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Đông Lộc.
Tại xã Quỳnh Lưu (tỉnh Nghệ An), Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp xã đã tiếp nhận hơn 100 dự án đang triển khai, đồng thời tham mưu thực hiện nhiều dự án mới như khu tái định cư phục vụ tuyến đường sắt tốc độ cao, quy hoạch Khu công nghiệp Diễn Quỳnh và chuẩn bị điều kiện triển khai các khu công nghiệp tại Quỳnh Giang và Hùng Châu.
Theo ông Nguyễn Xuân Dinh, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Lưu, trong bối cảnh Phòng Kinh tế cấp xã phải đảm nhiệm nhiều đầu việc sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp xã đã góp phần chia sẻ khối lượng công việc, bảo đảm tiến độ triển khai các công trình, dự án trọng điểm.
Ông Dinh cho biết, việc thành lập Ban Quản lý dự án giúp địa phương chủ động bố trí nhân lực thực hiện các dự án đầu tư. Dù giai đoạn đầu còn gặp khó khăn về kinh phí chi trả lương, song khi số lượng dự án và nguồn thu từ hoạt động quản lý dự án tăng lên, đơn vị sẽ có cơ sở hạch toán để bảo đảm chế độ cho viên chức và người lao động.
Tuy nhiên, theo ông Dinh, quá trình triển khai các dự án chuyển tiếp vẫn còn nhiều vướng mắc cần tiếp tục tháo gỡ, như công tác giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục đầu tư, kiện toàn tổ chức ban quản lý dự án, bổ sung nhân lực chuyên môn và bảo đảm nguồn lực tài chính để đơn vị hoạt động ổn định, hiệu quả.
Dự án đường tránh thị trấn Cầu Giát cũ (nay là xã Quỳnh Lưu) được chuyển tiếp cho Ban quản lý dự án xã Quỳnh Lưu từ Ban quản lý dự án huyện Quỳnh Lưu cũ.
Ông Nguyễn Ngọc Phong, Phó chủ tịch UBND phường Trường Vinh (tỉnh Nghệ An) cho biết, ngoài nhiệm vụ quản lý các dự án đầu tư xây dựng, ban quản lý dự án còn được giao tham mưu thực hiện công tác thu hồi đất phục vụ các dự án trên địa bàn, bao gồm cả các dự án do phường và các ban quản lý dự án cấp tỉnh làm chủ đầu tư.
Bên cạnh đó, Ban được giao lập kế hoạch, lựa chọn đơn vị cung ứng, quản lý và giám sát các dịch vụ công ích đô thị như chăm sóc công viên, cây xanh, hoa cảnh; vệ sinh môi trường; quản lý, duy tu hạ tầng kỹ thuật đô thị, hệ thống đường giao thông và chiếu sáng công cộng.
Đơn vị cũng thực hiện nhiệm vụ quản lý, khai thác nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất là tài sản công không sử dụng vào mục đích để ở theo quy định tại Nghị định 108/2024/NĐ-CP của Chính phủ.
Theo ông Phong, việc phát huy hiệu quả hoạt động của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư công trên địa bàn.
Đến nay, phường Trường Vinh đã giải ngân hơn 110 tỷ đồng vốn đầu tư công, đồng thời đẩy nhanh tiến độ nhiều dự án tồn đọng, kéo dài như dự án cải tạo đường Nguyễn Gia Thiều, xây dựng đường Hòa Thái, đường Kim Đồng và dự án đường Lê Mao kéo dài (phần còn lại).
Trong đó, đối với cấp xã, căn cứ vào yêu cầu thực tiễn, các địa phương có thể thành lập Ban Quản lý dự án khu vực liên xã, phường hoặc Ban quản lý dự án cấp xã, nếu thấy cần thiết. Các Ban quản lý dự án này sẽ hoạt động theo cơ chế tự chủ tài chính, tự bảo đảm kinh phí hoạt động, giúp tăng tính chủ động trong triển khai, giám sát và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đầu tư công tại cơ sở.
Việc thành lập Ban quản lý dự án phải dựa vào việc đảm bảo cân đối thu chi để tự trang trải, theo đó thì nhu cầu của các địa phương là khác nhau.
Thực hiện kế hoạch của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An, Sở Nội vụ Nghệ An đã tiến hành lấy phiếu khảo sát từ các địa phương về nhu cầu thành lập Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng. Qua khảo sát, trong tổng số 130 phường xã trên toàn tỉnh Nghệ An có 73 đơn vị phản hồi. Trong đó có 50 đơn vị đề nghị thành lập Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng, 20 đơn vị đề nghị chưa thành lập, 3 đơn vị có nhu cầu nhưng xác định hiện tại chưa đủ điều kiện thành lập. 57 đơn vị còn lại không phản hồi đồng nghĩa với việc không có nhu cầu.
Khảo sát cũng cho thấy, việc các địa phương chưa thành lập Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng chưa thành lập Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng có 3 lí do: Thứ nhất là nguồn thu chưa đảm bảo, thứ 2 là thiếu cán bộ, công chức đáp ứng được phương án nhân sự, và thứ 3 là cách thức quản lý chưa rõ ràng.
Vì vậy, để cân đối nguồn thu chi nên đến thời điểm hiện tại các địa phương này chưa thành lập Ban quản lý dự án cấp xã.
Đến hiện tại, Nghệ An có 40/130 xã, phường thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng cấp xã. Ban được thành lập sớm nhất đã hoạt động hơn 6 tháng, trong khi nhiều đơn vị mới đi vào vận hành khoảng 3 tháng.