Thời gian qua, tại các công trường lĩnh vực giao thông, xây dựng, các nhà thầu đã linh hoạt triển khai nhiều giải pháp để ứng phó biến động giá nhiên liệu, trong đó đặc biệt ưu tiên chuyển đổi xanh và tiết kiệm năng lượng.
Nỗ lực duy trì mạch công trường
Một tháng kể từ ngày giá nhiên liệu có sự biến động, chủ đầu tư và các nhà thầu dự án cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn vẫn căng mình xoay xở nguồn nhiên liệu duy trì hoạt động của hơn 550 đầu máy, thiết bị.
Trên công trường khu tái định cư Nước Mát (phường Âu Lâu, phục vụ dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng), nhà thầu đã linh hoạt các giải pháp, tổ chức lại dây chuyền vận chuyển theo hướng khép kín nhằm giảm tối đa tiêu hao nhiên liệu.
Ông Mạc Văn Nghiệp, Giám đốc ban điều hành dự án (thuộc Ban QLDA 2 - chủ đầu tư) cho biết, toàn công trường dự án tiêu thụ từ 120.000-150.000 lít dầu mỗi ngày. Dù có các hợp đồng dài hạn với các đơn vị cung ứng, song trong bối cảnh nguồn cung khó khăn, có thời điểm sau 2-3 ngày đặt hàng mới nhận được dầu. Thực tế cung ứng chỉ đáp ứng 50-70% nhu cầu.
Linh hoạt ứng phó, các nhà thầu đã rà soát, xây dựng phương án thi công tập trung vào các hạng mục chính. Các mũi thi công phụ trợ tốn nhiều ca máy nhưng chưa phải "đường găng" của dự án được cắt giảm.
"Đến nay, các mũi thi công trên công trường vẫn triển khai bình thường", ông Nghiệp nói và cho biết, nhiều giải pháp đã được chủ đầu tư thực hiện như chấp thuận tăng tỷ lệ tạm ứng hợp đồng trong đầu cuối năm 2025, đầu năm 2026 để nhà thầu ký kết các hợp đồng với đơn vị cung ứng nhiên, vật liệu… sẵn sàng cho giai đoạn đẩy nhanh tiến độ.
Là một trong những nhà thầu tham gia thi công dự án Liên kết vùng miền Trung tỉnh Quảng Nam (nay là TP Đà Nẵng), ông Ngô Sỹ Danh, Giám đốc ban điều hành dự án thuộc Tổng công ty Thăng Long cho biết, mỗi ngày công trường cần khoảng 1.500-2.000 lít dầu, thời gian tới dự kiến 2.000-4000 lít/ngày.
Nhà thầu vẫn đang nỗ lực duy trì nhịp độ trên công địa; tăng cường mua máy móc thiết bị hiện đại để tăng công suất thi công, giảm mức độ tiêu hao nhiên liệu; tổ chức thi công hợp lý, giảm vận chuyển phân tán, hạn chế máy chạy không tải.
Dùng điện lưới thay máy phát điện diesel
Những ngày này, trên công trường dự án đường cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng, không khí thi công diễn ra khẩn trương, nhộn nhịp.
Các nhà thầu xây dựng đang linh hoạt triển khai nhiều giải pháp để ứng phó biến động giá nhiên liệu (Trong ảnh: Nhà thầu thi công hầm xuyên núi thuộc dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai). Ảnh: Tạ Hải.
Ông Đào Hồng Anh, phụ trách kỹ thuật công trường thuộc Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường cho biết, trước đây tại các khu vực điện lưới không ổn định, đơn vị phải sử dụng máy phát điện diesel công suất lớn, tiêu hao nhiều nhiên liệu, chi phí vận hành cao.
Để khắc phục, đơn vị đã chuyển sang sử dụng điện lưới kết hợp lắp đặt hệ thống biến tần cho các thiết bị thi công. Giải pháp này giúp tiết kiệm đáng kể chi phí nhiên liệu.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cơ giới cũng chủ động đổi mới phương án tổ chức thi công nhằm tối ưu tiêu hao nhiên liệu. Ông Đinh Văn Cương, Giám đốc doanh nghiệp máy xúc Biên Cương cho biết, đơn vị hiện quản lý gần 100 đầu máy công trình.
Trước biến động giá xăng dầu, doanh nghiệp đã phối hợp với chủ đầu tư đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, mở rộng diện tích thi công. Nhờ đó, máy móc được vận hành liên hoàn, hạn chế di chuyển nhiều lần, giúp giảm đáng kể lượng nhiên liệu tiêu thụ.
Theo các nhà thầu, việc áp dụng đồng bộ các giải pháp tiết kiệm năng lượng có thể giúp giảm chi phí vận hành từ 10-20%. Thời gian tới, các doanh nghiệp dự kiến tiếp tục đầu tư đổi mới công nghệ theo hướng sử dụng thiết bị tiết kiệm nhiên liệu, từng bước chuyển sang máy móc sử dụng điện hoặc năng lượng sạch.
Tại Phú Thọ, đại diện lãnh đạo Công ty CP Xây lắp và Cơ khí Phương Nam - nhà thầu thi công dự án hạ tầng giao thông kết nối vùng Thủ đô (tuyến Vành đai 5) cho biết, đơn vị đã đầu tư các đầu máy, xe tải mới nhằm tiết kiệm nhiên liệu, đồng thời áp dụng quy trình quản lý năng lượng nội bộ chặt chẽ. Việc kiểm soát tiêu hao nhiên liệu đã giúp giảm đáng kể chi phí vận hành, giảm phát thải.
Trong khi đó, ông Phạm Anh Vân, cán bộ kỹ thuật Công ty TNHH Tự Lập - đơn vị đang thi công dự án đường giao thông liên vùng kết nối đường Hồ Chí Minh với quốc lộ 70B, quốc lộ 32C từ Phú Thọ đi Yên Bái (nay thuộc tỉnh Lào Cai) cho biết, nhờ kiểm soát chặt chẽ từng loại thiết bị, bảo dưỡng định kỳ máy móc, phương tiện, chi phí năng lượng tại mỗi công trình, dự án đều giảm rõ rệt.
Đầu tư máy móc, giảm phụ thuộc nhiên liệu
Trên công trường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, phía sau nhịp thi công hối hả là những tính toán chặt chẽ về năng lượng, nhiên liệu, yếu tố đang trở thành "bài toán sống còn" với các nhà thầu.
Thi công cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu.
Tại khu vực thi công của Công ty CP Xây dựng và lắp máy Trung Nam xuất hiện bồn chứa dầu dung tích lớn được đặt gọn gàng cạnh khu vực tập kết máy móc. Ông Nguyễn Trung Bộ, Giám đốc Ban điều hành dự án của Trung Nam chia sẻ, đơn vị đã chủ động nhập bồn dầu 18.000 lít, lắp hệ thống bơm tại chỗ để phục vụ thi công.
Trên công trường Vành đai 3 TP.HCM đoạn qua Đồng Nai, nhiều nhà thầu chưa thể thay đổi toàn bộ hệ thống thiết bị, nhưng đã bắt đầu tính toán để giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống.
Ở sân bay Long Thành, hiện các giải pháp tiết kiệm năng lượng được triển khai linh hoạt theo từng hạng mục. Thực tế, đa số máy móc vẫn chủ yếu sử dụng dầu nhưng đã cải tiến nâng cấp nhiều thiết bị để giảm tiêu hao, giảm phát thải.
Tại khu vực thi công đường cất hạ cánh, nhiều máy móc thiết bị lớn được đầu tư mới, giúp tiết kiệm năng lượng hơn so với trước đây. Công nhân cũng áp dụng sử dụng linh hoạt máy khoan, máy hàn bằng cách kéo điện trực tiếp từ lán trại ra thay vì dùng máy chạy nhiên liệu để phát điện như trước đây.
Ông Lê Văn Tiến (nhà thầu ACC) cho biết, một số hạng mục có thể dùng điện đã được áp dụng để giảm chi phí nhiên liệu. Dù chỉ là thay đổi ở quy mô nhỏ, nhưng khi áp dụng đồng loạt trên toàn công trường, hiệu quả tiết kiệm là rất rõ ràng.
Không chỉ dừng ở các giải pháp tình thế, nhiều nhà thầu đã đưa yếu tố tiết kiệm năng lượng vào ngay từ khâu tổ chức thi công.
Ông Nguyễn Văn Dương, Phó giám đốc Ban QLDA 1 (Tổng công ty CP Vinaconex) cho biết, đơn vị đã lựa chọn thiết bị hiện đại, tiêu hao ít nhiên liệu ngay từ đầu. Các dây chuyền nghiền đá, khai thác vật liệu đều là thiết bị mới, giúp giảm tiêu thụ năng lượng và hạn chế tiếng ồn.
Đặc biệt, việc đầu tư đồng bộ máy móc đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 5 như máy lu, máy xúc, xe vận tải, cùng máy rải bê tông xi măng hiện đại đã giúp tối ưu nhân công, giảm tiêu hao nhiên liệu và nâng cao chất lượng thi công.
Chuyển đổi xanh diễn ra mạnh mẽ
Có thể thấy, giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải không chỉ là yêu cầu cấp thiết đối với các công trình giao thông, mà đối với các công trình xây dựng, xu hướng chuyển đổi xanh đang diễn ra khá mạnh mẽ.
Dự án nhà ở xã hội Tiên Dương Park City (Hà Nội) quy mô hơn 3.100 căn hộ, khởi công tháng 12/2025 sử dụng giải pháp kiến trúc thân thiện môi trường và hệ sinh thái vật liệu xanh của Viglacera.
Hết năm 2025, cả nước đã có 780 công trình đạt chứng nhận xanh với tổng diện tích hơn 18,6 triệu m² sàn. Riêng trong năm 2025, thị trường công trình xanh bứt phá với 196 tòa nhà đạt chứng nhận.
Theo các chuyên gia, dù số lượng công trình xanh vẫn còn khiêm tốn, song điều đáng mừng là nhận thức về phát triển công trình tiết kiệm năng lượng ngày càng tốt hơn.
Điển hình, tòa nhà Daikin Air Tower đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật tiên tiến, tập trung vào tối ưu hiệu suất năng lượng, nâng cao chất lượng môi trường trong nhà và giảm thiểu tác động môi trường trong suốt vòng đời. Công trình đồng thời đạt 3 chứng nhận công trình xanh ở cấp độ Bạch kim từ các tổ chức uy tín toàn cầu, bao gồm LEED (Mỹ), WELL (Mỹ) và LOTUS (Việt Nam).
Chia sẻ lý do đầu tư công trình xanh ở mức rất cao nói trên, bà Lý Thị Phương Trang, Tổng giám đốc Daikin Việt Nam cho biết: "Chúng tôi cũng muốn đóng góp cho xã hội một công trình kiểu mẫu tiết kiệm năng lượng tại Việt Nam".
Một số nhà đầu tư khác cho biết, đầu tư công trình xanh, thương hiệu doanh nghiệp nâng tầm; giá bán và cho thuê bất động sản tăng; đón được nhiều thương hiệu lớn toàn cầu đến thuê mặt bằng; chi phí vận hành giảm…
Trong khối đầu tư công, với định hướng gắn phát triển kinh doanh của doanh nghiệp với trách nhiệm môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp (ESG), những năm qua, Tập đoàn Viettel nổi lên là nhà đầu tư hàng đầu trong phát triển các công trình xanh.
Đơn cử, tòa nhà Trung tâm kỹ thuật Viettel Hòa Lạc kết hợp nhiều giải pháp, đã tiết kiệm khoảng 35% năng lượng so với các trung tâm dữ liệu khác mà Viettel đã đưa vào sử dụng trước đó. Giai đoạn 2025-2030, tập đoàn tiếp tục định hướng phát triển bền vững theo mô hình ESG.
Còn với Tổng công ty Viglacera - CTCP, những năm qua từ sản xuất vật liệu đến đầu tư bất động sản, doanh nghiệp này đều theo đuổi phát triển theo tiêu chí xanh, tiết kiệm năng lượng…
Ưu tiên tiếp cận các nguồn tín dụng xanh
Theo ông Nguyễn Hữu Tiến, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), những năm qua, Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến phát triển xanh, đã ban hành nhiều nghị quyết, chính sách quan trọng để khuyến khích phát triển công trình xanh.
Bộ Xây dựng vừa ban hành văn bản yêu cầu các đơn vị trực thuộc khẩn trương triển khai Chỉ thị số 09/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện.
Bộ Xây dựng giao Viện Khoa học công nghệ xây dựng cùng các đơn vị liên quan rà soát, hoàn thiện và trình ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công trình sử dụng năng lượng hiệu quả trong năm 2026; tiếp tục nghiên cứu, cập nhật các tiêu chuẩn liên quan đến công trình xanh và tiết kiệm năng lượng.
Các đơn vị chức năng tăng cường áp dụng, kiểm tra, giám sát việc tuân thủ quy định về sử dụng năng lượng; xây dựng cơ chế theo dõi, tổng hợp và báo cáo định kỳ tình hình tiêu thụ năng lượng trong các công trình.
Lĩnh vực nhà ở và bất động sản lồng ghép mạnh mẽ các mục tiêu tiết kiệm năng lượng vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển.
Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng đã đồng bộ hóa hệ thống pháp luật liên quan đến công trình xanh, triển khai nhiều chương trình thúc đẩy phát triển công trình xanh và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, trong đó có việc ban hành Quy chuẩn QCVN 09/BXD về công trình sử dụng năng lượng hiệu quả.
Gần đây nhất, trong dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng, nội dung khuyến khích đầu tư xây dựng công trình xanh cũng được đề cập.
Theo đó, Nhà nước khuyến khích các chủ đầu tư xây dựng công trình áp dụng hệ thống đánh giá, chứng nhận công trình xanh của các tổ chức trong nước và quốc tế phù hợp với điều kiện Việt Nam. Việc đánh giá, chứng nhận công trình xanh được thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện, theo thỏa thuận dân sự giữa chủ đầu tư và tổ chức đánh giá, chứng nhận.
Dự thảo Nghị định cũng quy định, dự án đầu tư xây dựng công trình xanh được ưu tiên tiếp cận các nguồn tín dụng xanh, trái phiếu xanh, vay vốn ưu đãi từ quỹ bảo vệ môi trường; vay vốn ưu đãi từ quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả...
Kết quả đánh giá, chứng nhận công trình xanh là cơ sở để chủ đầu tư xây dựng công trình thực hiện các thủ tục tiếp cận các chính sách ưu đãi, hỗ trợ theo quy định.
"Các chính sách này nhằm thúc đẩy thị trường công trình xanh mà không tạo thêm bất kỳ rào cản pháp lý hay chi phí tuân thủ nào cho người dân và doanh nghiệp", ông Tiến nói và cho biết, Nghị định sớm được ban hành trong năm 2026 sẽ là cơ sở quan trọng thúc đẩy phát triển công trình xanh, công trình tiết kiệm năng lượng tại Việt Nam.
Khuyến khích ứng dụng vật liệu mới
Theo một chuyên gia thuộc Tổng công ty Tư vấn thiết kế GTVT (TEDI), thách thức về giá cả, nguồn cung nhiên liệu, vật liệu những ngày qua đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu ứng dụng vật liệu mới, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ.
"Thực tế, không phải chờ đến khi nhiên liệu biến động, việc nghiên cứu mới được triển khai. Vật liệu mới, giải pháp mới thông qua ứng dụng khoa học công nghệ đã được nghiên cứu từ trước đó. Điều cần nhất bây giờ là cơ quan chức năng sớm rà soát, bổ sung định mức đơn giá, tạo điều kiện cho việc thí điểm, ứng dụng rộng rãi", vị này nhìn nhận.
Chuyển đổi xanh, tối ưu chi phí
Ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên đang triển khai, xây dựng nhiều dự án, các chủ đầu tư rất chú trọng về chuyển đổi xanh trong công trình.
Tại TP Huế, tại Khu đô thị Eco Garden Huế các tuyến đường rợp bóng cây, tạo nên không gian xanh mát, giảm ô nhiễm không khí và tăng đa dạng sinh học khu vực.
Ông Đào Văn Tài, Trưởng Ban QLDA Khu đô thị Eco Garden Huế thông tin, từ khi triển khai dự án, chủ đầu tư luôn chú trọng về chuyển đổi xanh trong dự án. Dự án có diện tích 44,65 ha, trong đó diện tích đất ở 17,52 ha, trong khi đất cây xanh, mặt nước 20,45ha... Dự án cũng khuyến khích cư dân trong khu đô thị triển khai lắp đặt hệ thống điện mặt trời giúp tiết kiệm và bảo vệ môi trường…
Tại TP Đà Nẵng, chính quyền thành phố đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 2% tổng điện năng tiêu thụ hằng năm trong giai đoạn 2026 - 2030. Phấn đấu đến năm 2030, TP có 50% tòa nhà công sở và 50% nhà dân sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu; 100% chiếu sáng đường phố sử dụng đèn Led...
Tại Quảng Ngãi, phần lớn các trụ đèn tín hiệu, đèn cảnh báo ATGT trên các tuyến đường, nhất là hệ thống tỉnh lộ, quốc lộ ở miền núi đều được ngành chức năng tỉnh này sử dụng pin năng lượng mặt trời để phát điện cho các cột đèn tín hiệu thay vì sử dụng điện lưới.
Giám đốc Sở Xây dựng Quảng Ngãi, ông Nguyễn Phúc Nhân cho biết, việc này nhằm tối ưu hoá chi phí và tiết kiệm năng lượng.
Tại Khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi), Công ty CP thép Hoà Phát – Dung Quất đã đầu tư dây chuyền hiện đại với công nghệ tuần hoàn khép kín. Sản lượng điện của nhà máy Nhiệt điện thuộc Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất mỗi năm đạt khoảng trên dưới 3 tỷ kWh, giúp công ty chủ động trên 90% nhu cầu điện cho sản xuất của toàn Khu liên hợp.
Theo Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Quảng Ngãi Võ Thành Trung, các công trình được ưu tiên phương án thiết kế tận dụng triệt để ánh sáng mặt trời, thông gió tự nhiên và sơn màu tường sáng để giảm hấp thụ nhiệt, qua đó giảm chi phí chiếu sáng, điều hòa nhiệt độ, tiết kiệm năng lượng trong vận hành.
Bên cạnh đó, hệ thống chiếu sáng và trang trí hành lang, khuôn viên cơ quan - tòa nhà, công viên và lối đi… cũng được ưu tiên lựa chọn các loại đèn năng lượng mặt trời tiết kiệm điện.
Tại Gia Lai, ông Phạm Nam Quảng, Giám đốc Công ty Phú Mỹ Quy Nhơn, một trong những đơn vị tiêu biểu trong chuyển đổi xanh tại địa phương cho rằng, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành xu hướng tất yếu.
Việc áp dụng các giải pháp xanh có thể giúp tiết kiệm từ 20- 30% chi phí điện, nước, đồng thời nâng cao chất lượng không gian sống, tạo môi trường làm việc và sinh hoạt thoải mái hơn cho người sử dụng.