Nhiên liệu, vật liệu tăng giá "hút cạn" vốn dự án giao thông khu vực miền núi phía Bắc

Giá nhiên liệu, vật liệu tăng cao đang tác động nghiêm trọng đến việc huy động nguồn lực, tổ chức thi công và tiến độ của nhiều dự án giao thông trên địa bàn các tỉnh miền núi phía Bắc.

Nhiều dự án vượt tổng mức đầu tư

Gửi văn bản báo cáo tác động của biến động giá xăng dầu đến tình hình đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh đến Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), Sở Xây dựng tỉnh Tuyên Quang cho biết, tính đến hết ngày 12/4/2026, giá các mặt hàng nhiên liệu, vật liệu xây dựng chủ yếu tăng mạnh so với thời điểm cuối tháng 2/2026.

Chi phí xây dựng các dự án tăng trung bình khoảng từ 2 - 12%. Trong đó, dự toán xây dựng tăng nhiều nhất đối với loại công trình giao thông (trên 8%).

Dẫn chứng cụ thể, Sở Xây dựng tỉnh Tuyên Quang cho biết, theo tính toán, dự án cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang (giai đoạn 1) đoạn qua tỉnh Tuyên Quang (cũ) có mức tăng trung bình chi phí xây dựng đối với phần khối lượng thi công còn lại khoảng 8,51% (tương ứng gần 368 tỷ đồng), tổng mức đầu tư vượt khoảng hơn 315 tỷ đồng.

Tại dự án có tổng mức đầu tư 8.800 tỷ đồng này, tính đến ngày 10/4, các hạng mục cầu, cống, hầm chui đã cơ bản hoàn thành, ít chịu tác động của biến động giá xăng dầu.

Tuy nhiên, các hạng mục móng, mặt đường còn khối lượng thực hiện rất lớn, tập trung vào thời điểm giá xăng dầu biến động tăng cao, làm gia tăng chi phí vận chuyển vật liệu, chi phí thi công, nhất là giá nhựa đường, gây áp lực lớn đến tiến độ, hiệu quả thực hiện dự án.

Với dự án cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang (giai đoạn 1) đoạn qua tỉnh Hà Giang (cũ), mức tăng trung bình chi phí xây dựng phần khối lượng thi công còn lại khoảng 10,85% (tương ứng hơn 294 tỷ đồng), phải cân đối sử dụng hết nguồn dự phòng.

Dự án có tổng mức đầu tư hơn 5.000 tỷ đồng. Tương tự như đoạn qua tỉnh Tuyên Quang (cũ), các hạng mục móng và mặt đường còn khối lượng thực hiện rất lớn.

Bên cạnh dự án cao tốc đang triển khai, trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường cách mạng từ xã Tân Trào đến xã Trung Yên cũng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của giá nhiên liệu, vật liệu.

Theo báo cáo, dự án có tổng mức đầu tư 300 tỷ đồng. Đến hết tháng 2/2026 (thời điểm giá nhiên liệu, vật liệu chưa biến động tăng mạnh), giá trị khối lượng hoàn thành lũy kế đạt hơn 16% giá trị hợp đồng.

Mức tăng trung bình chi phí xây dựng cho phần khối lượng thi công còn lại (hơn 83%) khoảng 12,53% (tương ứng hơn 23 tỷ đồng).

Do hợp đồng được ký kết theo đơn giá cố định, nhà thầu phải tự chịu toàn bộ chi phí tăng thêm dẫn đến áp lực tài chính và khó khăn trong huy động nhân lực, máy móc, thiết bị để tổ chức thi công theo yêu cầu.

Tương tự tỉnh Tuyên Quang, các dự án trên địa bàn tỉnh Lai Châu cũng ảnh hưởng lớn bởi tình trạng biến động giá.

Báo cáo của Sở Xây dựng tỉnh Lai Châu cho biết, giá xăng dầu và giá vật liệu xây dựng chủ yếu tăng cao đã làm tăng chi phí sản xuất, chi phí vận chuyển vật liệu và chi phí vận hành máy thi công xây dựng... dẫn đến tăng tổng mức đầu tư xây dựng trung bình của dự án từ 3,54% - 11,3%. Trong đó, công trình giao thông tăng hơn 11%, công trình dân dụng tăng khoảng hơn 3,5%, công trình hạ tầng kỹ thuật tăng khoảng hơn 6%...

Chi phí xây dựng một số công trình tăng cao làm vượt chi phí dự phòng của dự án dẫn đến phát sinh thủ tục điều chỉnh, bổ sung tổng mức đầu tư, làm kéo dài thời gian thực hiện dự án. Trường hợp không đảm bảo nguồn vốn để bổ sung tổng mức đầu tư, dự án phải thực hiện cắt giảm quy mô, nội dung đầu tư,

Điều chỉnh hình thức hợp đồng, gia hạn thời gian thi công

Nhìn nhận nếu tiếp tục giữ nguyên cơ chế hợp đồng như hiện tại, nhà thầu sẽ gặp rất nhiều khó khăn, Sở Xây dựng tỉnh Tuyên Quang kiến nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu, ban hành cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng điều chỉnh giá đối với một số hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định trong trường hợp biến động giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng lớn, bất thường, vượt ngoài phạm vi dự báo tại thời điểm lập dự toán và đấu thầu; Có hướng dẫn cụ thể về việc điều chỉnh.

Sở Xây dựng địa phương đồng thời kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét, cho cơ chế gia hạn thời hạn thi công tương ứng với thời điểm bị ảnh hưởng trực tiếp bởi biến động giá và gián đoạn nguồn cung vật liệu; linh hoạt trong việc phạt chậm tiến độ hợp đồng do nguyên nhân khách quan liên quan đến giá vật liệu...

Tháo gỡ khó khăn cho các dự án, Sở Xây dựng tỉnh Lai Châu đề nghị Bộ Xây dựng xem xét, cho phép đối với các hợp đồng xây dựng đang thực hiện theo hình thức hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định ký kết trước thời điểm có biến động về giá nhiên liệu, nguyên liệu, vật liệu xây dựng ngoài khả năng kiểm soát của chủ đầu tư, nhà thầu được chuyển đổi sang hình thức hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh; hoặc có các giải pháp đặc thù về điều chỉnh giá đối với các hợp đồng bị ảnh hưởng lớn trong thời gian biến động.