Tết Bính Ngọ 2026, nhiều khu đất vàng bị quây tôn lâu năm giữa trung tâm TP.HCM lần đầu được tháo dỡ, cải tạo thành công viên, vườn hoa phục vụ người dân, góp phần chỉnh trang đô thị và tận dụng hiệu quả quỹ đất bỏ hoang.
"Đánh thức" những khu đất bỏ hoang giữa trung tâm TP
Những ngày cuối năm, các khu đất trống tại các phường Bến Thành, Sài Gòn, Xuân Hòa, Chợ Quán… lần lượt được tháo dỡ rào chắn, cải tạo thành công viên, vườn hoa và không gian mở phục vụ cộng đồng.
Công viên số 1 Lý Thái Tổ đã sáng đèn, mở cửa phục vụ người dân sau thập kỷ bỏ hoang lãng phí.
Việc "đánh thức" các khu đất vàng giữa khu vực đô thị sôi động nhằm cụ thể hóa định hướng của lãnh đạo thành phố về tăng diện tích mảng xanh, bổ sung không gian sinh hoạt công cộng cho khu vực trung tâm. Thành phố cũng định hướng đầu tư các không gian này theo hình thức xã hội hóa, huy động sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình cải tạo, vận hành.
Theo đó, từng khu đất được giao cho các đơn vị liên quan đến dự án chịu trách nhiệm đầu tư, trước mắt phục vụ nhu cầu vui chơi của người dân dịp Tết. Khi hoàn tất hồ sơ pháp lý, các khu đất sẽ tiếp tục được triển khai theo quy hoạch chung.
Chủ trương tận dụng quỹ đất chưa thể triển khai dự án để phục vụ cộng đồng đã nhận được sự đồng thuận của người dân và doanh nghiệp, giúp nhiều công trình được hoàn thành chỉ trong vài tuần.
Diện mạo mới của khu đất dự án Nhà thi đấu Phan Đình Phùng sau khi tháo dỡ rào chắn, trở thành không gian xanh mở sau hàng thập kỷ "ngủ quên".
Những khu đất từng hoang hóa như dự án Nhà thi đấu Phan Đình Phùng, khu đất 135 Nguyễn Huệ thuộc dự án Thương xá Tax, khu tứ giác từng là tòa nhà ITC hay khu đất 152 Trần Phú… đã nhanh chóng khoác lên diện mạo mới, vừa rộng rãi, vừa rực rỡ, như một sự thức tỉnh đầy sức sống sau giấc ngủ dài giữa lòng phố thị, mang đến luồng sinh khí mới cho nhịp sống của người dân Sài thành trong những ngày xuân Bính Ngọ.
Trong đó, khu đất dự án Nhà thi đấu Phan Đình Phùng được định hướng xây dựng thành không gian xanh phục vụ cộng đồng với các phân khu cảnh quan, khu tập luyện thể thao và khu trưng bày hoa xuân. Chỉ sau hơn hai tuần cải tạo, khu đất rộng hơn 1,44 ha với bốn mặt tiền đường Võ Văn Tần - Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Nguyễn Đình Chiểu - Pasteur đã mở cửa đón người dân tham quan, vui chơi.
Tương tự, khu đất 152 Trần Phú - nơi từng cỏ mọc xen rác thải, gây mất mỹ quan đô thị trong thời gian dài - được cải tạo thành công viên rộng khoảng 3.000 m². Trước Tết một tuần, không gian này đã đón đông người dân đến dạo bộ, chụp ảnh, thư giãn.
Vườn hoa xuân rực rỡ sắc màu trên nền đất dự án Thương xá Tax cũ, ngay giao lộ sầm uất Nguyễn Huệ - Lê Lợi.
Các khu đất lớn khác như khu đất dự án Thương xá Tax nằm giữa ba tuyến đường Nguyễn Huệ - Lê Lợi - Pasteur rộng khoảng 9.000 m² hay khu tứ giác Lê Thánh Tôn - Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Nguyễn Trung Trực - Lê Lợi rộng gần 4.000 m² cũng được chỉnh trang thành vườn hoa xuân rực rỡ, trở thành điểm đến thu hút người dân trong dịp Tết.
Niềm vui của người dân khi đô thị đổi thay
Sự thay đổi của các khu đất bỏ hoang đã mang lại nhiều cảm xúc cho người dân sinh sống lâu năm tại khu vực trung tâm.
Những "cánh cửa tôn" cuối cùng được gỡ bỏ, mở ra không gian vui chơi rộn rã tiếng cười cho người dân thành phố.
Bà Ngọc Lan (ngụ phường Sài Gòn) chia sẻ, hơn thập kỷ qua, bà chứng kiến không ít những khu đất nằm ở vị trí đắc địa của TP bị quây tôn, bỏ hoang. Năm nay, hầu hết dỡ bỏ, trở thành vườn hoa rực rỡ, trong đó có khu đất tòa nhà ITC gần nhà bà.
"Giữa phố thị tấc đất tấc vàng, việc "mở bung" những cánh cửa tôn để nhường chỗ cho công viên vừa làm đẹp cảnh quan, vừa có nơi cho người dân thư giãn. Với những người lớn tuổi như tôi, đây chính là món quà Tết ý nghĩa nhất mà thành phố dành tặng".
Niềm vui ấy lan tỏa rộng khắp khi nhiều người dân cùng chung nhận định: Việc hồi sinh các khu đất trống đã giải tỏa sự ngột ngạt của khu vực trung tâm, biến khu vực vốn hạn chế về không gian sinh hoạt thành điểm hẹn văn hóa rộn ràng cho cả du khách lẫn người dân trong những ngày xuân.
Từ một bãi đất trống đầy cỏ dại và rác thải, khu đất 152 Trần Phú đã "lột xác" thành công viên sạch đẹp rộng 3.000m2.
Theo các chuyên gia đô thị, việc đưa các khu đất bỏ hoang vào sử dụng tạm thời không chỉ giúp tránh lãng phí tài nguyên đất đai mà còn tạo động lực thúc đẩy các dự án hoàn tất thủ tục pháp lý, đồng thời mở ra cách tiếp cận linh hoạt trong quản lý quỹ đất đô thị.
TS. Nguyễn Thị Hậu, Phó viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM, Phó Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử Việt Nam cho rằng, đây là chủ trương được người dân ủng hộ vì góp phần nâng cao đời sống tinh thần thông qua việc tạo thêm không gian vui chơi, giải trí. Theo bà, tại các đô thị lớn trên thế giới, sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân trong đầu tư hạ tầng công cộng là xu hướng phổ biến.
Bà cũng nhận định nhiều khu đất để trống lâu năm là sự lãng phí lớn, trong khi chỉ cần chỉnh trang, dọn dẹp và đầu tư hợp lý đã có thể trở thành không gian văn hóa, cảnh quan phục vụ cộng đồng. Khi thành phố mở rộng không gian đô thị, việc biến các khu đất trống thành vườn hoa là mô hình nên được nhân rộng.
Các khu đất bỏ hoang lãng phí đã lột xác trở thành nơi sinh hoạt công cộng cho người dân TP.
Đồng quan điểm, KTS Khương Văn Mười, nguyên Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam nhận định, việc đầu tư công trình công cộng bằng ngân sách nhà nước thường cần quy trình chặt chẽ nên mất nhiều thời gian, trong khi xã hội hóa giúp rút ngắn tiến độ do doanh nghiệp chủ động nguồn vốn và tổ chức thi công. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh Nhà nước vẫn cần giữ vai trò định hướng và kiểm soát để bảo đảm các dự án phục vụ đúng mục tiêu công cộng.
Việc biến các khu đất quây tôn thành công viên, vườn hoa trong dịp Tết không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn tạo thêm không gian sinh hoạt cho người dân, góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống đô thị.
Từ hiệu ứng tích cực ban đầu, mô hình tận dụng đất trống làm không gian xanh được kỳ vọng sẽ tiếp tục được nhân rộng, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai và từng bước cải thiện diện mạo đô thị theo hướng xanh, bền vững.
