Phó Thủ tướng Mai Văn Chính vừa ký Quyết định số 135/QĐ-TTg ngày 19/1 phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên.
Theo Quyết định số 135/QĐ-TTg, phạm vi lập quy hoạch bao gồm các xã, phường có di tích thành phần thuộc Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ. Đó là các phường: Điện Biên Phủ, Mường Thanh và các xã Mường Phăng, Mường Pồn, Thanh Nưa, Thanh Yên, Thanh An, Quài Tở, Tuần Giáo, Búng Lao.
Quần thể Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ (Ảnh: VGP).
Mục tiêu của quy hoạch là nhận diện đầy đủ các giá trị nổi bật của Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ; giải quyết hài hòa những vấn đề bất cập, tác động tiêu cực đang ảnh hưởng di tích; đồng thời hoàn thiện hệ thống hồ sơ, dữ liệu làm cơ sở cho công tác chuyển đổi số và tự động hóa trong quản lý.
Theo định hướng, Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ sẽ được bảo tồn, tôn tạo và từng bước phục hồi nhằm gìn giữ lâu dài các giá trị lịch sử. Việc xây dựng, tu bổ các công trình liên quan nhằm tái hiện một phần cảnh quan lịch sử, hình ảnh chiến trường xưa tại một số điểm di tích thành phần, qua đó tôn vinh ý nghĩa, giá trị lịch sử mang tầm quốc tế của Chiến thắng Điện Biên Phủ; giáo dục truyền thống cách mạng cho những thế hệ người dân Việt Nam; tri ân các anh hùng liệt sĩ và đồng bào đã hy sinh trong chiến dịch.
Quy hoạch cũng đặt mục tiêu phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ gắn với phát triển du lịch bền vững, hình thành thương hiệu du lịch đặc sắc của địa phương, xây dựng sản phẩm du lịch lịch sử - văn hóa tiêu biểu của vùng Tây Bắc, có sức hấp dẫn.
Trên cơ sở đó, từng bước đưa Điện Biên trở thành một trong những trung tâm du lịch trọng điểm của khu vực Trung du và miền núi phía Bắc, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.
Về định hướng bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, Quy hoạch ưu tiên phục hồi các hạng mục có nhiều giá trị lịch sử (lán chỉ huy, hầm hào, trận địa…) khi có đủ cơ sở khoa học; bảo quản nguyên trạng, chống xuống cấp đối với các di tích gốc; tu bổ các công trình hiện có bằng vật liệu phù hợp, bảo đảm tính nguyên gốc của di tích, không bê tông hóa di tích.
Cùng đó, quy hoạch chú trọng bảo tồn cảnh quan tự nhiên và cây xanh, làm cơ sở hình thành công viên lịch sử, gợi nhớ hình ảnh chiến trường xưa; tổ chức không gian "kể chuyện lịch sử" thông qua hệ thống tuyến tham quan, quảng trường, điểm nhìn, sân khấu thực cảnh; nghiên cứu xây dựng tháp quan sát toàn cảnh cánh đồng Mường Thanh nhằm gia tăng trải nghiệm và nhận diện tổng thể không gian Chiến trường Điện Biên Phủ.
Cũng theo quy hoạch, nhóm các điểm di tích bảo tồn, phục dựng và tôn tạo hiện trạng gồm những điểm tiêu biểu như: Trung tâm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, Đồi A1, Đồi C1, C2, D1, D2, D3, Đồi Độc Lập, Trung tâm đề kháng Him Lam...; thực hiện tu bổ, tôn tạo các công trình hiện có, phục dựng giao thông hào, công sự, lô cốt; bảo tồn hiện vật gốc như pháo, xe tăng, hầm hào; tái hiện những nét cơ bản về cảnh quan và dấu tích lịch sử.
Nhóm điểm di tích phục dựng hiện vật và tái hiện trận địa tập trung tại những nơi có trận địa bao vây, tấn công của bộ đội ta như: Cứ điểm 106 và các điểm di tích trận địa pháo (105mm, 37mm); nghiên cứu phục dựng, tái hiện thế trận thông qua mô phỏng chiến hào, làm tượng, biển thông tin.
Bên cạnh đó, các điểm di tích tiêu biểu sẽ được đầu tư công trình phụ trợ phục vụ du lịch như trung tâm đón tiếp, bãi đỗ xe, nhà trưng bày, điểm diễn giải lịch sử, hạ tầng cảnh quan và dịch vụ du lịch. Quy hoạch cũng đề xuất lập hồ sơ xếp hạng bổ sung đối với 4 điểm di tích gồm Sở Chỉ huy Đại đoàn 308, Sở Chỉ huy Trung đoàn 36, Sở Chỉ huy Đại đoàn 316 và Đồi Xanh.
Về phát triển du lịch, quy hoạch định hướng khai thác hiệu quả và mở rộng thị trường khách quốc tế; tập trung khai thác thị trường khách nội địa từ Hà Nội và các trung tâm lớn trong cả nước.
Về phát triển sản phẩm du lịch, quy hoạch định hướng phát triển ba sản phẩm du lịch chính gắn với khu di tích gồm: Du lịch văn hóa; du lịch sinh thái, khám phá cảnh quan thiên nhiên; du lịch nghỉ dưỡng, giải trí, chăm sóc sức khỏe.